Hai bà mẹ cùng một bàn

Chương 9: Hai bà mẹ cùng một bàn

Lam nhìn thấy cuộc gọi của Duật trên màn hình, để nó rung ba hồi, rồi mới bắt máy, và câu đầu tiên anh nói khiến cô đánh rơi cái giẻ lau bàn.

– Mẹ tôi đang ở quán nhà chị.

Cô phóng xe từ bờ sông về chợ Vinh trong mười một phút, một kỷ lục mà cô biết là không nên lập. Lúc cô dựng xe ở đầu ngõ, cạnh hàng bánh mì con dâu bà Chắt đã đóng cửa, thì thấy một chiếc xe máy khác phanh kít ngay sau lưng. Duật, không mũ bảo hiểm, tóc dựng ngược, áo kẻ ô bung mất một cúc.

Họ nhìn nhau. Họ không nói gì. Họ cùng đi vào ngõ, nhanh, gần như chạy, và cùng dừng lại ở cách quán mười bước, sau một cái cột điện, như hai đứa trẻ rình bố mẹ cãi nhau.

Quán của mạ chỉ còn một bàn có khách.

Mạ ngồi một bên. Bên kia là một người đàn bà khoảng gần sáu mươi, tóc cắt ngắn ngang tai, bạc đều như rắc muối, đeo kính gọng mảnh, mặc áo len cổ lọ màu ghi giữa trời Vinh hai mươi tám độ. Bên cạnh bà là một chiếc va li kéo màu đỏ. Bà ngồi thẳng lưng, hai tay đặt lên bàn, trước mặt là một bát cháo lươn đã vơi một nửa. Trên mặt bát, Lam nhìn thấy dấu vết của một con cá dầu ớt đã bị thìa xắn mất phần đầu.

– Mẹ tôi. – Duật thì thào. – Bà Diệp.

– Tôi đoán được. – Lam thì thào lại. – Anh giống bà ấy ở cái cổ áo.

Hai người đàn bà ngồi đối diện nhau, không ai nói gì. Quạt trần quay chậm. Một con mèo mướp nằm ngủ trên nắp thùng đá. Ở góc quán, cái tivi nhỏ của mạ đang phát chương trình dự báo thời tiết, không có tiếng.

– Cháo chị ngon. – Bà Diệp nói, cuối cùng. Giọng Hà Nội, rõ, từng chữ tròn trịa như đọc đề bài.

– Cảm ơn chị.

– Ba mươi năm nay ông ấy nấu cháo lươn ở nhà, tôi cứ tưởng ông ấy nấu dở. Hóa ra ông ấy nấu giống quán chị mà không ra.

– Ông ấy nấu cháo lươn? – Mạ nhíu mày.

– Mỗi năm một lần. Tháng Chạp. Nấu xong ngồi ăn một mình, không cho ai ăn cùng. Tôi tưởng ông ấy bị dở người.

Mạ im lặng một lúc. Rồi mạ hỏi:

– Ông ấy có vẽ cá lên không?

– Không. – Bà Diệp nói. – Không vẽ gì cả.

Lam thấy vai mạ hạ xuống một chút, rất nhẹ, như người đặt một cái gánh xuống.

– Tôi là vợ ông Chương. – Bà Diệp nói, như thể đến bây giờ mới cần giới thiệu. – Chắc chị biết rồi.

– Biết. Thằng nhỏ giống chị.

– Chị gặp thằng Duật rồi à?

– Hắn ăn cơm nhà tui. Hắn giả làm kỹ sư cầu đường, người yêu con gái tui.

Bà Diệp chớp mắt, lần đầu tiên mất bình tĩnh.

– Kỹ sư cầu đường?

– Kỹ sư cầu đường. Bọ con Lam hỏi cầu dây văng với cầu treo khác nhau chỗ mô, hắn trả lời như học thuộc.

– Nó học thuộc thật. – Bà Diệp nói, và Lam thấy khóe miệng bà giật một cái. – Từ bé nó đã thế. Đi thi thì học thuộc, đi chơi thì học thuộc, đi tán gái chắc cũng học thuộc.

Mạ phì cười. Một tiếng ngắn, bị chặn lại ngay, nhưng đã thoát ra.

Sau cái cột điện, Duật nhắm mắt lại như người bị tát. Lam phải cắn môi để không cười thành tiếng.

– Tôi đến đây, – bà Diệp nói, – không phải để xin lỗi thay ông ấy. Ông ấy có miệng, ông ấy tự xin. Tôi cũng không đến để ghen. Ba mươi năm rồi, ghen thì tôi ghen từ năm chín lăm chứ đợi gì đến giờ.

– Rứa chị đến làm chi?

– Tôi đến để xem. – Bà Diệp nói. – Xem cái người mà ông ấy viết hai mươi bốn tập phim là người thế nào. Ba mươi năm nay ông ấy chưa viết về tôi được một trang.

Mạ nhìn bà Diệp rất lâu.

– Viết về chị thì chị phải lên phim đứng chờ ba chục năm. – Mạ nói. – Viết về tui có lời chi đâu.

Bà Diệp ngẫm nghĩ câu ấy, rất nghiêm túc, như đang chấm một bài toán khó. Rồi bà gật đầu.

– Chị nói đúng. – Bà nói. – Thế thì tôi lời.

– Chị lời.

– Ông ấy ngáy, chị biết không?

– Hồi đó ngồi viết cũng ngủ gục. Gục xuống bàn, ngáy, nước dãi chảy ướt cả giấy.

– Bây giờ ngáy như máy cày. Ba mươi năm tôi đeo nút tai.

– Ông ấy có còn ăn cay không?

– Ăn một quả ớt là đỏ mặt như gà chọi, mà vẫn đòi ăn.

– Hồi đó cũng rứa! – Mạ đập tay xuống bàn. – Tui bảo đừng ăn, hắn bảo nhà văn phải thử hết! Ăn xong chạy ra bờ sông ngồi thở!

Rồi hai người đàn bà bật cười cùng một lúc. Không phải cười lịch sự. Mà là cái cười của hai người vừa phát hiện ra mình đã bị cùng một con chó cắn ở hai chỗ khác nhau, cách nhau ba mươi năm.

Lam quay sang Duật. Duật đang nhìn mẹ mình như nhìn một người lạ.

– Tôi chưa bao giờ thấy mẹ tôi cười như thế. – Anh nói, rất khẽ.

Lam không nói gì. Cô cũng chưa bao giờ thấy mạ cười như thế.

– Hai đứa kia. – Mạ nói to, không quay đầu lại. – Đứng sau cột điện làm chi. Vào đây.

Lam và Duật đi vào như hai học sinh bị gọi lên bảng. Mạ chỉ vào hai cái ghế nhựa. Họ ngồi. Mạ múc hai bát cháo. Bát của Duật, mạ vẽ cá. Bát của Lam, mạ không vẽ.

– Con chào mẹ. – Duật nói.

– Con cài lại cái cúc áo. – Bà Diệp nói.

Duật cài lại.

– Bây giờ thế này. – Bà Diệp quay sang mạ, đặt hai tay lên bàn như chuẩn bị giảng bài. – Chị không muốn phim nói chị chờ cả đời. Đúng không?

– Đúng.

– Chị có muốn bỏ phim không?

Mạ nghĩ một lúc. Lam thấy mạ nhìn sang cô, rất nhanh, rồi nhìn đi chỗ khác.

– Không. – Mạ nói. – Con tui làm cho phim đó. Bỏ thì con tui mất việc. Mà… cái phim cũng hay. Tui đọc rồi. Đọc lúc bốn giờ sáng. Đọc tới đoạn hắn kể chuyện con cá trong truyện cổ tích, tui khóc ướt cả nồi gạo ngâm.

Lam ngẩng phắt lên nhìn mạ. Mạ không nhìn cô.

– Thế thì sửa đoạn cuối. – Bà Diệp nói. – Ông ấy phải sửa. Chị phải đọc. Chị gật thì quay. Chị không gật thì không quay. Thế được không?

– Được. Nhưng mà sửa răng?

– Chị muốn sửa thế nào?

Mạ nghĩ. Rồi mạ nói, chậm, từng chữ, như đọc công thức nấu cháo:

– Con Sen không chờ. Con Sen vẽ đủ trăm con cá trước chín giờ sáng. Rồi con Sen lấy chồng. Chồng là một thằng thổi kèn. – Mạ dừng. – Thổi kèn dở. Ghi vô cho tui: thổi dở.

Bà Diệp bật cười lần nữa.

– Được. Tôi sẽ đưa ông ấy xuống đây. – Bà nói. – Tôi lôi ông ấy xuống.

– Chị lôi được không?

– Tôi lôi được bốn mươi đứa học sinh lớp mười hai đi học thêm buổi tối, chị Đào ạ. Một ông nhà văn sáu mươi tuổi đau lưng thì nhằm nhò gì.

Đêm đó, bà Diệp ngủ ở nhà Lam. Mạ không cho bà ra nhà nghỉ. "Ra nhà nghỉ làm chi, nhà tui có phòng." Phòng ấy là phòng Lam. Lam ngủ với mạ.

Nửa đêm, nằm cạnh mạ trên cái giường gỗ ở tầng một, nghe tiếng quạt máy và tiếng bọ ngáy ở ghế xếp ngoài hiên, Lam nói khẽ:

– Mạ.

– Ngủ đi.

– Mạ khóc thật à? Đọc kịch bản ấy?

Mạ im lâu. Rồi mạ trở mình, quay lưng về phía cô.

– Ngủ đi. – Mạ nói. – Mai còn đi làm. Làm cho phim thì làm cho đàng hoàng. Đừng để cái thằng thư ký nó bắt lỗi.

Sáng ngày quay thứ mười lăm, bọ xuất hiện ở trường quay lúc tám giờ, mang theo cây kèn đồng.

– Thằng diễn viên sợ lươn mô? – Bọ hỏi Lam.

Lã Minh Kha được dẫn ra sau hiên, ngồi trên một cái ghế đẩu, trước mặt là một con lươn thật nằm trong chậu nhựa. Anh mới nhìn thấy cái chậu đã tái mặt.

– Cháu nghe đây. – Bọ nói, ngồi xuống cạnh anh. – Hồi tau mới vào đoàn ca múa, tau sợ sân khấu. Đứng lên là run, là buồn nôn. Ông thầy dạy kèn bảo tau: cái sợ nó ở trong hơi thở. Mi điều được hơi thì mi điều được cái sợ. Hít vô bằng bụng, đếm bốn. Giữ, đếm bốn. Thổi ra thật chậm, đếm tám. Như thổi một nốt kèn dài.

– Cháu không biết thổi kèn ạ.

– Thì thử.

Bọ đưa cây kèn cho Kha. Kha cầm nó như cầm một con rắn. Anh ngậm vào miệng thổi, và từ cây kèn phát ra một âm thanh mà cả đoàn sau này gọi là "tiếng con trâu bị táo bón".

Cả hiên nhà ông Cửu cười nghiêng ngả. Bà Mộng Thu cười đến phải ngồi xuống bậc thềm. Ông Bảo, đứng ở cửa, lấy tay che mặt.

Kha bỏ cây kèn ra khỏi miệng, nhìn nó, rồi nói bằng đúng cái giọng run rẩy của ngày quay thứ ba:

– Trời ơi. Cái thứ này người ta thổi được thật à?

Cả hiên lại cười thêm một trận nữa. Từ hôm Kha nôn, câu ấy đã thành câu cửa miệng của cả đoàn. Cốm làm vỡ cái gì cũng nói. Anh quay phim nhìn trời mưa cũng nói. Chính Kha, bữa trưa nào cầm bát cháo nấm lên, cũng nhại lại cho mọi người cười, đến nỗi Lam nghe phát chán.

Nhưng Kha thổi lại. Lần thứ hai, âm thanh bớt giống trâu. Lần thứ năm, nó gần giống một nốt nhạc. Lần thứ mười, anh vừa thổi vừa liếc xuống cái chậu, và anh không nôn.

– Rứa. – Bọ gật gù. – Mai thổi tiếp.

Duật đứng ở đầu hiên, chụp một tấm ảnh lấy liền. Lam thấy anh. Anh thấy cô thấy anh. Họ không nói gì với nhau. Nhưng khi anh đi ngang qua bếp, anh đặt lên bàn của cô một cái kẹo gừng, loại kẹo bà Mộng Thu hay cho, rồi đi tiếp.

Lam nhìn cái kẹo. Cô không ăn. Cô bỏ nó vào túi tạp dề.

Tối ngày mười sáu, bà Diệp nhận một cuộc điện thoại khi đang ngồi ăn cơm ở nhà Lam. Bà nghe, gật, nói "ừ", nói "được", nói "đừng có quên thuốc đau lưng", rồi tắt máy.

– Ông ấy lên tàu rồi. – Bà nói với cả mâm. – Tàu đêm. Năm giờ sáng mai tới ga Vinh.

Không ai nói gì. Bọ tiếp tục gắp rau. Quế há hốc mồm. Lam nhìn mạ.

Mạ đứng dậy, đi xuống bếp. Lam nghe tiếng mạ đong gạo, tiếng nước chảy, tiếng gạo được vo trong rá. Mạ ngâm gạo cho nồi cháo sáng mai, như mọi tối.

Nhưng rồi Lam thấy mạ kéo cái ghế đẩu, đứng lên, với tay lên nóc tủ bát, nơi có một cái hộp các-tông phủ bụi mà từ hồi bé Lam đã được dặn là đừng có động vào. Mạ lấy từ trong hộp ra một cái bát đàn men nâu, cũ, có một vết mẻ ở miệng hình lưỡi liềm.

Mạ đặt cái bát xuống chậu, rửa. Rửa rất lâu.

— Hết chương 9 —