Lời dặn trong ngục

Chương 4: Lời dặn trong ngục

Người đàn ông bước vào Bảo Hòa Đường sáng mùng bảy tháng Ba mặc áo the đen, đội khăn xếp, tay cầm cái quạt giấy dù trời còn se lạnh. Việc đầu tiên ông ta làm là khen cái tủ thuốc.

– Gỗ mít, trăm ngăn. Chữ trên ngăn viết đẹp quá. Ai viết vậy, cô?

– Mẹ tôi. – Sa đáp. – Ông cần mua gì?

– Tôi không mua gì. Tôi đi ngang qua, nghe tiếng Bảo Hòa Đường đã lâu, nên ghé xem. – Ông ta gập cái quạt lại, gõ gõ vào lòng bàn tay. – Tôi họ Đới. Đới Khâm. Làm quản gia trong phủ Thái úy.

Sa đặt cái chày tán thuốc xuống. Cha cô đã ra ngoài từ sớm, đi châm cứu cho một bà cụ liệt ở phường Đông. Trong hiệu chỉ có cô và Cốm, thằng bé đang ngồi xắt cam thảo ở góc.

– Cha tôi đi vắng. Ông Đới có việc gì, để tôi thưa lại.

– Không có việc gì. – Đới Khâm đi dọc theo tủ thuốc, ngón tay lướt trên từng hàng chữ ngăn kéo. Ông ta khoảng bốn mươi lăm tuổi, mặt tròn, da trắng, nói năng nhỏ nhẹ, nom như ông thầy đồ hơn là quản gia một phủ quyền thế. – Thái úy nhà tôi quý ông lang lắm. Bảo ông lang là người hiếm hoi trong kinh thành biết điều. Biết điều thì sống lâu, cô ạ.

Sa không đáp. Đới Khâm dừng lại ở ngăn kéo đề "Đương quy".

– Tôi nghe nói sáng nào cô cũng đi chợ Hòe mua rau, đi đường tắt qua ngõ Thợ Nhuộm. Ngõ ấy vắng. Dạo này kinh thành loạn lạc, người lạ từ biên ải về nhiều, mấy hôm trước có đứa con gái nhà buôn vải ở ngõ Thợ Nhuộm đi chợ không thấy về. Cô cẩn thận. Con gái đẹp thì nên đi đường lớn.

Ông ta nói rất đều, rất ân cần, như người chú dặn cháu. Nhưng Sa cảm thấy mồ hôi lạnh túa ra ở gáy, chảy dọc xuống lưng.

– Cảm ơn ông Đới đã dặn.

– Không có gì. – Đới Khâm mở quạt ra, phe phẩy hai cái, rồi đi ra cửa. Đến ngưỡng cửa, ông ta quay lại. – À, cô nhắn với ông lang: ngày mùng chín ở công đường, Thái úy nhà tôi cũng ngồi nghe. Thái úy mong được nghe ông lang nói điều biết điều.

Ông ta đi rồi, Cốm mới dám buông con dao xắt thuốc.

– Chị Sa, ông ấy nói gì mà mặt chị trắng bệch vậy?

– Không có gì. – Sa đáp, và nhận ra mình vừa nói đúng cái giọng của cha cô hôm đốt tờ giấy trong bếp.

Tối hôm ấy cô kể lại với cha. Ông Dương nghe hết, không ngắt lời câu nào. Rồi ông bảo:

– Từ mai con đi chợ thì dẫn thằng Cốm theo. Đi đường lớn.

– Cha, ông ta muốn cha nói gì ở công đường?

– Nói điều cha thấy. – Ông đáp, và đi đóng cửa.

Sáng hôm sau cô đi chợ với Cốm, theo đường lớn. Chợ Hòe đầu tháng Ba đông như mắc cửi, hàng rau đã có rau ngót non, mấy bà nhà quê gánh mơ xanh lên bán, chua đến mức nhìn đã ứa nước miếng. Sa đang mặc cả mớ rau má thì Cốm kéo vạt áo cô.

– Chị Sa, cái ông đội nón lá rách kia đi theo mình từ đầu phố.

Sa không quay lại. Cô trả tiền rau, bỏ vào rổ, rồi đi sang hàng mơ, cúi xuống chọn. Qua kẽ những cái thúng, cô thấy một gã đàn ông gầy, nón lá rách vành, đứng ở hàng bên cạnh, tay cầm một quả bưởi lật qua lật lại mà không mua. Cô đi sang hàng cá. Gã đặt quả bưởi xuống, đi sang hàng cá. Cô đi về. Gã đi về, cách mười bước.

Đến gốc hòe đầu phố, Cốm đột nhiên quay phắt lại, chống nạnh, hét lên bằng cái giọng the thé của thằng bé mười ba tuổi:

– Ông kia! Ông đi theo chị tôi làm gì? Ông là kẻ cắp hả? Bà con ơi, kẻ cắp!

Mấy người bán hàng ngẩng lên. Gã nón rách lủi vào một con ngõ, biến mất. Sa kéo thằng bé vào nhà, đóng cửa, rồi mới thấy hai đầu gối mình run.

– Ai dạy em hét thế?

– Em tự nghĩ ra. – Cốm ưỡn ngực. – Kẻ cắp sợ nhất là bị hô hoán.

Cô xoa đầu nó, không nói được gì.

Sáng mùng chín tháng Ba, cha cô mặc cái áo dài the đen tốt nhất, cái áo chỉ mặc đi đám giỗ, rồi đi bộ đến Đại lý tự. Sa đứng ở cửa nhìn theo cho đến khi lưng ông khuất sau gốc hòe đầu phố. Cả buổi sáng cô bốc nhầm hai thang thuốc, phải đổ ra bốc lại, Cốm nhìn cô như nhìn người ốm.

Quá trưa thì ông về. Ông đi rất chậm, như người vừa đi bộ cả trăm dặm.

– Thế nào cha?

– Xử kín. – Ông nói, ngồi xuống ghế dài. – Họ đưa cha xem lá thư, đưa thêm mười lá thư tướng quân viết cho cha, bảo cha so. Cha nói chữ trông giống. Họ hỏi có chắc không, cha bảo cha là thầy thuốc chứ không phải thầy đồ, không dám chắc. Họ cho cha về.

– Chữ Tâm trong lá thư viết thế nào?

Ông Dương ngẩng lên nhìn con gái, sửng sốt như thể cô vừa hỏi một câu bằng tiếng Khương Lô.

– Sao con hỏi chữ Tâm?

– Anh Chí bảo tướng quân viết chữ Tâm có ba chấm nối liền. Thư lại viết rời.

Một lúc lâu, ông không trả lời. Rồi ông nói:

– Nối liền.

Sa ngồi xuống cạnh cha. Cô nghĩ đến câu Mai phu nhân nói hôm ở gian trong, về cậu thư lại viết giống chữ tướng quân đến tám phần. Nhưng tám phần thì không phải mười phần, và chữ Tâm nối liền thì là chữ của tướng quân. Cô thấy mình như đang đứng trên bờ một cái giếng sâu, nhìn xuống mà không thấy đáy.

Ba hôm sau, cha cô làm một việc mà Sa không ngờ. Ông đi gặp ông y chính trông coi thuốc men trong ngục Đại lý tự, một người bạn học cũ, và xin cho con gái mình theo làm người mang tráp một buổi.

– Tướng quân ho từ hôm vào ngục. – Ông nói với Sa, giọng khàn. – Ông y chính già rồi, mắt kém. Con đi theo, xem bệnh cho kỹ, rồi về nói cha nghe. Đừng nói gì với ai.

Ngục Đại lý tự nằm phía sau công đường, tường đá ong cao gấp đôi người đứng, cửa sắt đen sì. Sa mặc áo vải nâu, quấn khăn che tóc, đeo cái tráp thuốc trên lưng, đi sau ông y chính già lọm khọm. Lính gác lục tráp, nhìn mặt cô một cái rồi cho qua. Hành lang tối, ẩm, mùi nước tiểu, mùi rơm mục, mùi người. Những cánh cửa gỗ có lỗ nhỏ bằng bàn tay, sau mỗi lỗ là một đôi mắt.

Tướng quân Mai Đình Thạc bị giam ở gian cuối, một mình. Ông ngồi tựa lưng vào tường đá, tóc xõa, râu xồm, chân xích vào một cái vòng sắt trên nền. Nhưng khi cửa mở và ông ngẩng lên, Sa nhận ra ngay vì sao Cai Sẻ gọi ông là "tướng quân nhà mình" bằng cái giọng ấy. Ông nhìn người vào như nhìn qua một chiến lũy.

Ông y chính bắt mạch, lắc đầu, rồi lui ra ngoài nói chuyện với lính gác về chuyện củi đun thuốc. Sa quỳ xuống bên tướng quân, lấy trong tráp ra cái khăn, nhúng nước, lau trán cho ông. Trán nóng hầm hập.

– Cô không phải người của ông y chính. – Tướng quân nói khẽ. Giọng ông khàn đặc, sau mỗi câu lại phải dừng để thở.

– Cháu là con gái ông lang Dương ở phố Hòe ạ.

Ông nhìn cô một lúc lâu, rồi cái gì đó mềm đi trong mắt ông.

– Con bé hai tuổi. Lúc ở ải, mẹ cháu địu cháu sau lưng đi phát thuốc, cháu cứ giật râu ta. – Ông ho, một tràng dài, khô khốc, gập người xuống. Sa đỡ lưng ông, vỗ nhẹ. Khi tràng ho dứt, ông thở hổn hển. – Thằng Chí... nó có làm gì dại dột không?

– Anh ấy ngồi đọc hết thư của bác. Anh ấy tìm cách.

– Bảo nó đừng làm gì dại. Bảo nó sống.

Ông y chính gọi từ ngoài cửa: "Xong chưa?" Sa nói vọng ra: "Còn đắp khăn ạ."

Tướng quân nắm lấy cổ tay cô. Bàn tay ông to, xương xẩu, nóng như than. Sa thấy cổ tay phải của ông có một cục u nhỏ ở chỗ xương gãy đã liền, cái dấu của một lần nắn xương mà cha cô làm.

– Lá thư, – ông nói, – họ chỉ cho ta xem một lúc. Ta không kịp nhìn ngày tháng. Nhưng chữ... chữ là chữ của ta. Từng nét. Đến ta cũng tưởng chính ta viết. – Ông thở dốc. – Có người tập viết chữ ta. Tập rất lâu.

– Ai ạ?

– Ta không biết. Ta nghĩ ba ngày đêm không ra. – Ông siết tay cô chặt hơn. – Nhưng con dấu hổ đồng... năm ngoái có một lúc ta không giữ nó bên mình. Tháng Ba. Bãi Hươu Trắng. Cổ tay... – Một tràng ho nữa dồn lên, ông gập người, tay buông cổ tay cô ra.

Lính gác mở cửa.

– Hết giờ. Ra.

Sa đứng dậy. Tướng quân Mai ngẩng lên nhìn cô, môi mấp máy, nhưng ông không nói được gì nữa ngoài tiếng ho. Cô đi giật lùi ra cửa. Điều cuối cùng cô thấy trong gian ngục là bàn tay phải của ông giơ lên, chỉ vào cổ tay trái của chính mình, rồi chỉ vào cổ tay phải, hai lần, như muốn cô nhớ.

Đêm ấy cô kể với cha tất cả, từng lời. Kể đến đoạn tướng quân chỉ vào hai cổ tay, cô dừng lại.

– Cha, tướng quân muốn nói gì? Bãi Hươu Trắng là chỗ tướng quân ngã ngựa. Cổ tay là cổ tay cha nắn. Nghĩa là sao?

Ông Dương ngồi im. Ngọn đèn dầu lạc trên bàn kêu lép bép vì bấc ngắn. Ông đưa tay khêu bấc, chậm rãi, cẩn thận, như làm một việc rất quan trọng.

– Cha không biết. – Ông nói. – Người sốt cao hay nói lung tung.

– Tướng quân không nói lung tung. Tướng quân tỉnh lắm.

– Sa. – Cha cô gọi tên cô, và giọng ông lần đầu tiên trong đời có cái gì đó như van nài. – Đi ngủ đi con. Mai cha sắc thuốc hạ sốt, nhờ ông y chính đem vào.

Sa không đi ngủ. Cô nằm trên gác, nghe tiếng cha cô đi đi lại lại ở gian dưới suốt đêm, tiếng guốc mộc gõ trên nền gạch, đều đặn như tiếng mõ canh. Đến canh tư thì tiếng guốc dừng. Rồi cô nghe một tiếng động lạ, rất khẽ, như người đàn ông năm mươi hai tuổi cố nén một tiếng nấc.

Sáng hôm sau, ba thang thuốc hạ sốt được bốc xong, gói kỹ, buộc nút con bướm. Cha cô mang đến ngục từ sáng sớm. Đến trưa ông về, tay vẫn cầm nguyên gói thuốc. Cái nút con bướm vẫn còn nguyên, chưa ai kéo đuôi.

– Họ không cho vào. – Ông nói. – Lệnh mới của Thái úy. Từ nay không thầy thuốc ngoài nào được vào ngục.

– Thế còn tướng quân?

Ông đặt gói thuốc lên quầy, nhìn nó.

– Ông y chính nói đêm qua tướng quân sốt cao hơn. Mê man rồi. Không còn nhận ra ai.

— Hết chương 4 —