Vòng một, vòng hai, luồn ngược

Chương 20: Vòng một, vòng hai, luồn ngược

Hai mươi tám Tết, bãi rau Bàu Đưng xanh tới tận mép sông.

Hằng đứng trên bờ đê, nhìn xuống. Năm ngoái, bãi có năm hộ trồng rau cho bếp. Năm nay có chín. Chú Chín Lượm đứng ở luống cải đầu bãi, lưng trần dù trời lạnh, đang tưới nước bằng hai thùng gánh. Thấy cô, chú đặt đôi gánh xuống, giơ tay vẫy, rồi chỉ vào cái cọc tre cắm đầu luống, trên đó buộc một miếng ván nhỏ, ghi bằng sơn trắng: xịt ngày mười sáu, cắt từ hai mươi ba.

– Con coi đó, – chú gọi với lên. – Chú ghi ngoài ruộng luôn, đứa mô đi ngang cũng đọc được. Khỏi cần ai về kiểm tra.

Hằng cười, giơ tay vẫy lại.

Mạ cô đã ngâm nếp từ đêm hai mươi bảy, hai thúng. Đậu xanh đãi vỏ trong ba cái thau. Thịt ba chỉ ướp trong cái chậu sành. Lá chuối hột cắt từ vườn sau, chất thành đống trên hiên, mùi lá héo thơm hăng hăng. Lạt tre ngâm trong chậu nước bên giếng, một bó to bằng cổ chân.

Duy dựng xe ngoài ngõ. Lần này sau xe anh không chở thùng đồ nghề, mà chở một cái nồi nhôm mới, to bằng cái thùng phuy cắt đôi, mua ở chợ Hòa Khánh.

– Nồi cũ của cô lủng đáy rồi, – anh nói với mạ. – Năm ngoái con thấy nó rỉ nước, cô phải lấy giẻ chặn.

Mạ cô nhìn cái nồi, rồi nhìn anh.

– Thằng ni. – Bà nói. – Ai mượn mi.

Nhưng bà đem cái nồi ra giếng, cọ rửa ba lần.

Buổi trưa, Hằng thắp nhang trên bàn thờ ba. Tấm hình ba đen trắng, chụp hồi ông bốn mươi tuổi, đội mũ cối, cười hiền. Cô cắm nhang xong, lấy trong túi áo ra cái chìa khóa ngăn kéo mạ đưa hồi tháng Tư năm hai nghìn mười bốn, cái ngăn có cuốn sổ đỏ năm sào bãi. Cô đặt nó lên mặt bàn thờ, cạnh bát nhang.

– Con trả mạ. – Cô nói. – Hai năm ni con không mở nó lần mô.

Mạ cô đứng sau lưng, nhìn cái chìa, không cầm.

– Con cất đi. – Bà nói. – Chìa khóa nhà mình, đứa mô giữ cũng được.

Hằng lấy thêm từ trong túi ra một cái phong bì. Ba chục triệu, đủ, cô rút từ tài khoản của bếp tuần trước, và tờ giấy mượn tiền viết tay hai năm trước, có chữ ký hai mẹ con. Mạ cô mở phong bì, đếm tiền chậm rãi, đếm hai lần như người bán rau đếm tiền lẻ cuối chợ. Rồi bà cầm tờ giấy mượn lên, đọc, gấp làm tư, cho vào túi áo.

– Tiền thì mạ lấy. – Bà nói. – Giấy thì mạ giữ. Mai mốt con có con, mạ đưa nó coi, cho nó biết mạ nó mượn tiền bà ngoại mà làm ăn, có giấy tờ đàng hoàng.

Cô nhìn mạ, rồi nhìn tấm hình ba. Ba cô ký bảo lãnh cho người ta mà không có tờ giấy nào cho mình. Mạ cô thì giữ cả tờ giấy mượn tiền của con gái, như giữ một cái bằng khen.

Buổi chiều, ba người ngồi ở hiên gói bánh. Mạ cuộn, Hằng gấp đầu, Duy cột lạt. Hai mươi đòn, mỗi đòn năm sợi, một trăm cái nút. Mạ cô cầm từng đòn lên, xoay xoay dưới nắng chiều, soi từng cái nút. Tới đòn thứ mười bốn, bà dừng lại, chỉ vào sợi lạt thứ ba.

– Cái ni méo.

Duy nhìn. Cái nút hơi nghiêng, đầu lạt thò ra dài hơn một chút.

– Dạ. Để con thắt lại.

– Thôi. Để đó. – Mạ cô đặt đòn bánh sang một bên, riêng ra. – Đòn ni mi ăn.

Hằng bật cười. Duy gãi đầu, cũng cười.

Tối đó, nồi bánh đặt trên ba cục gạch giữa sân, lửa củi bập bùng. Mạ vào ngủ sớm, dặn hai đứa canh lửa. Trời không trăng. Sao dày như ai rắc gạo. Dưới bãi, sông Thu Bồn vẫn thở đều.

Hằng ngồi trên cái đòn gỗ thấp, hai tay ôm đầu gối, nhìn lửa.

Mười năm sau, nếu cô vẫn đi con đường cũ, thì vào những ngày giáp Tết như vầy, mạ cô sẽ ngồi trên chuyến xe khách sớm. Bà ôm hai đòn bánh tét trong cái giỏ cói, đi gần trăm cây số tới trại giam. Bà sẽ nhờ cán bộ quản giáo cắt bánh giùm vì tay run. Cái nút lạt thì bà vẫn thắt được. Hằng sẽ gỡ một sợi lạt ra, giữ dưới gối, và nắm nó mà nhắm mắt.

Mười năm đó sẽ không tới nữa. Cô không biết cái gì sẽ tới thay vào. Lần đầu tiên sau hai năm, cô không biết ngày mai.

– Em nghĩ chi rứa? – Duy hỏi.

– Em nghĩ, nếu em kể cho anh một chuyện rất lạ, anh có tin không.

Duy châm thêm một gáo nước sôi vào nồi. Hơi nước bốc lên, thơm mùi lá chuối chín.

– Chuyện em biết trước cái kho đó, biết trước cái xe trắng, biết trước ông Hiển sẽ làm chi?

Hằng quay sang nhìn anh. Anh không nhìn cô. Anh nhìn nồi bánh, như đêm hai mươi bảy Tết năm ngoái.

– Anh không biết em biết bằng cách mô. – Anh nói. – Anh cũng không cần biết. Anh làm thợ, anh chỉ tin cái chi mình đứng lên được. Em đứng lên được. Bao nhiêu lần người ta đạp, em vẫn đứng. Vậy là đủ.

– Lỡ em là người kỳ quặc thì răng?

– Thì anh cưới một người kỳ quặc. – Duy nói. Rồi anh khựng lại, như người vừa đặt một viên gạch xuống mà chưa kịp kiểm thước. Hai tai anh đỏ lên dưới ánh lửa. – Ý anh là… nếu em cho.

Hằng không trả lời ngay. Cô nhìn bàn tay anh đặt trên đầu gối, bàn tay thô, chai, có một vết sẹo nhỏ ở mu do lưỡi bay cứa. Bàn tay đã vạch hình cái bếp đầu tiên trên nền xi măng. Đã cạy tấm tôn rỉ trên mái phòng trọ mười hai mét vuông. Đã thắt bảy lần mới được một cái nút.

Cô nghiêng người qua, hôn lên má anh. Nhanh, nhẹ, như người ta chạm vào cái nồi để coi nóng chưa.

Duy ngồi im. Rồi anh quay sang, nhìn cô, và lần này anh hôn cô, chậm hơn, trong mùi khói củi và mùi lá chuối chín, trong tiếng nồi bánh sôi lục bục.

Trong nhà, mạ cô trở mình trên giường tre, ho khẽ một tiếng, rồi im.

Mùng hai Tết, buổi trưa, điện thoại Hằng có một tin nhắn từ số của Kha.

Một tấm hình. Gian dưới quán cơm đường Âu Cơ đã đóng cửa, bàn ghế dồn vào góc. Giữa nhà, bà Trâm ngồi bệt dưới đất trên tấm chiếu, trước mặt là mấy đòn bánh tét gói xiêu vẹo, lá chuối rách, lạt cột lỏng lẻo. Vân ngồi bên cạnh mạ, tay cầm một sợi lạt, mặt nhăn nhó. Cái nút trên đòn bánh trước mặt nó là hai vòng chồng lên nhau, nằm nổi trên mặt lá.

Dưới tấm hình là một dòng chữ.

"Mạ biểu anh hỏi em, cái nút của mạ em thắt răng. Mạ nói năm ni mạ muốn gói bánh mà cột cho chặt. Không biết em có chịu chỉ không."

Hằng nhìn tấm hình rất lâu. Bà Trâm trong hình gầy đi, tóc bạc gần hết, cái áo bà ba nâu rộng thùng thình. Vân không trang điểm, tóc cột đuôi gà như con nít. Kiếp trước, cả hai người này đều đã đi qua trước mặt cô, lần lượt quay lưng. Kiếp này, họ ngồi trên một tấm chiếu dưới đất, trong một cái quán đóng cửa, hỏi cô cách thắt một cái nút.

Mạ cô đi ngang, liếc qua vai cô nhìn tấm hình.

– Bà sui cũ đó hả?

– Dạ.

– Hỏi chi?

– Hỏi cách thắt nút lạt của mạ.

Mạ cô đứng im một lúc. Rồi bà nói, giọng bình thường như nói chuyện giá rau:

– Chỉ thì chỉ. Nút lạt chứ có phải vàng mô mà giữ.

Bà đi ra sau bếp. Hằng ngồi lại trên bậc thềm, cầm điện thoại, gõ từng chữ.

"Vòng một quanh đòn bánh. Vòng hai vắt chéo qua vòng một. Đầu lạt luồn ngược vô dưới vòng hai, từ trong ra, không phải từ ngoài vô. Rồi kéo một đầu. Nút tụt sát vô lá là đúng. Nút nổi lên là sai, làm lại. Lạt phải ngâm nước cho mềm, lạt khô thắt là gãy. Con Vân thắt lần đầu chắc méo, mạ đừng la nó. Anh Duy thắt bảy lần mới được."

Cô đọc lại một lần, rồi bấm gửi.

Mười phút sau, Kha gửi lại một tấm hình nữa. Cận cảnh một đòn bánh tét. Một sợi lạt quấn quanh, cái nút hơi to, hơi lệch, nhưng tụt sát vào lá chuối. Dưới hình chỉ có hai chữ.

"Lần chín."

Mùng tám Tết, ngày mười lăm tháng Hai năm hai nghìn mười sáu, xe cơm đầu tiên của bếp chạy vào xưởng may số hai Công ty may Sông Hàn lúc mười giờ hai mươi. Hai trăm hộp. Thịt kho hột vịt, cải xào tỏi, canh bí đỏ nấu tôm khô, một quả quýt đầu năm.

Anh Sinh đứng chờ ở cửa căn tin, cầm cây bút bi, như một năm rưỡi trước. Tóc anh bạc thêm một chút. Bên cạnh anh, chị Oanh đứng khoanh tay, sợi dây đeo cổ có cái chìa khóa tủ lạnh lưu mẫu.

Mấy cô công nhân tổ cắt đi ngang, thấy chiếc ba gác sơn xanh lá với thằng Tửng mặc áo phản quang, reo lên như thấy người nhà. Cô bé tóc cột đuôi gà hồi trước cầm cà mèn ra kiệt mua cơm, giờ chạy tới, giơ cái cà mèn nhôm lên khoe: chị Hằng ơi, em không cần cái ni nữa hả chị. Thằng Tửng nghiêm mặt nói không cần, có hộp rồi, rồi quay đi cười một mình.

Hằng lấy cuộn chỉ đỏ ra. Cô cắt một đoạn, quấn quanh hộp inox đựng thịt kho, qua nắp, xuống đáy. Rồi cô dừng lại, đưa đầu chỉ cho anh Sinh.

– Năm ni anh thắt đi anh.

Anh Sinh nhìn cô, rồi cầm lấy sợi chỉ. Mấy ngón tay thợ cắt của anh, gầy và dài, làm chậm rãi. Vòng một. Vòng hai, vắt qua. Luồn ngược, từ trong ra. Anh kéo một đầu.

Cái nút co lại, nhỏ, khít, tụt sát vào dưới vành nắp, như một con mắt vừa nhắm lại để ngủ.

— Hết —