Viên kim cương của nhà gái

Chương 1: Viên kim cương của nhà gái

– Chị nói thẳng đi chị, nó là kim cương thật hay không? – Cậu trai đẩy cái hộp nhung đỏ qua mặt kính, giọng run như vừa chạy lên bốn mươi bậc thang.

Phòng giám định của chú Bảy Lộc nằm trên căn gác đường Trần Quang Khải, trên một tiệm quạt máy, cầu thang sắt dựng đứng, ai lên tới nơi cũng thở. Chín giờ sáng thứ Bảy giữa tháng Tư, nắng Tân Định đã rát gáy.

Đinh Thục Ngàn chưa trả lời. Cô gắp cái nhẫn ra đặt lên tấm nỉ xám. Viên đá tròn chừng tám ly, sáng tới mức chói. Cô gái ngồi cạnh cậu trai không nhìn cái nhẫn, chỉ nhìn xuống đầu gối, hai tay vò quai túi.

– Nhẫn này nhà em tặng anh hả? – Ngàn hỏi cô gái.

– Dạ. Mẹ em nói nhà em không có gì, có cái nhẫn của bà ngoại để lại, cho ảnh làm nhẫn đính hôn ngược… – Cô gái nói nhỏ dần. – Rồi bên nhà ảnh có người nói đeo vô coi chừng đồ giả, nên tụi em đi thử.

Ngàn gật đầu, không nói gì thêm. Cô kẹp cái bút thử nhiệt vào đầu ngón tay, chạm vào mặt đá. Đèn trên bút chạy một vạch xanh lên tới nấc cuối cùng.

– Đó! – Cậu trai reo lên. – Kim cương! Cái bút nói kim cương!

– Cái bút này chỉ nói nó dẫn nhiệt giống kim cương. Có loại đá khác cũng y vậy.

Cô đổi sang cây bút đo dẫn điện. Nó kêu bíp hai tiếng ngắn, đèn đỏ chớp.

Ngàn đưa cho cậu cái kính lúp mười lần.

– Em nhìn xuyên qua mặt đá, xuống mấy cạnh giác ở đáy. Thấy cạnh nào cũng hai đường, như đeo kính sai độ không?

– Thấy… thấy hai đường.

– Kim cương không làm vậy. Đá này tên là moissanite, làm ra trong nhà máy. Đẹp, cứng, mà giá bằng một phần mấy chục.

Cô gái ngẩng lên. Mặt cô đỏ tới mang tai, mà không phải đỏ vì giận. Ngàn biết cái màu đỏ đó. Cô đã thấy nó trên mặt má mình nhiều năm trước, ở một chỗ khác, vì một viên đá khác.

– Nhưng mà, – Ngàn nói tiếp, chậm hơn, – em coi cái ổ chấu nè.

Cô xoay cái nhẫn cho hai người cùng nhìn.

– Kiểu đai mỏng mép vát này người ta làm hồi cuối những năm chín mươi. Đá moissanite thì mãi sau này mới bán ra ở mình. Nghĩa là viên đá này không phải viên đầu tiên của chiếc nhẫn. Có người đã thay.

– Ai thay? – Cô gái hỏi, gần như thì thầm.

– Cái đó chị không đo được. – Ngàn đặt nhẫn lại vào hộp. – Chị chỉ nói được là bà ngoại em có thể không biết. Và người đưa nhẫn này cho em chắc chắn tin nó là thật, nên mới đưa.

Cậu trai ngồi im. Rồi cậu cầm cái nhẫn lên, đeo vào ngón áp út của mình, quay qua bạn gái.

– Vậy thì nó là nhẫn của bà ngoại em. Anh lấy cái này. – Cậu nói, mặt vẫn còn tái. – Mấy người bên nhà anh muốn nói gì thì nói.

Cô gái bật khóc. Ngàn quay đi viết phiếu. Phí thử nghiệm một trăm năm mươi nghìn đồng. Cô gạch số đó, ghi "miễn phí", ký tên.

– Sao chị không lấy tiền? – Cậu trai hỏi khi đứng dậy.

– Vì em đeo nó vô tay trước khi biết giá. Ở đây chị ít thấy chuyện đó.

Lúc đó Ngàn mới để ý trong phòng còn một người.

Anh ta ngồi trên ghế đẩu sát cửa sổ, áo sơ mi trắng xắn tay, cái cặp da sờn góc trên đùi. Anh nhìn bàn giám định của cô như người ta nhìn một cái bàn mổ.

– Anh đợi lâu chưa? – Ngàn hỏi.

– Từ lúc cây bút thứ nhất kêu kim cương. – Anh đứng lên, đặt cái cặp lên mặt kính. – Tôi muốn thử phòng của cô một món.

Bửu, cậu kỹ thuật viên của phòng, thò đầu ra từ phòng trong, miệng còn ngậm ống hút ly cà phê sữa đá.

– Chị Ngàn, khách hả? Em làm phiếu nhận mẫu nha.

– Khoan. – Người đàn ông nói. – Tôi không cần phiếu. Tôi đưa cô một món, cô nói cho tôi nghe nó là gì, bao nhiêu tuổi, ai làm. Đúng thì tôi nói chuyện tiếp. Sai thì tôi trả tiền công rồi đi.

Ngàn khoanh tay.

– Phòng em không làm thi đố.

– Tôi biết. – Anh mở cặp. – Tôi trả gấp ba phí thường.

Người đàn ông dốc từ một cái túi vải ra tấm nỉ một chiếc nhẫn nữ. Vàng đã ngả màu đồng, mặt đá xanh thẫm hình bầu dục. Đai nhẫn mòn vẹt một bên, kiểu mòn của người đeo hằng ngày.

Cái màu xanh như mực tím loãng đổ vào nước giếng, có ánh hơi lục khi nghiêng.

– Saphia thiên nhiên. Cỡ hai carat rưỡi. Tôi đoán là đá Bình Thuận cũ, đầu những năm chín mươi người ta đào nhiều ở đó. Có nung nhẹ.

– Đoán?

– Chưa đo thì nói "đoán". Đo rồi mới nói "biết".

Cô đưa nhẫn qua kính hiển vi soi nền tối. Bên trong viên saphia là một khu rừng nhỏ: những sợi kim mảnh như tơ nhện đứt khúc, vài tinh thể li ti bị nhiệt làm nứt tỏa quanh như hoa lửa.

– Vàng mười tám tuổi, làm tay, không đúc. Tuổi nhẫn chừng ba chục năm.

– Ai làm? – Người đàn ông hỏi.

– Cái đó không ai đo được. – Ngàn ngẩng lên. – Anh muốn biết thì…

Câu nói đứt giữa chừng.

Vì cô vừa xoay chiếc nhẫn để soi phía ổ chấu.

Bốn chấu. Không cắt bằng, cũng không mài tròn như hạt đậu. Đầu chấu được giũa vát một bên, cong vào trong, ôm lấy mép đá thành một cái móc nhỏ xíu, như bốn ngón tay khum lại giữ một thứ sợ rơi.

Ngàn đã thấy cái móc đó gần như mỗi ngày trong hai mươi ba năm. Trên cổ cô lúc này, dưới cổ áo blouse, có một chiếc nhẫn bằng dây đồng, một hạt cườm đỏ, sáu cái chấu y như vậy.

Năm cô sáu tuổi, ba ngồi chồm hổm trước hiên nhà trong hẻm Bàn Cờ, uốn cho cô cái nhẫn đó bằng một khúc dây điện tróc vỏ. Cô hỏi sao chấu phải cong. Ba nói: "Chấu móc câu ôm đá như tay ôm con. Đá lắc cỡ nào cũng không rớt."

– Cô Ngàn? – Người đàn ông gọi.

– Dạ. – Cô tháo găng một bên tay, rồi đeo lại. Một động tác thừa. Cô biết anh ta thấy. – Ai làm thì tôi không nói được. Chỉ nói được đây là thợ giỏi, có dấu tay riêng.

– Dấu tay gì?

– Đầu chấu giũa hình móc câu. Ít ai làm vì tốn công, mỗi chấu phải chỉnh bằng tay, không kìm nào làm thay được.

Anh ta nhìn cô lâu hơn mức lịch sự.

– Ông nội tôi nói, hồi xưa ở Sài Gòn chỉ có một người làm chấu kiểu đó.

Ngàn cúi xuống viết phiếu. Cây bút bi trong tay cô trượt một nét dài ngoằng trên chữ "saphia", cô phải viết lại.

– Anh là ai? – Cô hỏi mà không ngẩng lên.

Anh đặt lên mặt kính một tấm danh thiếp. Giấy màu ngà, chữ dập nổi không màu, phải nghiêng dưới đèn mới đọc được: Âu Gia Duật. Phó tổng giám đốc. Công ty Vàng bạc Đá quý Âu Kim.

Bửu ở sau lưng cô hít vào một cái rõ to. Làm nghề ở Sài Gòn ai không biết Âu Kim: năm mươi năm, từ một cái tủ kính cạnh chợ Bà Chiểu thành ba mươi mấy cửa hàng, và một gia đình mà báo chí gọi bằng chữ "gia tộc".

– Ông nội tôi sắp tám mươi lăm, – Duật nói, giọng đều như đọc biên bản. – Đầu năm ông bị đột quỵ nhẹ. Ông muốn lập di chúc trước sinh nhật tháng Chín. Phần gia bảo có hai trăm mười bốn món, chia theo giá trị. Trong nhà có hai nhánh, và hai nhánh không tin giám định viên của nhau.

– Nên anh đi kiếm người ngoài.

– Tôi đi kiếm người không biết nhà tôi. Tôi đi bảy phòng trong tháng này. Ba phòng nói saphia Thái. Hai phòng nói đá xử lý khuếch tán. Một phòng biết tôi là ai, và khen nhẫn đẹp. Cô là người đầu tiên nói tới cái chấu.

– Vì tôi để ý mấy chuyện vô ích.

– Đó là chuyện tôi cần.

Anh lấy trong cặp ra một xấp hợp đồng mỏng, đặt cạnh danh thiếp.

– Chín mươi ngày. Làm trong hầm dưới trụ sở đường Lê Quang Định, có camera, có niêm phong, có người của cả hai nhánh chứng kiến. Phí ở trang ba.

Con số ở trang ba đủ để chú Bảy thay cái kính hiển vi đã mờ một bên thị kính, và trả tiệm quạt dưới lầu tiền điện ba tháng nay. Ngàn không nhìn nó lâu. Cô nhìn bốn cái móc nhỏ bắt ánh đèn thành bốn điểm sáng.

– Nhẫn này của ai? – Cô hỏi.

– Của bà nội tôi. Bà mất mười sáu năm rồi. – Duật dừng một chút. – Ông nội nói người thợ làm nó đã nghỉ ở tiệm từ lâu.

– Nghỉ, hay bị cho nghỉ?

Câu hỏi bật ra trước khi cô kịp giữ lại. Duật nheo mắt, như người thợ vừa nghe tiếng kêu lạ trong một cái máy.

– Sao cô hỏi vậy?

– Vì thợ có dấu tay riêng thì ít khi tự bỏ chỗ làm. – Ngàn gấp hợp đồng lại. – Tôi nhận. Nhưng tôi có điều kiện.

– Cô nói.

– Hai trăm mười bốn món là hai trăm mười bốn món. Không có món nào "không cần xem". Nếu nhà anh muốn giấu món nào thì kiếm người khác.

Lần đầu tiên từ lúc ngồi xuống, khóe miệng anh nhích lên một chút. Không hẳn là cười. Giống như cái kim đồng hồ nhích qua một vạch.

– Cô chưa vô nhà tôi mà đã biết nhà tôi có món giấu.

– Nhà nào có hai trăm mười bốn món đồ quý cũng có món giấu, anh Duật.

Anh cất chiếc nhẫn vào túi vải, rút dây lại cẩn thận như buộc miệng một túi thuốc.

– Mai chín giờ tôi cho xe đón cô ra nhà ông nội ở Phú Nhuận. – Anh ngừng ở cửa. – Mẹ tôi không muốn chuyện này. Cô chuẩn bị tinh thần.

Bửu đợi tiếng giày tắt hẳn mới lao ra.

– Chị Ngàn! Âu Kim đó chị! Cái giá trang ba em đọc ngược mà còn thấy số không!

– Coi rồi.

– Vậy sao mặt chị như vừa thấy đá giả?

Ngàn không trả lời. Cô đưa tay lên cổ, sờ qua lớp vải áo, chạm vào cái vòng đồng nhỏ. Sáu cái móc tròn tròn, đã mòn láng vì hai mươi ba năm cọ vào da.

Buổi chiều, chú Bảy Lộc đi họp hội nghề về. Chú đọc hợp đồng, tới tên công ty thì tháo kính ra lau, đeo lại, đọc lần nữa.

– Con nhận rồi hả? – Chú hỏi.

– Dạ.

– Con biết đó là nhà nào mà.

– Dạ biết.

– Ba con mà còn, chắc ổng không cho.

– Ba con mà còn thì con khỏi cần nhận, chú.

Chú Bảy gật gật cái đầu bạc, ký vào ô người phụ trách phòng. Nét chữ hôm đó run hơn thường lệ. Ngàn nghĩ chú già rồi.

Tối, cô về nhà trong hẻm Bàn Cờ. Hẻm ba mét, mùi nhang muỗi lẫn mùi cá kho. Đầu hẻm, bà Tư chè đã dọn xe, chỉ còn nồi chè đậu trắng úp vung chờ người quen tới vét.

Má cô ngồi ở bàn máy may sát cửa, cái đèn kẹp chiếu xuống một chiếc quần tây đang lên lai. Má sửa đồ ở hẻm này từ hồi Ngàn chưa biết đi, tóc bạc sớm nên con nít trong xóm gọi là bà Diệu.

– Ăn cơm chưa con? Có canh bí đỏ trong nồi.

– Dạ con ăn ở phòng rồi.

Ngàn đặt túi xách lên ghế. Tấm danh thiếp màu ngà trượt ra, rớt xuống nền gạch bông cạnh chân bàn máy.

Má cúi xuống lượm, đưa lên sát cái đèn kẹp, nghiêng mấy lần như cô đã nghiêng ban sáng, cho mấy cái chữ dập nổi hiện ra.

Tiếng máy may ngưng.

Cây kim may trong tay kia của má rơi xuống nền gạch, kêu một tiếng tinh nhỏ như giọt nước.

– Cái này ở đâu ra? – Má hỏi. Giọng không lớn. Giọng má chưa bao giờ lớn.

– Con nhận việc của họ. Thẩm định đồ trong nhà họ, ba tháng.

Má đặt tấm danh thiếp xuống mặt bàn máy, úp mặt chữ xuống, như người ta úp một lá bài xấu.

– Con không được làm cho nhà đó.

– Má…

– Má không cần biết họ trả bao nhiêu. – Má quay lại, nhìn thẳng vào cô, và Ngàn thấy tay má đang run, cái run cô chỉ thấy một lần, ở đám tang ba mười chín năm trước. – Ba con đã đứng trước cổng nhà đó một lần rồi. Đứng một lần là đủ cho cả nhà mình rồi, Ngàn.

— Hết chương 1 —