Mắt của mẹ

Chương 12: Mắt của mẹ

Bác sĩ trực cấp cứu ở bệnh viện đa khoa là một cô gái trẻ, tóc buộc đuôi ngựa, đeo khẩu trang, nói giọng Thái Bình. Cô rửa vết bỏng trên cổ tay trái của mẹ bằng nước muối sinh lý, bôi thuốc, băng lại.

– Bỏng độ hai nông, rộng bằng bao diêm. – Cô nói. – Không sao đâu bà, mười ngày là lành. Nhưng bà ngã thế nào ạ? Bà có chóng mặt không?

– Tao không chóng mặt. – Mẹ nói. – Tao không thấy cái cửa lò.

Cô bác sĩ ngẩng lên, nhìn mắt mẹ. Rồi cô lấy cái đèn soi nhỏ trong túi áo blu, soi vào từng mắt. Soi xong, cô tắt đèn, ngồi im một lúc.

– Bà bị đục thuỷ tinh thể cả hai mắt, mắt phải nặng hơn. Bà khám chưa?

– Khám rồi. – Tôi nói. – Bác sĩ bảo mổ. Mẹ cháu không chịu.

Cô bác sĩ quay sang mẹ, ngồi xuống cái ghế xoay cho ngang tầm mắt.

– Bà ơi, bây giờ mổ cái này nhanh lắm. Mổ phaco, mười lăm phút, không phải nằm viện, sáng mổ chiều về. Bà chỉ cần kiêng bụi, kiêng khói bếp, đừng cúi nặng trong hai tuần. Bà không mổ, mắt bà sẽ mờ dần. Lần sau bà không ngã cạnh cái chảo nữa, mà ngã vào trong cái chảo.

Mẹ im. Tôi thấy hai bàn tay mẹ đặt trên đầu gối, bàn tay phải có vết sẹo lưỡi liềm cũ, bàn tay trái quấn băng trắng mới.

– Hai tuần không đứng chảo. – Mẹ nói. – Thế ai đứng?

– Con. – Tôi nói.

Mẹ quay sang nhìn tôi, hay đúng hơn là quay về phía tiếng tôi.

– Mày bắc sớm.

– Con có cái máy nghe bằng mắt. – Tôi nói. – Với lại có anh Cương.

Mẹ im một hồi. Ngoài hành lang, xe đẩy bệnh nhân lăn qua, bánh xe kêu ken két.

– Thế thì mày đứng một mình bảy ngày cho tao xem. – Mẹ nói. – Bảy ngày mày không làm hỏng mẻ nào, tao đi mổ.

– Mẹ...

– Không thì tao không mổ.

Cô bác sĩ nhìn tôi, nhún vai rất nhẹ, như muốn nói: nhà chị thì chị lo.

Chủ nhật, ngày đổi thứ hai, tôi giao bàn đổi hàng cho Khoa và ông giáo Mẫn. Bác tài xe khách tuyến Lạng Sơn lại đến, lần này không mang hộp nào, chỉ mang theo cái ghế gấp và một chai nước, nói là hôm nay xe nghỉ, bác đến đứng xếp hàng hộ người già. Tôi đứng chảo cả ngày. Mẹ ngồi trên ghế đẩu ở góc lò, tay băng, im lặng, nhưng tôi biết mẹ nghe từng mẻ.

Giữa trưa, lúc tôi ra sân lấy thêm than, tôi thấy ở bàn đổi hàng có thêm một người. Một cậu thanh niên cao lêu nghêu, đeo kính cận, mặc áo đồng phục một trường cấp ba đã cũ, đang ngồi cạnh ông giáo Mẫn, cầm cuộn băng dính giấy xé từng mẩu đưa cho Khoa. Phải nhìn đến lần thứ hai tôi mới nhận ra. Thằng Phúc, con chị Thắm. Mấy cái Tết trước tôi chỉ thoáng thấy nó, hồi ấy nó còn thấp hơn tôi một cái đầu.

– Phúc! Mẹ cháu biết cháu ở đây không?

Nó đứng bật dậy, gãi đầu.

– Dạ không ạ. Cháu xem anh Khoa phát trực tiếp đêm hôm kia. Cháu đến giúp một tí. Dì đừng bảo mẹ cháu.

Tôi kéo nó ra gốc cây gạo, đưa nó một chai nước. Nó uống một hơi hết nửa chai.

– Mẹ cháu dạo này thế nào?

Nó im một lúc, xoay xoay cái chai trong tay.

– Đêm nào mẹ cháu cũng ngồi ở bếp đến khuya. Cháu dậy đi vệ sinh thấy mẹ ngồi một mình, không bật đèn. Bố cháu thì đi suốt, bảo đi gặp đại lý. Hôm thứ Sáu bố cháu đưa mẹ cháu đi đâu đó cả buổi chiều, về thì mẹ cháu không nói câu nào với ai.

– Cháu sắp đi Úc à?

– Bố cháu muốn thế. – Nó nói, nhìn xuống chân. – Bố cháu bảo đi Úc thì sau này về làm ở công ty nước ngoài, không phải bán bánh như nhà mình. Cháu thì... cháu đỗ cả trường kỹ thuật ở Hà Nội, ngành cơ khí. Cháu thích sửa máy. Cháu chưa dám nói với bố.

Nó ngẩng lên, nhìn vào trong ngõ, nơi Khoa đang đưa hộp bánh cho một bà cụ.

– Dì Bông. Hồi bé cháu hay sang đây xem ông sao đậu. Ông cho cháu cầm đũa cả, bảo cháu đảo, đảo xong ông cho cháu một viên sứt cánh. Cháu tưởng ông cho thật, về sau mới biết ông nhặt riêng ra cho cháu. Cháu muốn đến đây xem cái lò này có còn không.

– Còn. – Tôi nói.

– Thế thì tốt. – Nó nói, như một người lớn, rồi quay lại bàn, ngồi xuống xé băng dính tiếp.

Cuối ngày, Khoa đọc số: bốn trăm hai mươi hộp, thêm sáu điểm bán mới trên bản đồ. Kho bánh lò trên sạp vơi đi một nửa.

Đêm Chủ nhật, anh Cương sốt. Vợ anh gọi điện lúc mười giờ, bảo anh nằm rét run, chắc tại hai hôm nay đứng chảo nóng rồi về tắm nước lạnh. Thế là ba giờ sáng thứ Hai, tôi đứng một mình trước hai cái chảo.

Ngoài trời mưa rào từ chập tối, oi và ẩm. Gạch lò rịn nước. Không khí đặc quánh, ẩm như cái khăn mặt chưa vắt. Cái máy đo độ ẩm của tôi chỉ chín mươi mốt phần trăm. Trong bảng tôi dán trên tường, những ngày ẩm thì phải thêm khoảng bảy phút. Tôi canh đồng hồ. Tôi nghe. Tôi bắn nhiệt kế.

Chảo bên trái ổn. Lép bép, rì rào, sột soạt, đúng nhịp, tôi bắc ra một trăm ba mươi độ, đổ vào nong. Mùi thơm của đậu sao chín lan khắp lò.

Chảo bên phải, tôi đổ đậu muộn hơn mười phút. Tôi đảo, nghe. Lép bép kéo dài. Tôi đợi. Tôi quay sang chảo trái để bắc, quay lại thì tiếng đã đổi sang rì rào. Tôi vặn nhỏ cửa gió. Tôi bắn nhiệt kế: một trăm mười tám. Còn sớm. Tôi đảo tiếp. Rồi tôi phải quay sang đổ mẻ mới vào chảo trái. Đậu đồ từ tối qua nặng, ướt, bao tải dính vào tay. Tôi đổ, tôi đảo cho đều, tôi chỉnh cửa gió bên trái.

Mùi khét đến trước tiếng.

Tôi quay lại chảo phải. Một lớp đậu sát đáy chảo đã sẫm sang màu nâu đen, bốc khói xanh. Tôi bắn nhiệt kế: một trăm bốn mươi sáu. Tôi đã quên vặn nhỏ cửa gió lần thứ hai. Tôi bắc vội chảo xuống, đổ ra nong. Mùi khét đắng nghét, cay mắt.

Hai mươi cân đậu. Hỏng.

Tôi đứng nhìn cái nong đậu cháy, hai tay buông thõng. Mồ hôi chảy vào mắt, cay hơn cả khói. Mẹ đang ngủ trên gác. Mẹ không cần xuống cũng biết. Cả ngõ này có khi cũng biết.

Tôi không khóc. Tôi bê cái nong ra sân, đổ vào bao tải rác. Rồi tôi quay vào, đổ một mẻ đậu mới vào chảo phải. Tay tôi run đến mức đậu văng ra cả miệng bếp.

Tôi đang lúi húi nhặt mấy hạt đậu rơi trên gạch thì có tiếng bước chân ở cửa lò. Nặng, chậm, gót chạm đất trước.

Anh Trụ đứng ở cửa, mặc áo phông cũ, quần soóc, đi dép lê. Không sơ mi trắng, không chữ đỏ trên ngực. Anh nhìn cái chảo trái, nhìn cái chảo phải, nhìn bao tải rác ngoài sân, rồi nhìn tôi.

– Thằng Khoa gọi anh. – Anh nói. – Nó bảo mẹ ngã.

Anh không đợi tôi trả lời. Anh đi vào, cầm đôi đũa cả của chảo phải lên, đẩy nhẹ tôi sang bên.

– Em đứng chảo trái. Chảo này để anh.

Anh đảo. Cái cách anh cầm đũa khác hẳn tôi: tay trái giữ gần đầu, tay phải đẩy, đũa đi sát đáy chảo thành những đường vòng cung đều đặn, không vội. Anh không nhìn chảo. Anh nghiêng đầu sang một bên, như mẹ.

Tôi đứng chảo trái. Một lúc lâu, cả gian lò chỉ có tiếng đậu và tiếng than.

– Anh vẫn nghe được à? – Tôi hỏi.

– Mười hai năm không đứng. – Anh nói. – Nhưng cái này nó không mất được. Như đi xe đạp.

Anh với tay vặn cửa gió, nhỏ đi một nấc. Tôi liếc nhiệt kế. Một trăm mười lăm. Anh không cần nhìn.

– Tối Chủ nhật tuần trước, trước hôm quản lý thị trường xuống, anh đã cho tám người ca đêm nghỉ. – Anh nói, mắt vẫn nhắm. – Mỗi người một tháng lương. Dây chuyền xưởng B anh khoá lại. Cái đại lý kia anh gọi, bảo từ giờ không có khay nữa.

– Họ nói gì?

– Họ bảo được. – Anh nói. – Họ bảo dù sao cũng sắp đổi chủ rồi.

Tôi nhìn anh. Anh mở mắt, bắc chảo xuống, đúng lúc tiếng đậu chuyển sang sột soạt. Đậu đổ ra nong, vàng ươm, không một hạt cháy.

– Anh. Em đã đứng trong xưởng B lúc quản lý thị trường xuống. Em không nói gì.

– Anh biết.

– Em không biết em làm thế là đúng hay sai.

Anh đổ mẻ đậu mới vào chảo, lấy đũa dàn đều.

– Sai. – Anh nói. – Em làm sai vì anh. Lần này anh cảm ơn em. Lần sau đừng làm thế nữa.

Đến năm giờ, bà Đoái sang. Bà đứng ở cửa lò, nhìn anh Trụ đứng chảo, rồi lặng lẽ đi vào bàn gói, không nói câu nào, như thể bà đã chờ thấy cảnh ấy mười hai năm.

Sáu giờ, mẹ xuống. Mẹ đứng ở chân cầu thang, tay vịn tường, nghe. Anh Trụ không quay lại. Anh biết mẹ đứng đấy. Mẹ đứng nghe hết một mẻ của anh, từ lúc đổ đến lúc bắc. Rồi mẹ đi lên gác, không một lời. Lúc ăn sáng, mẹ bảo tôi:

– Mày bảo cái cô bác sĩ ấy xếp lịch mổ cho tao. Thứ Ba.

– Mẹ bảo bảy ngày...

– Bảy ngày mày một mình. – Mẹ nói. – Bây giờ không phải một mình.

Chín giờ sáng thứ Hai, chị Thanh đến ngõ Cây Gạo cùng hai kiểm soát viên. Chị kiểm đếm từng bao tải, lập biên bản tiếp nhận mẫu, ký từng trang. Chị đọc bản đồ của Khoa rất lâu, hỏi nó mấy câu về cách nó ghi, cách nó hỏi người đổi. Lúc đi, chị bảo:

– Chỗ này đủ để chúng tôi lên kế hoạch. Chị đừng nói với ai.

Mười một giờ, điện thoại tôi rung. Anh Phan Kiên, ngân hàng.

– Chị Bông. – Anh nói, giọng hơi ngập ngừng, như người đang cân xem có nên nói không. – Em nghĩ chị nên biết. Sáng nay bên Ninh Phát gửi công văn cho ngân hàng, đề nghị giữ nguyên tài sản bảo đảm, chưa xử lý, chờ hoàn tất chuyển nhượng. Họ kèm theo bản sao một hợp đồng đặt cọc. Bên nhận cọc là chị Mạc Thị Thắm. Hai tỷ đồng, cho phần vốn ba mươi phần trăm của chị ấy. Ký từ hôm thứ Sáu.

— Hết chương 12 —