Áo phao số một

Chương 19: Áo phao số một

Bà Nhự đến trụ sở công an xã lúc chín giờ sáng ngày mười bốn, ngồi sau xe máy của Mơn, tay ôm cái nón lá, mặc áo cánh nâu như đi chợ.

Doãn để hai người gặp nhau trong phòng làm việc của Lịch, cửa mở, anh và Hạ ngồi ở góc. Cẩn ngồi trên ghế, hai tay còng để trên đùi, áo phao đã được thay bằng một cái áo phông xám Lịch đưa cho. Khi bà Nhự bước vào, anh đứng dậy. Rồi anh quỳ xuống.

Bà Nhự đứng nhìn anh. Bà không ngồi. Bà đứng, lưng còng, hai tay vẫn ôm cái nón lá, nhìn người đàn ông ba mươi chín tuổi quỳ trước mặt mình.

– Mạ, – Cẩn nói. Chỉ một chữ. Rồi anh kể. Anh kể ngắn, không khóc, giọng đều như đọc một bản tin thời tiết. Doãn nghe hết. Anh nghĩ đó là lần đầu tiên trong hai mươi năm Cẩn nói ra thành tiếng những điều ấy, và anh nghĩ Cẩn đã chọn nói với bà già này trước tiên, trước cả công an, trước cả vợ mình.

Bà Nhự nghe hết. Bà không ngắt lời. Khi Cẩn dừng lại, bà đứng im thêm một lúc rất lâu.

– Mi lợp mái nhà tau hai mươi năm, – bà nói.

– Dạ.

– Mi gánh nước cho tau. Mi chở tau đi trạm xá. Tết mi mua bánh chưng. – Giọng bà không lên, không xuống. – Mi ngồi ăn cơm với tau, ngồi ngay cạnh cái ghế của thằng Ngợi.

– Dạ.

– Thằng Ngợi có nói chi không? Lúc đó.

Cẩn ngẩng lên.

– Nó gọi mạ.

Bà Nhự nhắm mắt lại. Hai bàn tay bà siết cái nón lá tới mức vành nón kêu răng rắc. Rồi bà mở mắt, quay người, đi ra cửa. Mơn đỡ bà. Tới cửa, bà dừng lại, không quay đầu.

– Tau không tha cho mi, – bà nói. – Mà tau cũng không chửi mi. Tau già rồi. Tau để ông trời.

Bà đi ra. Cẩn quỳ ở đó cho tới khi Lịch đỡ anh dậy.

Chiều hôm đó, ở phòng hỏi cung của công an tỉnh, có luật sư, có kiểm sát viên, có máy ghi hình, Phan Văn Cẩn khai. Anh khai suốt bốn tiếng đồng hồ. Đây là một phần lời khai ấy, được ghi lại gần như nguyên văn, chỉ bỏ đi những chỗ anh dừng lại quá lâu.

Tui mồ côi cha từ năm ba tuổi, cha tui chết ngoài biển. Mạ tui đi bước nữa vô Nam, để tui lại cho bà nội. Bà nội tui bán bánh đúc ở chợ, nuôi tui tới năm mười tám. Năm tui học xong lớp Mười Hai, bà tui bị đau tim, tui bỏ thi đại học, đi biển. Chú Thuấn nhận tui lên tàu Kim Ngư. Chú dạy tui buộc dây, đọc mây, đọc nước. Tui coi chú như cha.

Tháng Tám năm đó lưới kéo lên đồ gốm ở Hòn Én. Ông Đạc cho mỗi người hai triệu. Tui đưa bà nội đi viện. Chú Thuấn không lấy tiền, chú nói đồ của nhà nước. Ông Đạc cười, nói thằng Thuấn ngu. Tui nghĩ ông Đạc nói đúng. Hai triệu là cái máy đo tim cho bà tui.

Đêm mười hai rạng mười ba, lúc chú cõng thằng Ngợi vô lán, tui mừng. Anh tin không, tui mừng thật. Rồi chú nhìn tụi tui. Rồi chú nói chú đi báo. Tui sợ. Ông Đạc đã nói hết với tụi tui, đi tù, đồng loã, khai man, cái giấy khai sáng hôm sau đã viết sẵn trong đầu. Tui nghĩ tới bà tui nằm viện không có ai. Chú bước xuống bậc cửa. Cái vồ dựng ở đó. Tui cầm lên. Tui không định đánh chú. Tui định gọi chú đứng lại. Tui không biết tui giơ cái vồ lên lúc mô. Tui chỉ nghe một tiếng.

Chú ngã. Cái túi áo ngực của chú bật nút, mảnh sứ rơi ra nằm trên cát, cạnh tay chú. Tui nhặt lên. Tui không biết vì sao. Tui nắm nó trong tay suốt từ lúc đó tới sáng.

Tui bảo ông Hạnh với chú Tạo chạy đi gọi ông Đạc. Tui ở lại với thằng Ngợi.

Thằng Ngợi tỉnh. Nó nằm trên chiếu, chân nẹp hai thanh ván, nó nhìn ra cửa, chỗ chú Thuấn nằm. Nó nhìn tui. Nó nói: Cẩn ơi, mi giết chú Thuấn rồi. Tui không nói chi được. Nó nói: mi giết chú rồi Cẩn ơi, sáng mai tau kể với mạ tau. Nó không nói kể với công an. Nó nói kể với mạ tau. Rồi nó khóc. Nó gọi mạ. Nó gọi mạ ơi, mạ ơi, như hồi lớp Một nó bị chó cắn.

Cái áo phao của nó nằm cạnh. Tui cầm lên.

Anh đừng bắt tui kể chỗ đó nữa. Tui kể rồi. Mười phút. Có thể ít hơn. Tui ngồi ở góc lán cho tới khi trời hửng.

Ông Đạc tới. Ông nhìn thằng Ngợi, nhìn tui, ông không hỏi. Tui biết ông biết. Ông chỉ nói: xong rồi thì phải làm cho xong. Ông chôn chú Thuấn dưới nền lán. Tui khiêng thằng Ngợi ra nghĩa địa với chú Tạo. Tui đào. Lúc chú Tạo quay đi lấy thêm cái xẻng, tui bỏ con dao của chú Thuấn xuống huyệt. Con dao chú dùng nẹp chân cho thằng Ngợi, chú để lại trên chiếu. Tui nghĩ nếu có ngày ai đào lên, người ta sẽ nghĩ chú Thuấn. Tui nghĩ như rứa. Tui mười chín tuổi mà tui đã nghĩ được như rứa. Hai mươi năm tui không tha cho tui chỗ đó.

Hai tuần sau ông Đạc dựng mộ gió cho chú Thuấn ngay trên chỗ thằng Ngợi nằm. Ông nói với tui: không ai đào mộ gió. Ông nói đúng. Hai mươi năm không ai đào.

Mảnh sứ, tui treo cạnh la bàn. Năm 2008 có tàu, tui treo lên ngày đầu tiên. Tui không giấu nó. Tui muốn mỗi lần cầm lái là thấy nó. Người ta hỏi, tui nói nhặt ngoài bãi. Tui không biết chú Thuấn có nửa kia ở trên cổ con gái chú. Tui chưa bao giờ nhìn kỹ cái mảnh sứ chị Mơn đeo. Tui không dám nhìn chị Mơn kỹ.

Năm 2012 tui lập tổ cứu hộ. Mười bốn năm tui kéo bốn mươi mốt người lên khỏi nước. Lần nào kéo được một người lên, tui đếm. Tui tưởng đếm tới một con số nào đó thì đủ. Không có con số nào đủ.

Tui biết chuyện thời hiệu từ năm 2016, đọc trên báo một vụ người ta không truy tố được vì quá hạn. Tui tính ra ngày mười ba tháng Mười năm 2026. Từ đó năm nào tui cũng đếm. Năm nay tui đếm từng ngày. Ông Hạnh cũng đếm, tui không biết ông đếm. Ông đếm để khai. Tui đếm để khỏi phải khai.

Đêm mùng ba tháng Ba ông Hạnh gọi tui, nói ông ở Ba Gành, nói mai ông lên tỉnh. Tui để điện thoại ở nhà, chèo thúng qua lạch. Tui nói với ông: anh ơi, còn bảy tháng. Ông nói: tau không chờ được bảy tháng nữa, mi ơi, người ta sắp đào anh Thuấn lên mà anh Thuấn không có trong đó. Tui lấy cái điện thoại trong tay ông, tắt máy. Ông giằng lại. Ông say. Ông đứng sát mép kè.

Anh hỏi tui có đẩy không. Tui có. Tui giữ ông dưới nước. Rồi tui buông. Rồi tui đổ rượu trong cái chai của ông lên áo ông, trước khi đẩy. Tui khai thứ tự lộn, anh sửa lại giùm tui.

Đêm mùng năm tui ra nghĩa địa, đào chéo vô chân mộ, chỗ tui biết. Tui định lấy thằng Ngợi lên, đem ra biển. Tui đào được một mét thì cát sụt, con chó ông Lạp sủa, có đèn xe trên đường bãi. Tui bỏ về.

Đêm mùng bảy, nghe chị Mơn nói ở nhà mạ Nhự, tui lên trạm cắt khoá, lấy hộp giản đồ. Tui đốt trong lò nấu cám nhà tui. Tui không biết người ta còn giữ bản khác ở Vinh.

Tối hai mươi ba, tui ra Cồn Rùa, mở máy ông Hạnh, nhắn cho chị Mơn. Rồi tui đập cái máy, bỏ xuống biển. Chuyện Cửa Gianh là tui bịa. Ông vá lưới đó tui có gặp năm 2009, tui biết không phải chú Thuấn.

Còn chú Tạo. Chú gọi tui, chú nói đi khai cùng. Tui nói để tui nghĩ. Tối mùng hai chú gọi lại. Chú nói mi đổ cho anh Thuấn, mi để người ta chửi chị Bảo. Chú nói sáng mai chú khai cả chuyện thằng Ngợi. Tui ôm chú. Tui định ôm chú thật. Rồi tui đẩy. Đầu chú đập vô đá kè. Tui nhảy xuống. Tui đè chú xuống. Rồi có đèn ông Tư. Tui kéo chú lên.

Tui không biết lúc tui kéo chú lên là tui sợ bị thấy hay là tui mừng. Anh Doãn, thật lòng tui không biết.

Doãn hỏi câu cuối cùng lúc bảy giờ tối, khi người luật sư đã ra hiệu cho thân chủ nghỉ.

– Mảnh sứ bây giờ ở đâu?

Cẩn ngẩng lên. Lần đầu tiên trong cả buổi, có một cái gì đó giống như một nụ cười trên mặt anh, mỏng, méo.

– Tối mùng tám, tui ra tàu, cắt dây, bỏ vô túi. Sáng mùng chín, trước khi các anh tới, tui ghé qua kho của tổ cứu hộ ở đầu bến. Trong kho có mười hai cái áo phao, đánh số. Cái số một là cái của tui, tui mặc mỗi lần ra cứu người. Áo có một cái túi trong, dán khoá dính, để đựng còi. Tui bỏ mảnh sứ vô đó. – Anh nhìn xuống hai cổ tay bị còng. – Tui nghĩ không ai lục áo phao của tổ cứu hộ. Mà nếu có ai lục thì thôi. Hai mươi năm nó ở với tui. Mỗi lần tui nhảy xuống nước, nó cũng nhảy theo.

Tám giờ tối, Hạ và Lịch mở kho tổ cứu hộ ở đầu bến Ba Gành. Mười hai cái áo phao cam treo thành một hàng trên giá. Áo số một ở đầu hàng, bạc màu hơn những cái khác, đường chỉ ở vai đã sờn.

Trong túi trong, dưới cái còi nhựa, là một mảnh sứ cỡ hai đốt ngón tay, men trắng ngả xanh. Trên đó vẽ hai chân sau và cái đuôi của một con ngựa đang phi trên sóng, một đầu còn buộc một khúc dây đỏ.

Doãn ngồi lại phòng hỏi cung sau khi Cẩn đã được đưa về trại tạm giam. Anh viết nốt biên bản. Rồi anh nghĩ tới một điều mà anh đã không nói với Cẩn, vì không còn ý nghĩa gì nữa. Luật có một điều mà Cẩn đã đọc trên báo năm 2016 nhưng không đọc hết. Trong thời hạn thời hiệu, nếu người phạm tội lại phạm một tội mới có khung hình phạt cao nhất trên một năm tù, thì thời hiệu của tội cũ sẽ được tính lại từ ngày phạm tội mới.

Đêm mùng ba tháng Ba, ở đầu kè Ba Gành, Phan Văn Cẩn đã tự tay xoá đi hai mươi năm anh đếm.

— Hết chương 19 —