Hai mươi cân mỡ đổ đi

Chương 18: Hai mươi cân mỡ đổ đi

Sáng thứ Ba, tôi gọi cho ông Hữu.

– Ông bảo năm nay ông thiếu một dây chuyền. – Tôi nói, không chào hỏi dài. – Ông định xây thêm một xưởng, xây xong thì qua mùa Tết. Cháu có một nhà máy đang đứng im. Sáu nghìn hộp một ca. Kho mát. Dây chuyền mới mười hai năm, bảo dưỡng tử tế, cháu đã đi xem từng cái máy.

Đầu dây bên kia im lặng.

– Ông mua nhà máy. – Tôi nói tiếp. – Nhà xưởng, máy móc, quyền thuê đất trong cụm công nghiệp. Định giá theo giá thị trường, có đơn vị thẩm định độc lập. Không có cái tên Hoa Gạo đi kèm. Tiền bán đủ trả nợ ngân hàng thì nhà cháu giữ được căn nhà ở ngõ Cây Gạo, giữ được cái tên. Ông có dây chuyền kịp mùa Tết.

– Cô đã hỏi anh Trụ chưa? – Ông hỏi.

– Chưa. – Tôi nói thật. – Anh ấy chưa nghe máy cháu từ chiều qua.

– Bán tài sản lớn như thế thì công ty phải họp. – Ông nói. – Không có anh ấy thì không đủ.

– Cháu biết.

Ông im thêm một lúc. Tôi nghe tiếng chim chích chòe ở đâu đó phía sau ông, chắc ông đang đứng dưới mấy cây nhãn.

– Chủ nhật này, nhà cháu mở lò. – Tôi nói. – Cháu mời ông đến. Cháu có một việc phải nói trước mặt ông, và trước mặt mọi người.

– Tôi sẽ đến. – Ông nói. – Chuyện nhà máy, tôi trả lời cô ở đấy.

Chiều thứ Ba, tôi lên văn phòng luật sư Sử. Ông nghe tôi trình bày, lật bản điều lệ công ty, rồi tháo kính ra lau, như mọi lần ông sắp nói điều gì người nghe không muốn nghe.

– Bán tài sản có giá trị lớn như nhà máy, theo điều lệ của công ty chị, phải được thành viên sở hữu ít nhất ba phần tư số vốn đồng ý. – Ông nói. – Chị, bà Vén, chị Thắm cộng lại sáu mươi phần trăm. Thiếu anh Trụ thì không thông qua được.

Tôi đã biết. Tôi chỉ cần nghe người khác nói ra.

Anh Trụ không về lò thứ Ba. Không về thứ Tư. Khoa bảo bố nó ngủ ở nhà máy, trong phòng giám đốc, ban ngày đi lại trong xưởng B một mình, ngồi trên cái ghế sắt cạnh dây chuyền cũ, không làm gì. Nó mang cơm lên, bố nó ăn một nửa, để lại một nửa.

– Con có nói gì với bố không? – Tôi hỏi.

– Con đưa cho bố tấm ảnh ông viết. – Nó nói. – Bố cầm, không nói gì. Bố bảo con về đi, bảo cô Út cứ làm việc của cô.

Thế là chúng tôi làm việc của mình.

Ba ngày, lò nhà tôi đỏ lửa từ hai giờ sáng đến chín giờ tối. Chị Thắm đứng chảo mỗi đêm, tay còn vụng nhưng tai đã nhanh hơn tôi tưởng. Ba mươi lăm năm đứng quầy, chị nghe khách nói một câu là biết người ta mua hay không mua. Tai ấy bây giờ nghe đậu. Anh Cương khỏi sốt, đứng chảo thứ hai. Chị Hảo đứng rây, hai lượt rây lụa như ngày xưa, bột mịn đến mức thổi nhẹ là bay. Thằng Phúc đến phụ chị Hảo, lắc rây đến phồng tay, không kêu một câu. Bà Đoái với các bà ngồi kín ba cái bàn gói. Chị Mơ ngồi cạnh bà Đoái, góc tai mèo của chị bây giờ đã gài đúng cái độ sâu của mẹ chồng.

Mẹ không được đứng chảo, bác sĩ cấm khói. Mẹ ngồi trên cái ghế mây ngoài hiên, ngay dưới cửa sổ lò, quay lưng vào trong. Mẹ nghe. Mỗi khi một chảo sắp đến lúc, mẹ gõ cái quạt nan xuống thành ghế một cái. Người đứng chảo nghe tiếng gõ thì vặn nhỏ cửa gió. Đến đêm thứ hai, mẹ gõ ít hẳn.

Có một đêm, lúc hai chị em đứng hai chảo cạnh nhau, chị Thắm nói, mắt vẫn nhắm:

– Anh Lương về nhà mẹ đẻ ở Kinh Môn rồi. Công an cho về, nhưng gọi lên làm việc tiếp. Chị chưa gặp. Chị chưa biết gặp thì nói gì.

– Chị không cần biết bây giờ.

– Ừ. – Chị nói. Rồi chị vặn nhỏ cửa gió, đúng lúc, không cần ai gõ quạt.

Tôi làm một việc mà nhà máy không làm, và lò nhà tôi mấy năm nay cũng đã bỏ vì không kịp hàng: ủ bột. Bột đậu sao xong, rây xong, trộn với đường xay và mỡ thắng trong ngày, rồi cho vào ba cái chum sành, đậy nắp gỗ, để qua một đêm. Mẹ bảo ngày xưa cụ Tảo ủ ba đêm, đến đời bố còn một đêm, đến hai năm nay thì không ủ nữa, sáng trộn chiều ép. Ủ một đêm, mỡ ngấm đều vào từng hạt bột, đường tan hẳn, bánh ép ra mặt mịn như sáp ong, đặt lên lưỡi thì tan chậm hơn một nhịp, mà cái hậu thơm thì dài hơn.

Khoa phát trực tiếp mỗi đêm. Không nói nhiều. Chỉ để máy quay chĩa vào chảo, vào rây, vào chum, vào đôi tay các bà đang gói. Người xem lên đến chục nghìn. Có người xem từ Sài Gòn, từ Đà Nẵng, từ nước ngoài, viết bình luận bằng tiếng Việt không dấu. Có người hỏi Chủ nhật mở lò là gì. Khoa trả lời: "Mời mọi người đến ăn bánh và nghe nhà cháu nói một chuyện."

Đêm thứ Năm, hai giờ sáng, anh Lộc chở mỡ sang như mọi ngày. Bốn mươi cân, đựng trong hai thùng nhựa. Anh Lộc không đi, cậu phụ việc của anh đi, một thằng bé chừng hai mươi tuổi, đội mũ len giữa mùa hè.

Tôi mở thùng thứ nhất. Mỡ phần trắng hồng, sờ chắc tay. Tôi hơ con dao lá lúa trên bếp than, cắt một miếng nhỏ, thắng thử trong cái muôi sắt, nhỏ một giọt lên lưỡi dao nóng. Khói thơm. Tốt.

Tôi mở thùng thứ hai. Mỡ trông cũng trắng hồng. Nhưng khi tôi ấn ngón tay vào, nó lún xuống mềm hơn. Tôi thắng thử. Nhỏ một giọt lên lưỡi dao.

Khói hăng.

Không nặng. Nhẹ thôi. Như mùi nến cháy ở rất xa. Nhưng có.

Tôi thử lại lần nữa, với một miếng khác. Vẫn thế. Tôi đưa con dao ra ngoài cửa sổ cho mẹ. Mẹ ngửi.

– Mỡ ở đâu? – Mẹ hỏi thằng bé đội mũ len.

Thằng bé gãi đầu. Nó bảo mấy hôm nay nắng nóng, lợn ở lò thiếu, anh Lộc phải lấy thêm của một chỗ bên kia đê. Anh Lộc bảo chắc không sao.

Hai mươi cân mỡ. Đủ cho gần một nửa số bánh của ngày cuối. Bây giờ là hai giờ mười lăm sáng thứ Sáu. Chủ nhật mở lò. Không có mỡ thì không có bánh.

Tôi đứng giữa lò, cầm con dao lá lúa. Chị Thắm nhìn tôi, anh Cương nhìn tôi, chị Hảo dừng tay rây. Không ai nói. Tôi biết mọi người đang nghĩ gì, vì chính tôi đang nghĩ thế: nhẹ thôi mà, thắng kỹ là hết mùi, có hai mươi cân, chỉ một lần thôi.

Thắng kỹ là hết mùi. Câu của bố. Năm tám mươi tám.

– Để anh.

Anh Trụ đứng ở cửa lò. Anh mặc cái áo phông cũ, râu ria lởm chởm, mắt trũng sâu như người ba đêm không ngủ. Tôi không biết anh đến từ lúc nào.

Anh đi vào, cầm lấy con dao từ tay tôi. Anh hơ dao lên than. Anh cắt một miếng mỡ từ thùng thứ hai, thắng, nhỏ một giọt lên lưỡi dao, đưa lên mũi. Anh ngửi rất lâu. Lâu hơn tôi. Rồi anh đặt con dao xuống bàn gói.

– Đổ. – Anh nói.

Anh bê cái thùng thứ hai ra sân, mở nắp, đổ cả hai mươi cân mỡ vào bao tải rác. Mỡ rơi xuống bịch bịch. Thằng bé đội mũ len há hốc mồm.

Anh quay vào, rút điện thoại ra.

– Thằng Dũng nốt ruồi ở cằm, học việc cùng thằng Cương ngày xưa, bây giờ làm bên Ninh Phát. – Anh nói với tôi. – Nhà nó ở Ninh Giang, bố nó nuôi lợn thả, cám gạo với rau bèo. Sáu giờ sáng nay nhà nó mổ một con. Anh đi bây giờ thì kịp.

– Ninh Giang cách đây bao xa anh?

– Bốn mươi cây. – Anh nói. – Anh đi được.

Anh đi ra cửa. Đến ngưỡng cửa, anh dừng lại, không quay đầu.

– Năm tám mươi tám, bố không đổ. – Anh nói. – Mình đổ.

Rồi anh đi.

Gần chín giờ sáng, anh về, thùng xe chở hai thùng mỡ phần còn ấm hơi, mùi thơm ngai ngái của lợn ăn cám gạo. Tôi thử. Mẹ thử. Khói thơm như mùi tóp. Anh Trụ đứng nhìn chúng tôi thử, tay chống hông, áo ướt đẫm mồ hôi, rồi lặng lẽ đi vào cầm đũa cả, đứng vào chảo của chị Thắm. Chị Thắm lùi ra nhường. Chị chỉ rót cho anh một cốc nước chè xanh, đặt trên thành cối.

Trưa thứ Sáu, khi lò nghỉ, anh ngồi xuống bậc cửa cạnh tôi.

– Chiều nay em gọi luật sư Sử, bảo ông ấy chuẩn bị biên bản họp. – Anh nói. – Bán nhà máy. Anh đồng ý.

Tôi quay sang nhìn anh. Anh nhìn thẳng ra cây gạo.

– Anh dựng nó mười hai năm. – Anh nói. – Anh tưởng nó là cái của riêng anh. Mấy hôm ngồi trong xưởng B, anh mới hiểu nó chưa bao giờ là của anh. Nó là cái anh dựng lên để bố phải nhìn. Bố không nhìn. Thế thì nó chẳng là gì cả.

Anh ngừng lại.

– Còn Chủ nhật. – Anh nói. – Anh nói trước. Chuyện ca đêm, chuyện xưởng B, chuyện mỡ, chuyện anh bán khay cho thằng Lương. Anh nói hết. Anh không để em đứng ra đỡ cho anh như hôm quản lý thị trường xuống.

– Anh...

– Phần của anh, anh nói. – Anh đứng dậy, phủi quần. – Phần của bố, em nói. Bố để cái khuôn cho em, không phải cho anh.

Anh đi vào lò. Một lúc sau, tôi nghe tiếng đậu đổ vào chảo, rồi tiếng lép bép đều đặn.

Chiều thứ Bảy, khi những hộp bánh cuối cùng đã xếp lên sạp, điện thoại tôi rung. Chị Nhàn, từ Sài Gòn.

– Bông. – Chị nói, vẫn nhanh như súng liên thanh. – Thứ Tư này là ngày thứ ba mươi mốt. Dây chuyền bánh quy kiểm định lại vào thứ Hai tuần sau. Em về được không?

Tôi đứng ở đầu ngõ, dưới cây gạo. Nhìn vào trong, tôi thấy mẹ ngồi trên ghế mây ngoài hiên, quạt nan trên đùi. Tôi thấy anh Trụ và chị Thắm đứng cạnh nhau ở hai cái chảo, lưng áo ướt cùng một màu. Tôi thấy Khoa đang chụp ảnh bà Đoái, thằng Phúc ngồi xổm lau cái rây.

– Chị Nhàn. – Tôi nói. – Chị tìm người khác đi chị.

— Hết chương 18 —