Ba năm

Chương 5: Ba năm

Tướng quân Mai Đình Thạc mất vào đêm hai mươi hai tháng Tư, trong gian ngục cuối hành lang Đại lý tự, không có ai bên cạnh.

Tờ cáo của Đại lý tự dán ở cửa chợ Hòe viết rằng phạm nhân Mai Đình Thạc chết vì bệnh sốt, án tử chưa thi hành nhưng tội danh đã định: thông đồng giặc ngoài, mưu bán ải biên. Nhà cửa tịch biên. Vợ được tha, đuổi về quê quán ở Phù Lưu. Con trai Mai Viễn Chí bị lột chức, sung làm lính thú ba năm ở ải Ô Lâm, lên đường trong mười ngày.

Sa đứng trước tờ cáo, đọc hết một lượt, rồi đọc lại từ đầu, như thể đọc lần thứ hai thì chữ sẽ khác đi. Bên cạnh cô, bà bán xôi lắc đầu chép miệng:

– Đày thằng con lên giữ đúng cái ải mà cha nó định bán. Quan trên khéo nghĩ.

– Bác im đi. – Sa nói, và bà bán xôi giật mình nhìn cô như nhìn một con mèo nhà vừa cắn người.

Cô không về hiệu thuốc. Cô đi thẳng sang phường Cửa Bắc. Lính canh ở đầu ngõ phủ Mai đã rút. Cổng phủ dán hai băng giấy niêm phong chéo nhau. Người trong phủ đã bị dời ra một căn nhà thuê ở xóm Hàng Bè, cạnh bến sông, chờ ngày đi.

Căn nhà thuê có hai gian lợp ngói âm dương đã vỡ mấy viên, nắng rọi xuống nền thành những đốm sáng tròn. Mai phu nhân ngồi trên chiếc chõng tre, mặc áo sô, tóc vấn khăn trắng. Bà không khóc. Bà đang khâu một cái áo, đường kim đều đặn, chậm rãi.

– Cô Dương đến. – Bà nói, không ngẩng lên. – Nó ở ngoài bến.

Sa đứng ở cửa, nhìn cái áo trong tay bà. Áo bông, vải chàm dày, bà đang chần thêm một lớp bông nữa vào lưng.

– Ải Ô Lâm tháng Mười đã có sương muối. – Mai phu nhân nói, mắt vẫn trên đường kim. – Lính thú không được phát áo bông. Ba mươi năm làm vợ tướng, tôi biết lính thú lạnh thế nào. Ngày xưa ông ấy còn bắt tôi khâu áo cho cả đồn.

– Phu nhân để cháu khâu giúp.

– Không. – Bà cắn đứt sợi chỉ. – Cái này tôi khâu. Cô Dương, tôi chỉ nhờ cô một việc. Thằng Chí nó sẽ nói với cô những câu mà nó nghĩ là đúng. Những câu ấy có khi đúng thật. Nhưng cô đừng để nó nói thay cho cô.

Sa không hiểu bà định nói gì. Đến khi ra tới bến sông, cô mới hiểu.

Bến sông Hàng Bè lúc chiều tà đông người. Đàn bà giặt giũ, trẻ con tắm truồng, mấy chiếc thuyền chở củi cập bến, phu bốc vác gánh những bó củi to hơn người. Mai Viễn Chí ngồi một mình trên bậc đá cuối cùng, sát mép nước, mặc áo sô, chân trần. Gã đang nhìn dòng sông Nhạn Giang đục ngầu chảy về phía nam.

Sa ngồi xuống bậc đá bên cạnh. Gã không quay lại.

– Họ không trả xác cha tôi. – Gã nói. – Bảo người chết vì sốt dịch phải chôn ngay ở bãi tha ma sau ngục. Tôi xin một nắm tóc cũng không được.

Sa không nói gì. Cô biết không có lời nào nói được lúc này mà không vô duyên.

– Tôi đã viết đơn kêu oan. – Gã nói tiếp. – Ba lá. Viết rằng tháng Ba năm ngoái cha tôi gãy tay, có khi lá thư kia viết trong lúc ấy. Đại lý tự trả lời rằng không giấy tờ nào ghi ngày cha tôi gãy tay. Rằng người làm chứng đã quả quyết chữ ấy là chữ tay cha tôi. Rằng con của phạm nhân kêu oan cho cha là chuyện thường, không đủ để xét lại. – Gã nhặt một hòn sỏi, ném xuống nước. – Tôi không biết người làm chứng ấy là ai. Hồ sơ niêm kín.

– Người làm chứng... – Sa bắt đầu, rồi dừng lại. Cha cô đã nói ông bảo "không dám chắc". Vậy thì người quả quyết là ai khác. Viên lang trung bộ Binh, hay ông đồ cũ. Cô không biết. Cô không muốn biết lúc này.

– Mười ngày nữa tôi lên đường. – Chí nói. – Chín trăm dặm. Ba năm.

– Hôm cha tôi xin cho tôi theo ông y chính vào ngục, – Sa nói, – tướng quân có dặn tôi một câu cho anh. Tướng quân bảo anh đừng làm gì dại. Bảo anh sống.

Chí nhắm mắt lại. Một lúc sau gã mới gật đầu, không hỏi thêm.

Gã thò tay vào ngực áo, lấy ra một tờ giấy đỏ đã cũ. Sa nhận ra ngay. Tờ hôn thư. Hôm tướng quân bị bắt, lúc cả nhà rối loạn, Mai phu nhân đã cầm nó theo về lúc nào không ai để ý.

– Tôi trả cô cái này. – Chí đặt tờ giấy lên bậc đá giữa hai người. – Không phải tôi không muốn. Là tôi không có quyền muốn nữa. Tôi là con phản tặc, là lính thú. Ba năm nữa về, có khi không về. Cô mười bảy tuổi. Cô không đáng phải chờ một người như thế. Cô không nợ nhà tôi cái gì.

Sa nhìn tờ giấy đỏ trên bậc đá. Gió từ sông thổi lên, mép giấy lật phật như muốn bay. Cô không cầm lấy nó.

– Anh có nhớ ở vườn thuốc nhà tôi, anh hỏi tôi một câu, tôi bảo ba ngày nữa trả lời không?

– Nhớ.

– Ba ngày ấy tướng quân bị bắt. Anh Sẻ không đến thay băng. Tôi chưa trả lời.

Chí quay sang nhìn cô.

– Bây giờ tôi trả lời. – Sa nói. – Hai tháng nay tôi thấy một người con trai ngồi giữa đống thư của cha, không ăn không ngủ, đọc từng lá để tìm một chữ. Tôi thấy người ấy viết ba lá đơn kêu oan, biết là không ai đọc mà vẫn viết. Tôi thấy người ấy ngồi đây, không oán ai, không chửi ai, chỉ xin một nắm tóc của cha. Hai tháng như thế, đủ cho tôi trả lời rồi.

Cô cầm tờ hôn thư lên, gấp lại theo nếp cũ, và nhét nó vào ngực áo mình.

– Cái này tôi giữ. Không phải để trả nợ ai. Tôi giữ vì tôi muốn giữ.

Chí nhìn cô rất lâu. Rồi gã cúi đầu, hai tay ôm lấy mặt. Vai gã run lên. Gã không khóc thành tiếng, chỉ có đôi vai rộng run lên như một cành cây bị gió lay. Sa ngồi bên cạnh, không chạm vào gã, đợi cho đến khi vai gã thôi run.

– Cái túi tôi may cho anh, anh còn giữ không?

Chí lau mặt bằng tay áo sô, gật đầu, rồi rút trong thắt lưng ra cái túi hoa sói. Đường chỉ đã sờn một góc vì bị nắm trong tay nhiều.

Sa cầm lấy. Cô rút trong búi tóc ra một sợi dây gai nhỏ, luồn qua miệng túi, rồi buộc cái túi vào thắt lưng gã. Ngón tay cô quấn hai vòng, thắt lại, kéo cho hai cánh xòe ra. Một con bướm nhỏ đậu ở thắt lưng áo sô.

– Ba năm. – Cô nói. – Hoa sói khô để được lâu lắm, mùi không bay hết đâu. Lúc nào nhớ thì ngửi. Đừng có kéo đuôi bên phải.

Chí cúi xuống nhìn cái nút. Rồi gã đặt bàn tay to bè của mình lên bàn tay cô, đang còn nằm trên thắt lưng gã. Tay gã nóng và ráp như vỏ cây. Họ ngồi như thế, không ai nói gì, cho đến khi mặt trời rơi xuống dưới mép sông và mấy bà giặt giũ đã gánh nước về hết.

– Ba năm. – Chí nói. – Tôi sẽ về.

Mười ngày sau, Sa đứng ở cửa thành Tây nhìn đoàn lính thú đi ra. Hai mươi người, tay trói lỏng bằng thừng gai, chân đi đất. Chí đi gần cuối hàng. Gã không quay lại, vì lính áp giải cầm roi mây đi bên cạnh. Nhưng khi đi qua chỗ cô đứng, gã đưa tay trái lên, chạm vào cái túi ở thắt lưng, và Sa thấy hai cánh con bướm vẫn còn nguyên.

Đi sau đoàn lính thú một quãng là một người đàn ông tay áo trái xắn cao, lộ một vệt sẹo còn đỏ, vai đeo cái tay nải, đi lững thững như người đi chợ. Cai Sẻ. Anh ta đi ngang qua Sa, nhếch mép:

– Tôi xin chuyển về đồn Ô Lâm rồi, cô Dương. Ai lại để cậu cả đi một mình.

Đến khi đoàn người đã thành một vệt bụi nhỏ trên con đường cái quan, Sa mới quay về.

Cha cô đứng ở cửa sổ gian trong khi cô bước vào. Ông không biết cô về, vì ông đang nhìn ra vườn thuốc, nơi bụi hoa sói đã hết mùa hoa. Sa thấy hai vai ông rung lên, đúng như vai Chí hôm ở bến sông. Cô đứng ở cửa, không dám bước vào, cho đến khi ông lau mặt bằng vạt áo và quay ra.

– Con về rồi à. – Ông nói, giọng bình thường. – Có hai thang thuốc cho nhà ông Hàn, con bốc giúp cha.

Đêm ấy, cha cô đi chữa bệnh khuya chưa về, Sa mở rương gỗ dưới gầm tủ để cất tờ hôn thư vào chỗ cũ. Rương của cha cô chứa toàn đơn thuốc, xếp theo năm, mỗi năm một bó buộc dây gai. Cô vạch các bó đơn thuốc ra để tìm chỗ đặt tờ giấy đỏ, và tay cô chạm vào một thứ cứng, lạnh, nằm dưới đáy rương.

Một cái hộp. Hộp gỗ trắc nhỏ bằng hai bàn tay, có cái khóa đồng nhưng không cài. Sa mở ra.

Trong hộp là những nén bạc xếp khít nhau, sáng loáng dưới ánh đèn, nén nào cũng to bằng ba ngón tay. Cô đếm. Hai mươi nén. Trên nắp hộp, phía trong, dán một mảnh giấy nhỏ có con dấu son hình vuông. Con dấu ấy, cô đã thấy góc của nó trong đám than hồng ở bếp nhà mình, cái đêm tờ trát Đại lý tự được đưa tới.

Chữ trong con dấu là chữ Ung.

Tiếng then cổng kêu. Cha cô về. Sa đóng nắp hộp, đặt nó vào đáy rương, xếp các bó đơn thuốc lên trên, đóng rương lại. Cô đứng lên vừa lúc ông bước vào.

– Con chưa ngủ à?

– Con định cất tờ hôn thư. – Cô nói, và giơ tờ giấy đỏ lên. – Nhưng con nghĩ lại rồi. Con giữ trong người.

Ông nhìn tờ giấy đỏ trong tay con gái. Rồi ông nhìn cái rương dưới gầm tủ. Rồi ông nhìn lại cô.

– Ừ. – Ông nói. – Con giữ thì giữ cho cẩn thận.

Cô gấp tờ giấy, nhét vào trong lớp áo lót, chỗ sát ngực. Cả hai cha con đều biết người kia đang giấu một điều gì đó. Cả hai đều không hỏi thêm câu nào.

— Hết chương 5 —