Gói thuốc buộc ngược

Chương 12: Gói thuốc buộc ngược

– Ông Phùng nhờ tao hỏi mày. – Bà Tư Ốc nói, tay vẫn gói bánh tét, không ngẩng lên. – Tao nói trước, tao chỉ hỏi. Mày ưng thì gật, không ưng thì lắc. Tao không ép.

Sa đang ngồi lựa hạt sen trong cái nia bên cạnh bà. Hôm ấy là mùng sáu Tết năm thứ hai niên hiệu Thiên Định. Chợ nổi Vàm Lác vẫn còn treo những dây pháo đỏ trên cột ghe, trên mặt nước còn trôi lềnh bềnh xác pháo từ đêm giao thừa. Gió chướng thổi lồng lộng từ biển vào, mùi bánh tét, mùi mứt gừng, mùi khói hương từ cái miếu ông Tà đầu vàm bay lẫn vào nhau.

– Ông ấy nhờ dì hỏi gì?

– Hỏi gì nữa. Hỏi mày có chịu về làm vợ ổng không. – Bà Tư buộc dây bánh tét, kéo một cái thật chặt. – Ổng ba mươi ba tuổi, chưa vợ, có ghe, có gian hàng, có chữ. Ổng tử tế với mày gần một năm nay, cả chợ ai cũng thấy. Mày mười chín tuổi rồi, con. Ở đây con gái mười chín là đã bồng con.

Sa không trả lời ngay. Cô lựa một hạt sen lép, búng ra ngoài.

Phùng tử tế với cô thật. Cái hôm ở sạp thuốc, khi ông ta hỏi "Sao cô hỏi gấp thế?", cô đã bịa ra một chuyện. Rằng ông lang Dương phố Hòe từng chữa cho mẹ cô một lần, cứu mẹ cô khỏi băng huyết, cả nhà cô mang ơn. Phùng nghe, gật đầu, không hỏi thêm. Hai tháng sau, ông ta đi một chuyến ghe lên kinh mua giấy. Khi về, ông ta ghé sạp thuốc, nói nhỏ với cô: ông lang Dương còn sống, bị đưa vào phủ Kỳ vương. Giờ ông làm thầy thuốc riêng cho vua mới, vì vua mới có bệnh tiêu khát mà thái y không ai chữa được. Ông lang không được ra khỏi phủ. Nhưng còn sống.

Cô đã phải quay mặt đi, cúi xuống sắp gói thuốc, để Phùng không thấy mắt cô.

Từ đó, mỗi chuyến ghe lên kinh về, Phùng lại mang tin. Ông lang vẫn khỏe. Ông lang vẫn bốc thuốc trong phủ. Ông lang gầy đi. Phùng chưa bao giờ hỏi vì sao cô quan tâm đến một ông lang từng chữa cho mẹ cô một lần đến thế. Ông ta cứ mang tin đến, như mang một gói quà, đặt xuống, rồi đi.

Ông ta còn làm nhiều việc khác. Ông ta viết thư thuê cho cả chợ không lấy tiền. Ông ta dạy Cốm đọc chữ Hán, mỗi tối một canh giờ, thằng bé giờ đã đọc được tên ba trăm vị thuốc trên giấy. Ông ta hay ghé chòi tre của thầy đồ Hựu, ngồi bàn chuyện sách vở cả buổi, có khi mang biếu một xấp giấy hoa tiên, một thỏi mực tốt. Thầy đồ Hựu bảo ông Phùng là người có học, đọc sách nhiều, nói chuyện thú vị. Ông già Ngạc thì không nói gì, chỉ có lần Sa thấy ông già đứng sau vách chòi, nhìn theo lưng Phùng khi ông ta ra về, nhìn rất lâu.

– Dì Tư. – Sa nói. – Con có hôn ước rồi.

Bà Tư Ốc ngừng tay. Bà nhìn cô, cái nhìn của người đàn bà đã chôn chồng, chôn hai đứa con, và đã nghe mọi lời nói dối trên đời.

– Với cái thằng trên tờ giấy vàng ở gốc gáo?

Sa không đáp.

– Thằng Sẻ nó kể tao nghe hết rồi. – Bà Tư nói, giọng khàn khàn, nhỏ hẳn xuống. – Người ta bảo thằng đó chết ở đèo Ba Khoanh hơn một năm rồi, con.

– Người ta bảo. – Sa nói. – Không ai thấy xác.

Bà Tư Ốc nhìn cô một lúc nữa, rồi thở dài, buộc thêm một cái bánh tét.

– Tao trả lời ổng là mày chưa muốn. Ổng không giận đâu. Ổng là người biết chờ.

Mười ngày sau, đoàn lái muối từ trên núi xuống.

Họ đến vào một buổi chiều nắng vàng, bốn con ngựa thồ gầy trơ xương, lông bết bụi đỏ đường núi. Người lái muối già nhất buộc ngựa ở gốc gáo, đi thẳng tới sạp thuốc của Sa. Ông không nói không rằng, móc trong túi áo ra một gói giấy nhỏ, đặt lên sạp, rồi quay đi uống nước ở quán bà Tư.

Sa nhìn gói giấy.

Gói giấy gấp không vuông. Một góc vểnh lên, một góc gấp hai lần. Một sợi lạt quấn quanh, hai vòng, thắt thành một cái nút có hai cánh. Một cánh to, một cánh nhỏ. Hai cái đuôi một dài một ngắn, cái dài xoắn lại như sợi tóc quăn.

Một con bướm bị gió quật.

Tay cô run lên. Cô cầm lấy gói giấy, giữ nó trong lòng bàn tay một lúc lâu, như giữ một con chim non vừa rơi khỏi tổ. Rồi cô làm điều mà tay cô đã làm hàng nghìn lần không cần nghĩ: cô cầm lấy cái đuôi bên trái, kéo.

Cái nút rút lại một cái, hai cánh xẹp xuống, thắt chặt thành một cục nhỏ bằng hạt đỗ.

Sa nhìn cái cục ấy. Cô nhìn rất lâu. Rồi cô bắt đầu cười.

Cô cười đến mức Cốm đang xắt cam thảo bên cạnh phải ngẩng lên nhìn. Cô cười đến mức bà bán bánh tét sạp bên phải hỏi "cô lang bị gì vậy?". Cô cười, rồi nước mắt chảy ra, rồi cô không biết mình đang cười hay đang khóc nữa.

Người duy nhất trên đời buộc ngược cái nút con bướm của Bảo Hòa Đường là người đã học tháo nó mà chưa bao giờ học buộc. Người ấy đã tập buộc, chắc là cả chục lần, và buộc ngược bên.

– Cốm. – Cô nói, giọng vỡ ra. – Đưa chị con dao.

– Chị cắt à?

– Kéo nhầm thì phải lấy dao mà cắt. – Sa nói. – Chị đã nói với người ta thế.

Cô cắt sợi lạt, mở tờ giấy. Bên trong là một nhúm hoa sói khô, vàng ngà, bé như hạt tấm, đã gần hết mùi. Và một mẩu da nhỏ bằng móng tay cái, da trâu thuộc mềm, sờn mép. Trên mẩu da có một đường chỉ đỏ đã bạc, một nét ngang, một nét chấm. Một mảnh của một chữ đã bị cắt ra.

Chữ Mai.

Đêm ấy, Sa sang chòi tre của thầy đồ Hựu. Cô kể cho anh ta nghe. Thái tử ngồi trên chõng tre, quấn chăn, nghe hết, rồi nhắm mắt lại một lúc lâu.

– Nó sống. – Anh ta nói. – Ở trên ải. Nó gửi gói này qua đường muối, không dám viết một chữ, vì sợ rơi vào tay người khác. Như thế là nó biết ta ở đây. Bọn lái muối đã kể cho nó.

– Vậy anh ấy sẽ đến.

– Nó sẽ đến khi nó đến được. – Thái tử nói. – Đường núi mùa xuân lũ quét, mùa hè sốt rét. Mà trên ải còn có giặc Khương Lô. – Anh ta ho khẽ. – Cô lang, ta muốn nói với cô một chuyện. Cả năm nay ta nghĩ mãi mà chưa nói, vì nói ra cũng chẳng làm được gì.

– Chuyện gì ạ?

– Lá thư gửi Khương Lô. Ta đã đọc nó, ở Đông cung, trước khi bị giữ sớ. Ta là Thái tử, ta được xem hồ sơ trọng án. – Anh ta nhìn cô. – Thư ghi ngày mười tám tháng Ba năm Cảnh Thái thứ mười ba.

Sa ngồi im.

– Ta nhớ ngày ấy, – Thái tử nói tiếp, – vì ba ngày trước đó, ngày rằm tháng Ba, là cuộc săn mùa xuân ở bãi Hươu Trắng. Ta có mặt. Ta thấy Mai tướng quân ngã ngựa, ngay trước mặt phụ hoàng. Ông ấy đứng dậy, phủi đất, cười to, bảo con ngựa vấp. Cả triều cười theo. Không ai nghĩ ông ấy bị thương. Ông ấy lên ngựa lại, săn đến chiều.

– Cổ tay phải tướng quân gãy hôm ấy. – Sa nói. Giọng cô rất nhỏ. – Cha tôi nắn. Nẹp bốn mươi ngày. Không cầm được bút.

Thái tử mở to mắt.

– Cô chắc không?

– Tôi nghe Mai phu nhân nói ở nhà tôi. Tôi thấy cục u ở cổ tay tướng quân trong ngục. Tướng quân chỉ vào cổ tay mình hai lần, bảo tôi nhớ. Tháng Ba. Bãi Hươu Trắng. Cổ tay. – Sa siết hai bàn tay vào nhau. – Ngày mười tám, tay tướng quân đang bó nẹp. Tướng quân không thể viết lá thư ấy.

Thái tử ngồi thẳng dậy. Cơn ho lên, anh ta gập người xuống ho một tràng dài, rồi ngẩng lên, mắt sáng rực.

– Thế thì ai viết? Chữ là chữ của ông ấy. Từng nét. Ta đã so.

– Có người tập viết chữ tướng quân. – Sa nói, nhắc lại lời tướng quân Mai trong ngục. – Tập rất lâu.

– Ai biết chuyện cổ tay?

Sa định trả lời, rồi dừng lại. Mai phu nhân biết. Mai phu nhân giờ ở quê Phù Lưu, không ai biết sống chết. Tướng quân biết, đã chết. Và một người nữa, người đã nắn xương, đã bó nẹp, đã dặn bốn mươi ngày không được cầm bút.

– Cha tôi. – Sa nói.

Họ nhìn nhau trong ánh đèn dầu leo lét. Chỉ còn một người sống có thể đứng trước công đường mà nói: ngày mười tám tháng Ba năm ấy, tay phải Mai tướng quân đang bó nẹp. Và người ấy cũng chính là người đã đứng trước công đường nói rằng chữ trong thư là chữ tay Mai tướng quân. Và người ấy đang ở trong phủ Kỳ vương, bốc thuốc cho vua mới.

Sa ra về khi đã quá canh hai. Trăng mười sáu bị mây kéo kín, chỉ còn một quầng sáng đục sau rặng dừa nước. Gian nhà sàn của cô tối om. Cốm không có trong nhà.

Cô đứng ở đầu cầu ván, định gọi, thì thấy một bóng người lom khom chạy về từ phía bến, rón rén như con mèo đi rình chuột. Cốm. Thằng bé thấy cô thì giật mình, rồi vội kéo cô vào trong nhà, khép cửa lại.

– Em đi đâu giờ này?

– Chị Sa. – Cốm thở hổn hển. – Lúc nãy em ra bến đi tiểu, em thấy có một chiếc ghe lạ cập bến. Ghe nhỏ, mũi nhọn, chèo nhanh lắm, không phải ghe buôn. Trên ghe nhảy xuống một người. Người ấy đi thẳng tới ghe của ông Phùng.

– Thì người ta đến mua giấy.

– Nửa đêm mua giấy à? – Cốm nhìn cô. – Mà người ấy đi ủng da, chị Sa. Ủng da đen, cổ cao, đế dày. Ở Vàm Lác này có ai đi ủng da đâu. Người ta đi chân đất hết. Chỉ có lính trên kinh mới đi ủng như thế.

Sa đứng im trong bóng tối.

– Em nghe được gì không?

– Em núp sau mấy bao trấu ở bến. Em chỉ nghe được ông Phùng nói một câu. – Cốm ngập ngừng. – Ông ấy nói: "Chưa chắc. Chờ thêm. Ta muốn thấy tận mắt."

— Hết chương 12 —