Hai ngón tay năm tám sáu

Chương 29: Hai ngón tay năm tám sáu

– Bây gặp ai?

Ba cô hỏi lại, con dao nhíp dừng trên khúc gỗ tràm. Bảy giờ sáng thứ Năm, gió bấc từ biển thổi qua dãy phi lao nghe như ai đang vò một tấm giấy lớn. Dao vừa xuống xe giường nằm chưa tới một tiếng, ba lô còn để dưới chân, chưa kịp rửa mặt.

– Con gặp con gái ông Viễn. – Cô nói. – Tổng giám đốc. Chị Hà.

Cô đã ngồi trên chuyến xe chín giờ tối thứ Tư, nằm ở giường tầng trên cuối xe, như hồi tháng Mười Một. Suốt đêm cô không ngủ. Cô nhìn đèn câu mực ngoài khơi và nghĩ tới câu chị Hà nói trên bờ kè. Cô không kể với ai là cô về, trừ Trâm và anh Trung. Cô không gọi trước cho má. Cô sợ gọi trước thì ba sẽ có cả đêm để nghĩ ra cách không nói.

Ba cô không nói gì. Ông cúi xuống gọt tiếp. Một nhát. Hai nhát. Mạt gỗ quăn lại rơi xuống quanh chân ông.

– Chị Hà nói ông Viễn ký một tờ giấy. Hồi tháng Mười Một năm hai lăm, sau cơn bão. Tờ giấy đó là gốc của hết mọi chuyện con bị. – Cô nói. – Chị Hà xin con đừng nhắc tới tờ giấy đó. Rồi chị nói ông Viễn biểu: nếu con là con ông Mạch thì con sẽ không chịu.

Con dao nhíp dừng lại.

Ba cô ngồi im rất lâu. Ở trong bếp, má đang đổ thử mẻ bánh xèo đầu tiên của buổi sáng, tiếng bột xèo lên trong khuôn đất nung nghe rõ mồn một. Mùi hành phi, mùi mỡ, mùi tôm nhảy. Gà mái cục tác ngoài sân. Mọi thứ y như mọi buổi sáng cô lớn lên trong căn nhà này.

– Nó nói vậy hả. – Ba cô nói.

– Dạ.

Ông đặt khúc gỗ tràm xuống đất, cạnh chân ghế. Ông gấp con dao nhíp lại, bỏ vào túi áo. Rồi ông đưa bàn tay trái lên, nhìn nó, như lần đầu tiên nhìn thấy. Ngón trỏ và ngón giữa cụt mất hai đốt, hai cái mỏm tròn, da căng bóng.

– Bây đem cái kính lúp ra đây.

Cô lấy cái kính lúp trong túi áo ngực, đưa cho ba. Ông cầm nó bằng bàn tay phải, mở nắp, nhìn vào mặt trong nắp một lúc lâu. Rồi ông đưa nó lại cho cô.

– Năm tám sáu. – Ông nói. – Ba hai mươi ba tuổi. Thằng Viễn hai mươi sáu.

Hồi đó xưởng cưa dưới chân dốc Ghềnh Ráng còn là xưởng của hợp tác xã. Chưa có máy cưa vòng. Người ta xẻ gỗ bằng cưa tay hai người, một cái giá kê bằng gỗ cao ngang ngực, khúc gỗ đặt nằm trên đó, một người đứng trên giá, một người đứng dưới đất, kéo qua kéo lại. Người đứng trên phải có sức, giữ cho đường cưa thẳng. Người đứng dưới phải có mắt, nhìn mực, nhìn thớ, biết lúc nào cưa sắp gặp mắt gỗ thì đưa tay chậm lại. Viễn đứng trên. Mạch đứng dưới. Hai người đứng như vậy ba năm, ăn chung một nồi cơm, ngủ chung một cái chõng tre ở cái chái sau xưởng.

– Má nó bệnh. – Ba cô nói. – Bệnh gan. Hồi đó bệnh gan là chết. Mà muốn sống thêm ít tháng thì phải có thuốc, thuốc phải mua chợ đen, tiền đâu mà mua. Một bữa nó về quê má nó trên núi. Về nó nói có người trên đó đốn được một cây gỗ lớn, bán rẻ, ba mươi phần trăm giá. Nó mua về xẻ ra ván bán lại, lời đủ tiền thuốc cho má nó ba tháng.

– Cây gỗ lậu.

– Cây gỗ lậu. – Ba cô gật. – Hồi đó gỗ trên núi là của nhà nước. Ai đốn là lậu. Ai mua là lậu. Ai xẻ cũng là lậu. Ba biết. Nó biết. Mà má nó nằm đó, vàng như nghệ. Ba nói thôi, xẻ đi.

Họ xẻ ban đêm. Xưởng đóng cửa từ sáu giờ chiều. Họ kéo cây gỗ vô bằng xe bò lúc chín giờ tối, lót bao bố cho bánh xe khỏi kêu. Cây gỗ đỏ au, thớ mịn, nặng như sắt. Ba cô nói tới giờ ông vẫn nhớ mùi nó, cái mùi hăng hăng như gừng, ông chưa ngửi thấy lại lần nào. Họ đặt nó lên giá kê. Viễn leo lên. Mạch đứng dưới. Không dám đốt đèn măng sông, sợ người ta thấy. Chỉ có một ngọn đèn dầu nhỏ, để dưới đất.

– Tới gần sáng, xẻ được tới tấm ván thứ sáu thì khúc gỗ nó trượt. – Ba cô nói. – Cái giá kê làm bằng gỗ tạp, để ngoài mưa lâu, một cái chân mục. Khúc gỗ nặng quá, nó lún xuống một bên. Ba đứng dưới, tay trái ba đang giữ đầu khúc cho nó khỏi xoay. Thằng Viễn ở trên không thấy, nó đang kéo cưa xuống. Cái lưỡi cưa đi xuống. Tay ba ở đó.

Dao không nói gì. Cô nhìn bàn tay trái của ba đặt trên đầu gối. Hai cái mỏm tròn, da căng bóng.

– Nó nhảy xuống, ôm tay ba, la lên. – Ba cô nói tiếp, giọng không đổi. – Ba biểu nó im. Ba lấy cái áo quấn tay lại. Ba nói mày đi lấy xe bò, chở cây gỗ đi giấu, để tao ở đây. Nó không chịu. Ba chửi nó. Ba nói má mày đang nằm đó, mày mà bị bắt thì ai lo cho má mày. Nó đứng đó khóc như con nít. Rồi nó đi.

– Rồi sao ba?

– Rồi sáng ra người ta tới, thấy máu, thấy mạt cưa đỏ, thấy mấy tấm ván ba chưa kịp giấu. Người ta hỏi gỗ của ai. Ba nói gỗ của tui. Tui mua. Tui xẻ một mình. – Ba cô nói. – Người ta không tin xẻ cưa tay một mình được. Mà ba nói vậy, ba không nói khác. Người ta đuổi ba khỏi xưởng một năm. Cái cây gỗ người ta tịch thu. Hai đốt ngón tay thì để lại trên cái giá kê.

Trong bếp, tiếng bột xèo lên lần nữa. Má cô không đi ra. Dao biết má đang đứng sau cánh cửa bếp, nghe.

– Má ông Viễn có sống không ba?

– Sống thêm được năm tháng. – Ba cô nói. – Nó bán mấy tấm ván giấu được, mua thuốc. Năm tháng. Rồi bà mất. Ba đi đám tang, tay còn quấn băng.

– Rồi ổng đi Sài Gòn.

– Năm sau. Tám bảy. – Ba gật. – Một bữa sáng ba thức dậy, cái chõng bên cạnh trống trơn. Nó đi không nói một tiếng. Chỉ để lại cái này trên gối của ba.

Ông chỉ cái kính lúp trong tay cô.

– Cái kính lúp đó nó mua lại của một ông thầy giáo già ở chợ Lớn Quy Nhơn hồi nó mới học nghề. Nó quý như vàng. Đi đâu cũng đeo trong cổ. Nó lấy cây đinh khắc ba chữ vô nắp. Lục. Thành. Viễn. – Ông nói chậm, từng chữ. – Bây nhìn kỹ coi.

Dao đưa cái nắp kính lúp lên sát mắt. Cô đã nhìn nó không biết bao nhiêu lần trong mười một năm. Ba chữ cái mòn gần hết, chỉ còn chữ cuối cùng đọc được. Chữ V. Cô vẫn nghĩ là chữ Văn, tên lót của ba.

Cô lật cái kính lúp ngược lại, dùng chính tròng kính của nó để soi vào mặt trong cái nắp. Nghiêng về phía ánh sáng ngoài sân. Dưới tròng kính phóng mười lần, những vết khắc mòn hiện ra như những vết cạo mủ cũ trên vỏ cây cao su. Mờ, nông, nhưng còn đó. Một nét sổ thẳng, một nét ngang ở chân. Chữ L. Một nét ngang ở trên, một nét sổ ở giữa. Chữ T.

L. T. V.

Lục Thành Viễn.

Cô ngồi im. Ngoài sân, con gà mái dẫn một bầy gà con đi ngang qua, mổ mổ mấy hột cơm rơi.

– Mười một năm con đeo nó trên cổ. – Cô nói. Giọng cô khàn. – Sao ba không nói?

– Nói chi. – Ba cô nói. – Ba giận nó. Ba không giận vì hai ngón tay. Hai ngón tay là ba tự đưa vô. Ba giận vì nó đi không nói một tiếng. Hai đứa đứng chung một cái cưa ba năm, nó đi mà không nói một tiếng. Ba giận tới bốn chục năm. Người ta nói nó làm ăn lớn trong đó, ai ở đây vô xin việc nó cũng nhận. Ba không vô. Ba nói ba chết cũng không vô xin nó.

– Vậy sao ba đưa cái kính lúp cho con?

Ba cô nhìn ra dãy phi lao. Gió bấc thổi qua, những ngọn phi lao nghiêng một phía.

– Vì bây đậu ngành gỗ. – Ông nói. – Ba giữ nó ba chục năm không dùng tới. Nó là đồ của thợ. Đồ của thợ mà để trong hộc tủ thì phí. Ba nghĩ, thôi, đưa cho đứa nào coi gỗ được. – Ông ngừng lại một chút. – Mà ba cũng không ngờ bây vô làm đúng chỗ của nó.

– Hồi con vô Thịnh Viễn, sao ba không cản?

– Cản chi. – Ba cô nói. – Bây đi làm nghề, đâu phải đi xin.

Má cô đi ra từ bếp, tay bưng một dĩa bánh xèo còn nóng, mấy con tôm nhảy cong đỏ trên mặt bánh. Má đặt dĩa xuống cái bàn nhỏ ngoài hiên, đặt thêm chén nước mắm, rổ rau. Má không nói gì. Mắt má đỏ. Má đứng sau lưng ba, đặt một bàn tay lên vai ông.

– Ăn đi. – Má nói. – Nguội.

Dao không ăn. Ba cô cũng không ăn. Hai cha con ngồi nhìn dĩa bánh xèo bốc khói trong gió bấc.

– Tờ giấy nó ký. – Ba cô hỏi. – Tờ giấy làm bây bị đuổi. Nó ký vì cái gì?

– Ông nói vì bốn nghìn người. Vì cơn bão. Vì khách hàng sắp bỏ đi. Ông nói tạm thời sáu tháng thôi.

Ba cô gật. Chậm. Như người nghe một chuyện mình đã đoán từ lâu.

– Hồi đó nó cũng nói vậy. – Ông nói. – Tạm thời thôi Mạch. Một cây thôi. Má tao bệnh. – Ông ngừng lại. – Nó không phải người xấu. Hồi đó không phải. Giờ chắc cũng không phải. Nó chỉ là người hay để người khác đứng dưới cái cưa.

Ông chống tay lên đầu gối, với lấy cây gậy ba chân, đứng dậy. Ông đứng lâu hơn mọi lần, như để chắc là cái chân mới thay khớp chịu được. Rồi ông chìa bàn tay trái ra, về phía cô.

Cô đặt cái kính lúp vào lòng bàn tay đó.

Ông cầm nó lên. Ông mở nắp. Ông đưa ngón trỏ cụt, cái mỏm tròn da căng bóng, lần lên mặt trong nắp. Chạm vào chữ L. Rồi chữ T. Rồi chữ V. Chậm, như người ta lần đọc chữ nổi.

– Đem trả cho nó. – Ba cô nói. – Nói ba hổng giận nữa.

Ông gập nắp lại, đặt cái kính lúp trở lại vào tay cô. Bàn tay ông khép lại quanh bàn tay cô một lúc, thô, ấm, thiếu hai đốt ngón.

– Nhưng lần này. – Ông nói. – Đừng để ai gánh thay.

— Hết chương 29 —