Góc tai mèo

Chương 6: Góc tai mèo

Ba ngày sau đó, bà Đoái không nói với tôi một câu nào ngoài chào hỏi. Bà vẫn sang lúc năm giờ, vẫn ngồi đầu bàn gói, vẫn gói nghìn rưỡi viên một ngày. Nhưng mỗi lần tôi bước vào lò, bà cúi xuống thấp hơn, tay nhanh hơn, như người có lỗi đang cố làm thêm việc để bù.

Tôi không hỏi. Tôi biết hỏi một bà cụ tám mươi mốt tuổi bằng giọng của người đang điều tra là một việc mình sẽ hối hận. Tôi chờ.

Trong ba ngày ấy, đêm nào tôi cũng xuống lò lúc ba giờ. Đêm thứ ba, mẹ đưa đôi đũa cả cho tôi rồi lùi ra ngồi trên ghế đẩu.

– Hôm nay mày bắc. – Mẹ nói. – Tao không nói gì. Đến lúc thì mày tự bắc.

Tôi đảo. Tiếng đậu lép bép. Tôi nghe, nghe đến căng cả tai. Tiếng nổ thưa dần, tôi tưởng đã đến lúc rì rào, tôi vặn nhỏ cửa gió. Mẹ vẫn im. Tôi đảo thêm, đợi cái tiếng sột soạt như lật trang sách. Tôi không nghe thấy nó. Hoặc tôi nghe thấy nó ở khắp nơi, vì tôi đã muốn nghe thấy nó quá. Cuối cùng tôi bắc chảo xuống, tay run.

Mẹ đứng dậy, bốc một nắm đậu, bóp vụn giữa hai ngón tay, đưa lên mũi.

– Sớm. – Mẹ nói. – Sớm độ bằng một điếu thuốc. Mẻ này đem trộn thì bánh hơi chua hậu. Khách quen ăn thì biết. Khách lạ thì không.

– Thế con đổ đi ạ?

– Đổ thì phí. Đem rang lại thì mất mùi. – Mẹ nói. – Để tao làm bánh cho nhà ăn.

Mẹ đổ mẻ đậu vào cái nong riêng, đậy lại. Rồi mẹ ngồi xuống, lấy khăn lau mặt.

– Thằng Trụ năm mười hai tuổi cũng bắc sớm như mày. – Mẹ nói. – Bố mày bắt nó ăn hết một đĩa bánh làm từ mẻ ấy, bảo ăn cho nhớ cái vị chua. Nó ăn hết, ăn xong ra sân nôn. Từ hôm ấy nó không bao giờ bắc sớm nữa. Đến năm mười lăm tuổi, cả ngõ này không ai sao đậu đều tay bằng nó, kể cả bố mày.

Tôi không biết điều ấy. Tôi chỉ biết anh Trụ là người dựng nhà máy, người mặc sơ mi trắng thêu chữ đỏ, người nói chuyện bằng số lô và hợp đồng.

– Thế sao anh ấy bỏ chảo?

Mẹ không trả lời ngay. Mẹ nghiêng đầu về phía cái chảo nguội phủ bao tải, như đang nghe một tiếng gì từ nó.

– Vì đứng cạnh bố mày thì giỏi đến mấy cũng chỉ là đứa đứng cạnh. – Mẹ nói. – Nó muốn có một cái gì của riêng nó.

Sáng thứ Sáu, tôi đi cùng anh Trụ lên ngân hàng. Anh không muốn tôi đi. Tôi bảo em có mười lăm phần trăm, em có quyền biết. Anh nhìn tôi một lúc rồi bảo: "Lên xe."

Chi nhánh ngân hàng ở tầng một một toà nhà kính trên đại lộ, sàn lát đá trắng bóng đến mức tôi nhìn thấy cả đế dép của mình. Anh Phan Kiên, cán bộ tín dụng phụ trách khoản vay của nhà máy, khoảng ba mươi lăm tuổi, áo sơ mi xanh nhạt, đeo thẻ tên, bắt tay chúng tôi chặt và ngắn. Anh mời vào một phòng họp nhỏ có bàn tròn và một bình nước lọc.

– Em nói thẳng để anh chị đỡ mất thời gian. – Anh Kiên nói, mở máy tính xách tay. – Khoản vay của công ty Hoa Gạo đến nay còn mười tám tỷ hai trăm triệu gốc. Hai kỳ lãi quá hạn. Nếu đến cuối tháng Bảy không trả được tối thiểu tiền lãi quá hạn và có phương án trả gốc khả thi, khoản vay sẽ bị chuyển nhóm nợ. Khi đó ngân hàng phải làm theo quy trình, tức là tiến hành xử lý tài sản bảo đảm.

– Tức là bán nhà máy. – Tôi nói.

– Và căn nhà ở ngõ Cây Gạo. – Anh Kiên nói, không vòng vo. Rồi anh dừng lại, giọng mềm hơn một chút. – Chị ạ, em nói thật. Ngân hàng không muốn đi đến bước ấy. Xử lý tài sản mất thời gian, mất chi phí, được giá cũng không cao. Ngân hàng muốn khách hàng trả được nợ. Anh Trụ có báo là đang có đối tác mua lại phần vốn. Nếu thương vụ ấy thành, bên mua cam kết trả nợ thay, thì mọi thứ êm.

– Còn nếu thương vụ ấy không thành?

Anh Kiên nhìn anh Trụ, rồi nhìn tôi.

– Thì công ty cần chứng minh dòng tiền. Doanh thu sáu tháng gần đây của công ty giảm bốn mươi phần trăm so với cùng kỳ. Đại lý trả hàng nhiều. Đánh giá trên mạng xuống thấp. Với tình hình ấy, em khó trình lên giám đốc một phương án giãn nợ.

Anh Trụ ngồi im, hai tay đan vào nhau đặt trên bàn. Các khớp ngón tay anh trắng bệch.

Ra đến bãi xe, tôi hỏi anh câu tôi đã định hỏi từ hôm thứ Tư.

– Anh. Nhà máy có chạy ca đêm không?

Anh đang mở cửa xe. Tay anh dừng lại trên tay nắm cửa, chỉ một giây, nhưng tôi thấy.

– Không. – Anh nói. – Chạy ca đêm thì tiền điện, tiền lương ca ba ai trả? Đơn hàng không có, chạy ca đêm làm gì?

Anh lên xe. Tôi lên theo. Trên đường về, anh bật radio, đài địa phương đang đọc bản tin thời tiết. Mưa dông chiều tối. Chúng tôi không nói thêm câu nào.

Chiều hôm ấy, tôi ra chợ Con.

Chợ Con là cái chợ lâu đời nhất của thành phố cũ, mái tôn thấp, lối đi hẹp, mùi cá, mùi rau, mùi hành phi trộn vào nhau. Quầy của chị Thắm ở dãy đặc sản, cuối chợ, cạnh quầy bánh gai Ninh Giang và quầy vải thiều sấy. Một cái tủ kính dài, xếp những chồng hộp Hoa Gạo giấy vàng. Phía sau quầy có treo một tấm ảnh cũ đóng khung: bố tôi thời trẻ, đứng trước cửa lò, cười, tay cầm đôi đũa cả.

Chị Thắm ngồi trên cái ghế nhựa cao sau quầy, đang đếm tiền lẻ. Quầy vắng. Quầy bánh gai bên cạnh thì đông.

– Mày ra đây làm gì? – Chị hỏi, không ngẩng lên.

– Em ra mua bánh. – Tôi nói, rồi ngồi xuống cái ghế nhựa thấp bên cạnh quầy, cái ghế bao năm nay vẫn để cho khách quen ngồi uống nước.

Tôi kể cho chị nghe chuyện hai mươi hộp. Tôi không kể chuyện ký hiệu C3. Tôi chỉ kể là ngoài trạm dừng chân có hàng giả, có loại làm thô, có loại làm khéo đến mức gói cả góc tai mèo.

Chị Thắm nghe hết, rồi cười.

– Thế mày định làm gì? Đi bắt từng con mẹ bán hàng ở trạm dừng chân à? Chị bán hàng ba mươi lăm năm, chị biết. Đánh hàng giả thì phải có tiền, có người, có quan hệ. Chị đã gửi đơn lên quản lý thị trường từ năm ngoái, người ta xuống, người ta thu được mấy chục hộp, ba hôm sau bọn nó lại bày ra. Mày nghĩ mày về đây một tháng thì làm được cái gì mà chị với anh Trụ không làm được?

– Chị gửi đơn từ năm ngoái?

– Anh Lương gửi. Anh ấy biết đường. – Chị nói. – Anh ấy đi đại lý khắp quốc lộ năm, anh ấy biết bọn nào bán hàng giả. Anh ấy bảo không đánh được đâu, nó là cái vòi, cắt chỗ này nó mọc chỗ khác.

Một bà khách đi qua quầy, dừng lại, nhìn chồng hộp, rồi đi tiếp sang quầy bánh gai.

– Mày thấy chưa? – Chị Thắm nói, mắt nhìn theo bà khách. – Người ta không mua nữa. Người ta không phân biệt được đâu là hàng thật, đâu là hàng giả, đâu là hàng nhà máy, nên người ta không mua cả ba. Cái tên Hoa Gạo bây giờ người ta nghe là người ta sợ. Ông Hữu có tiền, có tên tuổi, ông ấy cứu được. Mình thì không.

– Em không tin ông Hữu mua về để cứu.

– Thế ông ấy mua về để làm gì?

Tôi không có câu trả lời. Tôi nghĩ đến vết sẹo hình lưỡi liềm trên cổ tay ông, đến cái nhìn của ông khi tôi kể chuyện cụ Tảo.

– Em không biết. – Tôi nói thật.

Chị Thắm đóng sập ngăn kéo tiền.

– Mày không biết gì cả, Bông ạ. Mày không biết bố ốm thế nào, không biết anh Trụ vay nợ thế nào, không biết chị đứng đây ngày bán được ba chục hộp thì về nhà nói với thằng Phúc thế nào. Mày chỉ biết cái bánh này tan hay không tan.

– Thì đấy là nghề nhà mình, chị.

– Nghề nhà mình là bán bánh! – Chị gần như quát. Mấy người ở quầy bên cạnh quay sang. Chị hạ giọng, nhưng hai bên má đỏ bừng. – Bán được thì là nghề. Không bán được thì là cái lò đốt than.

Tôi đứng dậy. Trước khi đi, tôi nhìn tấm ảnh bố trên tường. Bố trong ảnh khoảng ba mươi tuổi, tóc đen dày, miệng cười rộng, ánh mắt vui vẻ một cách tôi chưa từng thấy ngoài đời. Tôi tự hỏi ai đã chụp bức ảnh ấy, và vào năm nào.

Tối hôm ấy trời mưa dông thật. Mưa trắng xoá cả ngõ, nước tràn qua bậc cửa lò, mẹ phải kê bao cát. Mẹ đi lại trong lò, tay vịn tường. Có một lần mẹ đi thẳng vào cái chum sành, đầu gối va đánh cộp một tiếng. Mẹ không kêu. Mẹ chỉ đứng im một lúc, xoa đầu gối, rồi đi tiếp như không có gì.

– Mẹ. – Tôi nói. – Tuần sau con đưa mẹ đi mổ mắt.

– Để qua Tết.

– Mẹ...

– Để qua Tết. – Mẹ nhắc lại, và tôi biết không có lần thứ ba.

Tôi lên gác, ngồi bên cửa sổ nhìn mưa. Những giọt nước trên mái tôn nhà bên kêu lép bép, lép bép, như tiếng đậu lúc mới cho vào chảo. Tôi nghĩ đến con số mười tám tỷ hai trăm triệu, đến ngày cuối tháng Bảy, đến bốn đống hộp trên chiếu.

Khoảng chín giờ tối, có tiếng gõ cửa dưới nhà. Tôi xuống mở. Bà Đoái đứng dưới hiên, áo mưa cánh dơi trùm kín người, nước mưa chảy ròng ròng xuống dép tổ ong. Bà không vào. Trong tay bà là một viên bánh gói giấy thiếc góc tai mèo, cái viên tôi đã để ra riêng từ đống thứ tư hôm thứ Tư. Tôi không biết bà lấy lúc nào.

– Bông ơi. – Bà nói, giọng run, có thể vì lạnh, có thể không. – Bà xin lỗi mày. Bà nhìn ba hôm rồi. Bà không muốn tin. Nhưng tay mình dạy ra thì mình biết.

Bà giơ viên bánh lên, chỉ vào cái tai giấy nhỏ ở đầu viên bánh. Cái tai ấy hơi lệch về bên phải, gài sâu hơn của bà một chút, như người gói thuận tay trái.

– Cái góc này là tay con Mơ nhà bà. – Bà nói. – Con dâu bà. Ba tháng nay đêm nào nó cũng gói. Nó bảo nó gói thuê cho người ta. Bà hỏi gói cho ai, nó không nói.

— Hết chương 6 —