Hầm bạc dưới đường Lê Quang Định

Chương 3: Hầm bạc dưới đường Lê Quang Định

– Con nhỏ này bao nhiêu tuổi mà đòi định giá đồ nhà tôi?

Người hỏi câu đó đứng chặn ngay cửa hầm, hai tay chống hông, áo sơ mi ca rô bỏ ngoài quần. Ông Âu Bá Lễ năm mươi sáu tuổi, người vuông như cái két sắt, hai bàn tay to bè, đầu ngón cái bên phải có một vết bỏng cũ bóng loáng. Bàn tay của người đã cầm mỏ hàn mấy chục năm.

– Dạ, con hai mươi chín, chú Ba.

– Hai mươi chín. – Ông Lễ quay sang Duật. – Hồi tao hai mươi chín, tao còn chưa được ông nội mày cho đụng vô hột xoàn quá năm ly.

– Hồi chú hai mươi chín thì chưa có máy soi nền tối, chú Ba. – Duật nói, tay vẫn cầm xấp biên bản. – Cô Ngàn có.

Hầm của Âu Kim nằm dưới tòa nhà bảy tầng trên đường Lê Quang Định, cách chợ Bà Chiểu một dãy phố. Tầng trệt vẫn là cửa hàng, đúng chỗ năm mươi năm trước ông Tường kê cái tủ kính đầu tiên. Muốn xuống hầm phải qua hai lớp cửa: một cửa sắt chấn song, một cửa thép dày hai tấc có bánh xe xoay như cửa tàu ngầm. Bên trong mát lạnh, mùi bụi kim loại và mùi long não.

Ngàn đã làm việc dưới này một tuần. Quy trình Diệp Anh soạn chặt như hồ sơ xin cấp phép. Mỗi sáng chín giờ, Duật và Vịnh, mỗi người đại diện một nhánh, cùng có mặt, cùng mở tủ bằng hai chìa. Mỗi món được lấy ra trước camera, cắt niêm phong cũ, chụp ảnh sáu mặt, cân, đo, soi, ghi kết quả, niêm phong lại bằng tem có số, rồi cả ba người ký. Bửu ngồi ở cái bàn nhỏ góc hầm, nhập số liệu vào máy, thỉnh thoảng lẩm bẩm "một trăm hai mươi ba phẩy bốn bảy li, chị Ngàn đọc lại giùm em".

Hôm nay ông Lễ tới thay con trai.

– Thằng Vịnh đi Đà Nẵng mở cửa hàng. – Ông nói, kéo ghế ngồi sát bàn soi, sát tới mức Ngàn ngửi được mùi dầu gió trên áo ông. – Tao ngồi đây coi con nhỏ làm.

– Dạ, chú cứ coi.

Món đầu tiên trong ngày là món số sáu mươi hai: một chiếc vòng ngọc xanh lục, bản to, trong như nước lá dứa. Phiếu lưu ghi: "Vòng ngọc phỉ thúy loại A, Lễ mua tặng ba nhân dịp thượng thọ tám mươi."

Ngàn cầm vòng lên, gõ nhẹ vào một viên ngọc khác để nghe tiếng. Tiếng trầm, đục, không ngân. Cô soi dưới kính. Trên bề mặt, giữa những thớ vân xanh, có những vết nứt li ti như mạng nhện được lấp đầy bằng một thứ gì đó bóng hơn đá. Cô bật đèn cực tím. Chiếc vòng phát ra một màu xanh trắng mờ mờ, như ánh trăng dưới lớp sương.

– Chiếc vòng này là ngọc thật, – Ngàn nói. – Nhưng không phải loại A. Đá đã được tẩy axit cho trắng rồi bơm keo vào lấp mấy chỗ nứt. Người trong nghề gọi là loại B. Giá chừng một phần mười loại A.

Ông Lễ đứng bật dậy, cái ghế rít lên trên sàn.

– Mày nói cái gì? Tao mua của ông chủ mỏ bên Myanmar, có giấy chứng nhận!

– Dạ, con không nói chú mua sai chỗ. Con nói cái vòng là loại B. – Ngàn đưa cái kính lúp lên. – Chú soi chỗ này nè chú. Mấy đường nứt lấp keo bóng hơn đá, đèn cực tím lên màu này là keo.

Ông Lễ không cầm kính. Ông nhìn Duật.

– Mày mướn con nhỏ này để bôi mặt tao trước camera hả?

– Con mướn cô Ngàn để ông nội biết món nào giá bao nhiêu, chú Ba. – Duật nói, không lớn giọng. – Chú bị người ta lừa thì chú đi kiện người ta. Ghi đúng cho chú còn có cái mà kiện.

Ông Lễ đứng đó một hồi, mặt đỏ lựng. Rồi ông kéo ghế ngồi xuống lại, khoanh tay, không nói gì nữa. Suốt buổi sáng ông nhìn mỗi động tác của Ngàn như người coi thợ mới làm thử. Một lần cô kẹp một viên hột xoàn bằng nhíp hơi mạnh tay, ông chặc lưỡi. Một lần cô đặt cái nhẫn xuống mà không xoay mặt đá vào trong, ông với tay xoay lại giùm, động tác nhanh và gọn, đúng là tay thợ cũ.

Mười một giờ, Ngàn lấy ra món số sáu mươi lăm: một chuỗi ngọc trai trắng, sáu mươi hai hạt, khóa vàng hình bông mai. Phiếu lưu ghi: "Chuỗi ngọc trai tự nhiên, của bà Nhàn cho dâu cả Mỹ Tuệ ngày cưới, 1991."

Cô lần từng hạt dưới đèn. Ánh ngọc đẹp, đều, hồng nhẹ. Cô xoay một hạt tới lỗ xỏ dây, đưa kính lúp sát vào. Ở mép lỗ khoan, nhìn kỹ, có một đường ranh mảnh như sợi tóc chạy vòng tròn. Lớp xà cừ bên ngoài chỉ mỏng chừng một li. Bên trong là một cái nhân trắng đục, đều tăm tắp, của một hạt cườm vỏ sò được người ta cấy vào.

Cô soi thêm năm hạt nữa. Hạt nào cũng vậy.

– Ngọc trai nuôi. – Cô nói, nhỏ hơn mình muốn. – Nuôi đẹp, loại tốt, chắc hàng Nhật những năm tám mươi. Nhưng không phải tự nhiên.

Ông Lễ chồm tới. Lần này ông giật lấy cái kính lúp.

– Đưa đây tao coi. – Ông soi một hồi, rồi cười khùng khục. – Đó! Thấy chưa! Đồ của chị Hai cũng giả!

– Nuôi không phải giả, chú Ba. – Ngàn nói. – Nuôi là thật. Chỉ là không phải tự nhiên.

– Vậy mà ba chục năm nay chỉ khoe là của mẹ chồng cho, tự nhiên.

Duật không nói gì. Anh cầm điện thoại lên, nhắn một tin, rồi để xuống. Hai mươi phút sau, cửa thép xoay, bà Tuệ bước xuống cầu thang hầm, áo dài màu xanh lá mạ, giày cao gót gõ từng bậc sắt.

Ông Lễ khoanh tay chờ, mặt sẵn sàng.

Bà Tuệ không nhìn ông. Bà đi thẳng tới bàn soi, nhìn chuỗi ngọc nằm trên tấm nỉ, rồi nhìn Ngàn.

– Nuôi hả cô?

– Dạ.

– Ghi đúng đi. – Bà nói. – Tôi biết từ năm chín mươi lăm. Có người thợ trong tiệm soi giùm tôi. Mẹ chồng tôi tưởng là tự nhiên, bà mua của một người quen ở Huế. Bà mất rồi, tôi để bà tưởng.

Ông Lễ mở miệng, rồi ngậm lại.

– Người thợ đó nói gì với bác? – Ngàn hỏi. Câu hỏi bật ra, cô không giữ kịp.

Bà Tuệ quay lại nhìn cô. Một giây. Hai giây.

– Ổng nói ngọc nuôi mà nuôi tới cỡ này là nhờ người nuôi kiên nhẫn. – Bà nói. – Ổng nói đeo đi, đừng nói với ai, vì bà nội thương tôi mới cho, chuyện thương thì không cần soi.

Rồi bà quay lưng đi lên. Giày cao gót gõ từng bậc sắt, không nhanh không chậm, giống y tiếng guốc gỗ trên lối gạch tàu hôm trước.

Ngàn đứng nhìn chuỗi ngọc. Năm chín mươi lăm, trong tiệm Âu Kim, người thợ biết soi ngọc trai, biết nói một câu như vậy, không có nhiều.

Trưa, ông Lễ về xưởng. Duật đi lên cửa hàng, mười lăm phút sau quay xuống với ba hộp cơm tấm gói giấy dầu, mua ở cái quán đầu hẻm chợ Bà Chiểu.

– Sườn non, bì, chả trứng. Không mỡ hành cho cô, tôi để ý cô gạt mỡ hành ra hôm thứ Ba. – Anh đặt hộp cơm trước mặt cô. – Bửu thì thêm hai cái trứng ốp la, vì Bửu nói đói.

– Em cảm ơn anh Duật! – Bửu ôm hộp cơm như ôm vàng. – Anh Duật biết nhiều chuyện quá trời.

– Biết vừa đủ.

Họ ăn trong phòng đệm giữa hai lớp cửa, ngồi trên ba cái ghế nhựa, bàn là một cái thùng giấy úp ngược. Duật xắn tay áo lên tới khuỷu. Lúc anh cầm đũa, Ngàn để ý mu bàn tay trái của anh có một vết sẹo bỏng hình hạt đậu, màu nhạt hơn da.

– Mỏ hàn hả anh?

Duật nhìn xuống tay mình, như thể quên mất là nó ở đó.

– Năm mười lăm tuổi. Lần đầu ông nội cho cầm mỏ hàn, tôi hàn cái khóa dây chuyền, hàn luôn vô tay mình. – Anh ăn một miếng sườn. – Ông nội không thổi thuốc cho tôi. Ông nói để nó đau cho nhớ, mai làm lại.

– Mai anh làm lại được không?

– Không. Hai tháng sau mới làm được. – Anh nhún vai. – Ba tôi muốn tôi đi học kinh tế bên Úc. Ông nội nói người nhà Âu không biết cầm mỏ hàn thì đừng ngồi ghế nhà Âu. Hai người cãi nhau cả mùa hè. Cuối cùng tôi học cả hai. Ngày đi học, tối về xưởng.

– Bây giờ còn cầm không?

– Mỗi tối thứ Năm. Xưởng của chú Ba có cái bàn cũ của ông nội, không ai dùng, tôi xin. – Anh nhìn cô. – Cô cười cái gì?

– Em không cười.

– Cô cười bằng mắt. Tôi soi được.

Bửu nhìn qua nhìn lại giữa hai người, rồi cúi xuống hộp cơm, ăn rất chăm chú.

Buổi chiều trôi qua bằng mười một món nữa. Một cặp bông tai hột xoàn của bà nội, trong veo, nước D, Ngàn soi tới mức Duật phải nhắc cô chớp mắt. Một cái đồng hồ bỏ túi bằng vàng mà ông Tường được tặng hồi năm tám tám, đã chết máy. Một cái lư hương bạc chạm rồng, không có đá gì, nhưng Ngàn vẫn cân, vẫn đo, vẫn ghi tuổi bạc và kiểu chạm, vì cô đã nói hai trăm mười bốn món là hai trăm mười bốn món.

Năm giờ, phòng pháp chế gửi xuống bản danh mục tổng đã đóng dấu, lần đầu đủ hai trăm mười bốn dòng. Trước giờ mỗi ngày Bửu chỉ in phần của ngày đó. Ngàn lướt từ trên xuống. Món số một tới số tám mươi đã có kết quả. Từ tám mươi mốt trở đi là những dòng chưa điền. Cô đọc lướt cột mô tả cho biết trước việc ngày mai.

Tới dòng một trăm tám mươi bảy, mắt cô dừng lại.

"187. Mặt dây hồng ngọc (đá tổng hợp). Lưu giữ. Không thẩm định."

Cột ghi chú bên cạnh có chữ ký tắt của phòng pháp chế, và một dòng chữ in nghiêng: "Theo yêu cầu của bà Lưu Mỹ Tuệ, đại diện nhánh trưởng."

Ngàn đặt ngón tay lên dòng đó.

– Anh Duật. Món một trăm tám mươi bảy là sao?

Duật đang ký trang thứ hai. Anh ngẩng lên, nhìn ngón tay cô, nhìn dòng chữ. Gương mặt anh không đổi, nhưng cây bút trong tay anh ngưng lại giữa chữ ký.

– Đó là món nhà tôi không định giá. – Anh nói. – Đá tổng hợp, không có giá trị, giữ lại vì chuyện cũ.

– Em nói với anh từ hôm đầu rồi. Không có món nào "không cần xem".

– Tôi biết cô nói.

– Vậy sao nó nằm trong danh mục với chữ "không thẩm định"?

Duật đặt bút xuống.

– Vì mẹ tôi yêu cầu, và Diệp Anh đồng ý, và tôi chưa kịp cãi. – Anh nói. – Mai tôi cãi.

Ngàn nhìn anh. Rồi cô nhìn qua vai anh, về phía dãy tủ thép xám xếp sát tường, mỗi ngăn dán một con số. Ngăn số một trăm tám mươi bảy nằm ở hàng dưới cùng, sát sàn, góc trong cùng của hầm, chỗ ánh đèn trần chiếu tới đã mờ đi.

Nó không có gì đặc biệt. Một ngăn tủ như mọi ngăn tủ. Nhưng trên tay nắm của nó, cô thấy, có một cái khóa móc nhỏ bằng đồng, kiểu cũ, gắn thêm vào ngoài ổ khóa chung.

Không ngăn nào khác trong hầm có cái khóa đó.

— Hết chương 3 —