Hai mươi hộp dọc quốc lộ năm

Chương 5: Hai mươi hộp dọc quốc lộ năm

– Cô Út định mua hết cả cái trạm dừng chân à? – Thằng Khoa hỏi, nhìn hai cái túi nilon to tôi xách trên tay.

– Mới có tám hộp. – Tôi nói. – Còn mười hai hộp nữa.

Sáng thứ Tư, sáu giờ, tôi rủ Khoa đi cùng. Tôi không định rủ nó. Nhưng tối hôm trước nó nhắn cho tôi một tin rất dài, gửi lúc một giờ sáng: "Cô Út, mỗi ngày con nhận khoảng bốn mươi tin nhắn chửi. Khách bảo bánh như nến, bảo Hoa Gạo lừa đảo, bảo mua về cho bà ăn bà nhổ ra. Con xin lỗi, con gửi bù hộp khác, khách lại chửi tiếp. Con không biết hàng nào là hàng của nhà máy, hàng nào là hàng giả. Bố con bảo là giả hết. Con muốn biết thật."

Nên bây giờ nó lái cái xe máy số của nó, chở tôi ngồi sau, chạy dọc quốc lộ năm. Trời chưa nắng, sương còn đọng trên những ruộng lúa con gái hai bên đường, xanh đến mức gắt mắt. Xe tải, xe container gầm lên vượt qua, gió thốc làm áo tôi phồng như cánh buồm.

Chúng tôi dừng ở ba trạm dừng chân, hai bến xe, một quán nước ven đường có bày hàng đặc sản, ba cửa hàng trong thành phố, và cuối cùng là quầy của chị Thắm ở chợ Con. Ở mỗi chỗ, tôi mua hai hộp, của hai người bán khác nhau nếu có. Khoa dán lên mỗi hộp một mẩu băng dính giấy, ghi chỗ mua, giờ mua, giá. Nó còn chụp ảnh từng quầy, từng người bán, từ xa, không để họ thấy.

– Con quen việc này. – Nó nói khi tôi nhìn. – Khi làm bán hàng trên mạng, con phải đi xem đối thủ bày hàng thế nào.

Ở trạm dừng chân đầu cầu Phú Lương, chỗ bác Thêm mua, có năm quầy bán Hoa Gạo. Bà bán hàng ở quầy đầu đội nón lá, đeo khẩu trang vải hoa, nhanh nhảu:

– Hoa Gạo chính hãng đây em ơi, ba mươi nghìn một hộp, mua mười hộp bà để hai trăm bảy. Hàng mới về sáng nay.

– Bà lấy hàng ở đâu ạ? – Tôi hỏi.

– Đại lý nó mang đến. Hàng chuẩn, có tem, có ngày tháng đây này.

Bà lật đáy hộp cho tôi xem. Một dòng chữ in phun màu đen: số lô, ngày sản xuất, hạn dùng. Giống hệt kiểu in trên hộp của nhà máy anh Trụ.

– Đại lý nào bà? – Khoa hỏi, giọng vô tư.

– Thì đại lý. – Bà bán hàng nhìn nó, cảnh giác ngay. – Mua thì mua không mua thì thôi, hỏi lắm thế.

Chúng tôi mua hai hộp, đi.

Ở bến xe phía tây thành phố, chúng tôi đứng xem một chuyến xe khách đi Quảng Ninh chuẩn bị xuất bến. Một chị bán hàng rong đeo cái thúng bằng dây quàng qua vai, trèo lên tận cửa xe, chìa vào trong những hộp giấy vàng. Anh phụ xe đứng ở bậc cửa, cứ mỗi hộp chị bán được thì chị dúi vào túi áo anh một tờ năm nghìn. Không ai giấu ai. Hành khách mua vì xe sắp chạy, vì thấy hộp có cây hoa gạo quen quen, vì ba mươi nghìn thì không đáng để nghĩ lâu.

Xe chạy, chị bán hàng nhảy xuống, đếm tiền. Tôi đến mua hai hộp. Chị nhìn tôi từ đầu đến chân, đoán ngay tôi không phải khách đi xe.

– Em mua làm quà à? Lấy loại gói tay đi em, ba lăm nghìn, đẹp hơn, bóc ra có cái tai giấy như hàng lò. Loại thường hai lăm.

– Hai loại khác nhau thế nào chị?

– Khác cái giấy thôi. – Chị cười. – Bánh thì cũng thế. Nhưng khách Hà Nội thích loại gói tay, họ bảo giống bánh ngày xưa. Loại ấy khó lấy, đại lý chỉ giao thứ Ba với thứ Sáu, ít hàng, ai đặt trước mới có.

– Đại lý ở đâu chị?

– Ôi, đại lý ở đâu thì chị biết làm sao. Xe nó đến, nó bỏ hàng, nó thu tiền. Cái xe tải xanh xanh ấy.

Khoa đứng sau lưng tôi, chụp ảnh cái thúng hàng của chị, chụp cả bàn tay chị đang đếm tiền, những tờ năm nghìn nhàu nát. Lúc lên xe máy, nó im lặng một lúc lâu rồi mới nói:

– Cô Út, con bán trên mạng hai năm, con chưa đứng ở bến xe lần nào. Con không biết bánh nhà mình được bán thế này.

– Bánh nhà mình hay bánh của ai?

Nó không trả lời. Nó nổ máy.

Mười giờ trưa thì về đến nhà. Tôi trải một chiếc chiếu cói ra giữa nền lò, xếp hai mươi hộp thành hàng. Mẹ ngồi trên cái ghế đẩu ở góc, không nói gì, chỉ nghiêng đầu nghe. Bà Đoái thì ngừng gói, kéo ghế lại gần, đeo cặp kính lão buộc dây chun.

Tôi bày đồ nghề. Một cái cân điện tử nhà bếp, loại đo đến một phần mười gam. Một con dao lá lúa mài sắc. Một chiếc đèn pin nhỏ. Một bình nước sôi, hai mươi cái cốc thủy tinh. Đây là những thứ tôi dùng ở phòng thí nghiệm trong Sài Gòn, chỉ là phiên bản nghèo của nó.

– Cô định làm gì? – Khoa hỏi.

– Cho từng hộp một khai ra nó là ai.

Tôi bắt đầu.

Cân trước. Bánh lò nhà tôi mỗi viên mười hai gam, xê dịch không quá nửa gam, vì bà Đoái với mẹ tôi ép tay đã mấy chục năm, nắm bột trong lòng bàn tay là biết đủ chưa. Bánh nhà máy thì đúng mười hai gam, đều tăm tắp, máy ép. Còn những hộp mua ở trạm dừng chân, có hộp viên mười gam, có hộp viên mười một, có hộp lẫn lộn.

Rồi đến giấy thiếc. Bánh lò gói tay, góc tai mèo. Bánh nhà máy gói máy, gập bằng, mép giấy có răng cưa nhỏ do dao máy cắt. Những hộp còn lại, có hộp gói máy nhưng giấy mỏng, dễ rách, có hộp gói tay gập bằng, vụng, và có ba hộp...

Tôi dừng lại ở ba hộp ấy. Giấy thiếc dày, đúng loại. Và góc cuối cùng được kéo chéo, gài vào trong. Góc tai mèo.

Bà Đoái cũng đã thấy. Bà cầm một viên lên, đưa sát mắt, xoay đi xoay lại. Bà im. Bà đặt viên bánh xuống chiếu, rồi lặng lẽ đẩy ghế lùi về chỗ bàn gói.

Tôi để ba hộp ấy ra riêng, làm tiếp.

Cắt đôi từng viên bằng dao. Soi mặt cắt dưới đèn pin. Bánh lò mịn như bột phấn, màu vàng ngà đồng đều, có lấm tấm rất nhỏ những đốm vàng sậm hơn, là chỗ đậu sát chảo được sao kỹ. Bánh nhà máy cũng mịn, nhưng màu nhạt hơn, đều quá, như sơn. Còn những hộp in nhòe, mặt cắt thô, sờ vào thấy sạn sạn, màu ngả xám.

Rồi đến cốc nước nóng. Tôi thả mỗi loại một viên vào một cốc, khuấy nhẹ, để nguội năm phút. Bánh lò tan ra, trên mặt nước nổi một lớp váng mỏng, trong, có mùi mỡ thơm. Bánh nhà máy tan chậm hơn, váng nổi lên đục như sữa, đóng thành từng mảng nhỏ khi nguội, không mùi. Viên bánh thô kia gần như không tan hết, cặn lắng xuống đáy cốc một lớp dẻo quánh.

– Bột mì. – Tôi nói. – Độn bột mì, có khi cả bột sắn. Đậu xanh không quánh như thế.

Cuối cùng là nếm. Tôi nếm từng loại, súc miệng bằng nước trà giữa hai lần nếm. Khoa nếm theo tôi, nhăn mặt ở loại thô.

– Cô Út. – Nó nói. – Cái này con bán trên mạng à?

– Không. Cái này là hàng giả thật. Cái của con bán là cái này.

Tôi đẩy về phía nó một viên của nhà máy. Nó nếm lại, ngậm lâu. Rồi nó lặng thinh.

Đến một giờ chiều, hai mươi hộp trên chiếu đã chia thành bốn đống.

Đống thứ nhất, hai hộp: mua ở quầy chị Thắm ở chợ Con. Bánh lò. Thật.

Đống thứ hai, sáu hộp: mua ở cửa hàng tiện lợi và siêu thị mini trong thành phố. Bánh nhà máy. Thật, theo nghĩa là nó ra từ dây chuyền của anh Trụ, có giấy tờ. Nhưng mỡ thực vật, nhãn ghi mỡ lợn.

Đống thứ ba, chín hộp: hàng giả thô. Hộp in nhòe, đỏ của cây hoa gạo lem sang cả chữ. Bìa mỏng. Bánh độn bột. Trong ba hộp ở đống này có viên sứt cánh, sứt cánh trên, vết cắt vuông. Chính là loại ông giáo Mẫn mang đến.

Đống thứ tư, ba hộp: hộp in đẹp, gần như không phân biệt được với hộp thật. Giấy thiếc đúng loại, gói tay, góc tai mèo. Nhưng bánh bên trong thì giống hệt bánh nhà máy: cùng độ mịn đều, cùng loại váng đục, cùng cái vị rít trên vòm họng. Chỉ có điều, nếu soi kỹ, mặt cắt có hơi thô hơn một chút, như thể bột chỉ rây một lần thay vì hai lần.

Tôi ngồi nhìn đống thứ tư lâu nhất. Mẹ vẫn ngồi im ở góc, nhưng tôi biết mẹ đã nghe hết.

– Cô Út. – Khoa nói, cầm một hộp ở đống thứ tư lên, lật đáy. – Cô đọc giúp con dòng in này.

Tôi đọc. Số lô, ngày sản xuất, hạn dùng. Rồi một ký hiệu nhỏ ở cuối dòng: C3, và một con số giờ: 02:14.

– Nhà máy in kiểu này. – Khoa nói, giọng thấp hẳn đi. – Đúng định dạng này. Chữ C là ca. Ca một từ sáu giờ sáng đến hai giờ chiều. Ca hai từ hai giờ chiều đến mười giờ đêm. Trên phần mềm quản lý sản xuất, bố con đặt ký hiệu từ ngày mới dựng xưởng, C1, C2, có cả C3 cho ca đêm, nhưng nhà máy chưa bao giờ chạy ca đêm. Ít nhất là trên giấy tờ.

– Người ngoài có biết ký hiệu C3 không?

– Không ai biết. – Nó nói. – Cái ô C3 ấy trên phần mềm để trống từ ngày đầu. Con là người nhập liệu, con biết. Ngoài bố con, con, với chị kế toán, không ai mở cái phần mềm ấy ra.

Nó lật hộp thứ hai, hộp thứ ba ở đống thứ tư. C3, 01:52. C3, 03:05.

Tôi lấy điện thoại chụp ba cái đáy hộp. Tay tôi lạnh, dù gian lò lúc ấy nóng như cái lò hấp.

Mẹ đứng dậy khỏi cái ghế đẩu. Mẹ đi lại chỗ cái chiếu, cúi xuống, sờ tay lên đống thứ tư như sờ lên đầu một đứa trẻ đang sốt. Rồi mẹ nói, không với ai cụ thể:

– Hai giờ sáng. Giờ ấy, ngày xưa, là giờ bố mày nhóm lò.

— Hết chương 5 —