Bờ sông lúc tờ mờ

Chương 8: Bờ sông lúc tờ mờ

Khoa chạy trước. Tôi chưa kịp gọi, nó đã lách qua cánh cổng nhỏ, nổ máy xe, phóng đi dọc con đường đất, đèn pha lia loạn trên những bụi cỏ. Tiếng xe xa dần rồi mất hẳn vào tiếng ếch nhái.

Anh Trụ không đuổi theo con. Anh đứng ở cửa xưởng B, áo ba lỗ ướt sũng, tay vẫn cầm cái đèn pin, nhìn về phía tiếng xe vừa tắt. Rồi anh quay vào nói gì đó với người công nhân đứng máy. Dây chuyền chạy tiếp. Tiếng máy ép lại dập xuống đều đặn sau lưng anh.

– Lên xe. – Anh nói với tôi. – Anh đưa em về.

Anh không đưa tôi về. Anh lái ra quốc lộ năm, chạy qua cầu Phú Lương, rồi rẽ xuống một con đường bê tông nhỏ dọc bờ đê phía bên kia sông. Đến một chỗ bãi bồi có mấy cây gạo con mọc lơ thơ, anh dừng xe, tắt máy, mở cửa bước xuống. Tôi xuống theo.

Trời đang chuyển từ đen sang xám chì. Sông Thái Bình mờ mờ hơi sương, nước đỏ đục, chảy không một tiếng động. Bên kia sông, thành phố cũ lấm tấm ánh đèn. Gió từ mặt sông thổi lên mát lạnh, mang theo mùi phù sa tanh tanh.

Anh Trụ đứng trên mép đê, châm thuốc. Tôi chưa thấy anh hút thuốc bao giờ.

– Hồi bé, bố hay đưa anh qua đây. – Anh nói. – Bãi này ngày xưa trồng đậu xanh. Mỗi năm vụ hè, bố chèo thuyền sang tận ruộng, đi dọc bờ, bóc vỏ từng quả đậu ra cắn thử. Bố bảo đậu bãi sông ngọt hơn đậu đồng, vì đất phù sa. Ruộng nào bố ưng thì bố đặt cả vụ. Anh mười tuổi theo bố đi, mỏi chân, ngồi khóc giữa ruộng, bố không dỗ, cứ đi tiếp. Anh phải tự đứng dậy chạy theo.

Anh rít thuốc, ho.

– Bây giờ bãi này trồng ngô. Đậu bãi sông không còn ai trồng nữa.

– Anh. – Tôi nói. – Bao lâu rồi?

– Mùa thu năm ngoái. – Anh trả lời, không nhìn tôi. – Sau khi ngân hàng gửi công văn lần thứ nhất. Anh tính rồi. Dây chuyền xưởng B để không, công nhân cũ có mấy người bị cho nghỉ đang cần việc. Chạy ca đêm, dùng bột đậu nghiền sẵn cho nhanh, rây một lần, mỡ thực vật, không gói, không hộp. Bán khay cho một đại lý. Giá rẻ. Mỗi tháng thêm bốn, năm trăm triệu tiền mặt. Đủ trả lãi.

– Đại lý ấy đóng hộp Hoa Gạo.

– Anh biết.

Anh nói hai chữ ấy rất nhanh, như người ta giật miếng băng dính ra khỏi vết thương.

– Ban đầu nó bảo nó đóng nhãn khác. Anh biết là nó nói dối. Anh giả vờ tin. Anh tự nhủ là bánh vẫn ra từ nhà máy Hoa Gạo, vẫn công thức nhà máy, chỉ khác là rẻ hơn, gói tay thay vì gói máy. Nó không phải hàng giả. Nó là hàng của anh.

– Nhãn ghi mỡ lợn. Bánh bột nghiền sẵn, rây một lần. Bán ở trạm dừng chân với cái giá rẻ hơn ngoài chợ. Anh gọi đấy là hàng của anh?

Anh quay sang nhìn tôi. Đôi mắt đỏ, nhưng không ướt.

– Thế em gọi là gì? Em nói đi. Em kỹ sư, em học cao, em đặt tên cho nó đi.

– Em gọi là bán tên bố.

Anh ném điếu thuốc xuống bãi cỏ ướt, lấy chân di.

– Bố. – Anh nói, gần như cười. – Lúc nào cũng là bố. Em có biết năm hai nghìn mười bốn, ai ký thế chấp cái nhà ngõ Cây Gạo không? Bố ký. Bố không đến khánh thành, không hỏi anh một câu, nhưng bố ký. Em có biết vì sao không? Vì anh quỳ xuống. Anh quỳ xuống trên nền lò, trước mặt mẹ, bảo bố cho con một cơ hội. Bố ký xong, bố bảo: "Mày làm mất cái nhà này thì mày đừng thắp hương cho tao." Mười hai năm, anh chạy cho cái nhà ấy không mất. Bây giờ bố chết rồi, anh vẫn chạy.

Tôi đứng im. Gió sông thổi tóc tôi xoã ra mặt.

– Anh biết bọn làm giả thô, bọn khắc viên sứt sai cánh, là ai không?

– Không. – Anh nói. – Thật. Cái đấy anh không biết. Anh chỉ biết khay của anh ra khỏi cổng thì đi đâu, anh không hỏi.

– Đại lý ấy là ai?

Anh im.

– Anh. Đại lý ấy là ai?

– Người nhà. – Anh nói, rất khẽ. – Em đừng hỏi.

– Người nhà là ai?

– Bông. – Anh nhìn tôi, giọng gần như van. – Anh đã làm sai một việc. Đừng bắt anh kéo thêm người khác vào. Em muốn mắng anh, em cứ mắng. Em muốn báo ai, em cứ báo. Nhưng chuyện ấy để anh chịu.

Phía đông, chân trời đã ửng màu cam nhạt. Một con thuyền nhỏ chạy máy xình xịch ngược dòng, người đàn ông đứng lái đội nón, quay lại nhìn chúng tôi một thoáng.

– Thằng Khoa quay video rồi. – Tôi nói. – Nó quay hết.

Lần đầu tiên trong buổi sáng ấy, anh Trụ lộ vẻ sợ. Không phải sợ cho mình.

– Nó định đăng lên à?

– Em không biết. Em sẽ bảo nó giữ lại. Nhưng anh nợ nó một câu giải thích, không phải em.

Anh gật đầu chậm. Anh ngồi xuống mép đê, hai tay buông thõng giữa hai đầu gối, cái dáng ngồi y hệt bố hồi bố ngồi trên bậc cửa lò những buổi chiều nắng tắt.

– Nó là đứa duy nhất trong nhà này chưa bao giờ hỏi anh xin cái gì. – Anh nói. – Anh bảo nó học kinh tế, nó học. Anh bảo nó về nhà máy, nó về. Anh bảo nó lên mạng bán, nó bán. Khách chửi, nó chịu. Anh chưa bao giờ hỏi nó có thích không.

Anh đưa tôi về ngõ Cây Gạo lúc năm giờ rưỡi. Bà Đoái đã ngồi ở đầu bàn gói. Mẹ đang sao đậu. Mẹ nghe tiếng xe, nghe tiếng anh Trụ đóng cửa xe, nhưng không quay ra. Anh Trụ đứng ở cửa lò một lúc, nhìn bóng lưng mẹ trong làn hơi nóng, rồi không vào. Anh lái xe đi.

Tôi vào lò, đứng cạnh mẹ. Mẹ vẫn đảo, không quay lại.

– Mày đi với nó đâu về?

– Nhà máy, mẹ ạ. Xưởng B. – Tôi nói. Rồi tôi kể. Tôi kể hết, từ cái xe tải xanh, đến chữ C3 trên khay, đến cái áo ba lỗ ướt mồ hôi. Tôi kể nhỏ, vì bà Đoái ngồi ở đầu bàn gói, nhưng tôi biết bà nghe thấy.

Mẹ nghe đến hết. Đôi đũa trong tay mẹ không ngừng một lần nào.

– Tao biết từ Tết. – Mẹ nói.

Tôi đứng sững.

– Mẹ biết?

– Không biết là ca đêm. Không biết là xưởng B. Nhưng biết là nó ăn bớt. – Mẹ nói. – Hôm hai mươi tám Tết, nó mang về biếu bố mày một hộp bánh nhà máy, hộp mới, in đẹp. Hôm ấy bệnh viện cho bố mày về nhà ăn Tết, bố mày đang nằm, bảo tao bóc cho một viên. Bố mày ngậm, rồi nhổ ra khăn. Rồi bố mày nằm im, nhìn lên trần nhà, cả buổi chiều không nói câu nào.

– Bố không nói gì với anh Trụ?

– Bố mày không bao giờ nói. – Mẹ nói, giọng không giận, chỉ mệt. – Bố mày chỉ hỏi tao: "Nó vẫn dùng mỡ nhà ông Cự chứ?" Tao bảo tao không biết. Bố mày biết tao biết. Tao biết bố mày biết. Thế là xong. Nhà này người ta biết nhau như thế đấy, không ai phải nói ra.

Mẹ vặn nhỏ cửa gió. Tiếng đậu trong chảo rì rào.

– Ông bà mình, bố mẹ mình, cứ biết mà không nói. – Mẹ nói tiếp, nhỏ hơn. – Rồi đến lúc chết thì cũng mang theo cái biết ấy đi. Mày đừng như thế.

Tôi muốn hỏi mẹ nói câu ấy là cho anh Trụ hay cho ai khác. Nhưng mẹ đã bắc chảo, và tiếng đậu đổ ra nong ào ào như mưa rào.

Tôi gọi cho Khoa. Không nghe. Tôi nhắn tin: "Con ở đâu? Đừng đăng gì cả. Cô xin con. Gọi cô." Hai mươi phút sau, nó nhắn lại: "Con ở nhà. Con không đăng. Con chưa biết làm gì với nó."

Tôi lên gác nằm, định ngủ một tiếng. Tôi ngủ thật, ngủ như người ta ngất đi.

Tiếng điện thoại đánh thức tôi lúc gần mười giờ. Chị Thắm.

– Mày làm cái gì thế hả Bông? – Chị hét vào máy. – Mày làm cái trò gì thế?

– Chị nói gì em không hiểu...

– Mày mở điện thoại ra mà xem!

Chị cúp máy. Tôi mở. Trong nhóm chat của họ hàng, đã có hơn bốn mươi tin nhắn mới. Ai đó gửi một đường dẫn. Một trang tin điện tử về tiêu dùng, tôi chưa nghe tên bao giờ, đăng một bài lúc tám giờ sáng: "Bánh đậu xanh trăm năm Hoa Gạo: nhãn ghi mỡ lợn, thực tế dùng mỡ công nghiệp?"

Bài viết có sáu bức ảnh. Ảnh dãy thùng nhựa trắng ghi chữ mỡ thực vật trong kho nguyên liệu. Ảnh cận nhãn hộp, dòng thành phần "mỡ lợn" khoanh đỏ. Ảnh xưởng chính với dây chuyền đang chạy. Không có ảnh nào của xưởng B. Không có ảnh nào chụp lúc hai giờ sáng.

Tôi phóng to bức ảnh kho nguyên liệu. Góc chụp từ trên cao xuống, như đứng trên cái sàn lửng ở cuối kho, nơi đặt văn phòng thủ kho. Hôm tôi vào, tôi đứng dưới đất. Còn thằng Khoa sợ độ cao, hôm đi dọc quốc lộ nó kể chưa bao giờ dám leo lên sàn lửng ấy.

Không phải tôi. Không phải Khoa. Ai đó khác đã đứng ở trên ấy, chụp những tấm ảnh này, và đã chụp chúng không phải hôm nay. Trong ảnh, chồng thùng mỡ thực vật thấp hơn hôm tôi thấy ít nhất hai tầng thùng.

Bên dưới bài viết đã có hơn hai nghìn bình luận. Tôi đọc mấy dòng đầu. "Ăn bánh này bao năm, bây giờ mới biết." "Thương hiệu trăm năm mà làm ăn thế này à." "Tẩy chay." "Bảo sao bánh như nến."

Điện thoại tôi lại rung. Lần này là anh Trụ. Giọng anh lạ, phẳng lặng, như người đang đọc một văn bản.

– Đội quản lý thị trường vừa gọi cho anh. Một chị tên Thanh. Chín giờ sáng mai họ xuống làm việc với nhà máy. Họ bảo mang đầy đủ hồ sơ nguồn gốc nguyên liệu, nhãn hàng hoá, sổ sách nhập xuất.

Anh ngừng một chút.

– Bông. Em có làm cái này không?

– Không. – Tôi nói. – Em thề với anh, không phải em, không phải thằng Khoa.

Đầu dây im lặng rất lâu. Tôi nghe được tiếng anh thở, nặng và chậm.

– Thế thì là ai? – Anh hỏi. Nhưng giọng anh không giống người đang hỏi. Giọng anh giống người vừa mới chợt hiểu ra một điều mà mình đã cố không hiểu suốt một thời gian dài.

— Hết chương 8 —