Bát không có cá

Chương 14: Bát không có cá

Lần đầu tiên, mạ Lam múc cháo cho Duật mà không vẽ cá.

Bảy giờ sáng ngày thứ ba mươi kể từ khi khởi quay, không ai còn đếm ngày quay nữa, nhưng Duật vẫn đếm. Anh ngồi ở cái bàn sát tường, đối diện bố. Bố anh đang viết, cây bút bi xanh, xấp giấy kẻ ngang, bát cháo thứ hai đã vơi một nửa. Mạ Lam đặt bát cháo xuống trước mặt Duật, mặt không nhìn anh, rồi quay đi. Không cá. Chỉ có cháo, lươn, hành, rau răm, tiêu. Một bát cháo bình thường như bát cháo của mọi người khách lạ đi qua con ngõ này.

Duật nhìn cái mặt bát trống trơn rất lâu.

Bố anh ngừng viết. Ông nhìn bát cháo của con trai, rồi nhìn mạ Lam đang cúi xuống nồi, rồi nhìn Duật.

– Chuyện thằng Quế à? – Ông hỏi, rất khẽ.

– Vâng.

– Con nói gì?

– Con nói điều con biết. – Duật nói. – Chị Oanh hỏi Quế có hay quay lén không. Con nói Quế quay nhiều, con đã bắt xóa hai lần, con không chắc là đã xóa hết. Tất cả đều đúng.

Bố anh gật đầu chậm rãi. Ông đặt cây bút xuống, xếp xấp giấy lại cho ngay ngắn, như ông vẫn làm mỗi khi chuẩn bị nói một điều gì đó mà ông đã nghĩ lâu.

– Ba mươi hai năm trước, – ông nói, – ba ngồi ở đúng cái bàn này. Ba biết nhà ba đã hỏi vợ cho ba. Ba biết ba sẽ về Hà Nội cưới. Ba biết hết. Mà ba không nói. Ba nói một câu khác. Một câu nghe rất hay: "Khi nào em vẽ đủ một trăm con cá thì anh về." – Ông cười, cái cười không có gì vui. – Ba là người viết. Ba biết chọn chữ. Ba chọn một câu không có chữ nào sai, mà cả câu thì sai.

Duật im lặng.

– Con thì khác ba. – Bố anh nói. – Con không nói câu nào sai. Nhưng con đứng trước một đứa trẻ hai mươi hai tuổi đang bị cả nước nghi ngờ, và con chọn đúng ba câu đúng, mà ba câu ấy đặt cạnh nhau thì thành một câu buộc tội. – Ông nhìn con trai. – Thật mà không đủ, thì cũng là một cách nói dối, con ạ. Ba biết. Ba đã làm cái việc ấy cả đời.

Mạ Lam đứng sau nồi cháo. Duật không biết bà có nghe không. Bà vẫn múc cháo cho một ông khách khác, vẫn vẽ cá lên bát của ông ấy. Một nét cong, hai nét đuôi, một chấm mắt.

– Con phải làm gì? – Duật hỏi.

– Ba không biết. – Bố anh cầm bút lên. – Ba chỉ biết viết. Con là người đối chiếu. Con đi mà đối chiếu.

Duật ăn hết bát cháo không có cá. Anh để tiền dưới bát. Mạ Lam không trả lại.

Anh lái xe ra bờ sông.

Nhà ông Cửu vắng ngắt. Chị Oanh đã trả lại một nửa số phòng nhà nghỉ, dồn mười bảy người còn lại vào bốn phòng. Ông Bảo ở trong phòng đạo diễn, cửa đóng, không ai dám gõ. Bà Mộng Thu ngồi ở hiên trước, đọc kịch bản, kính trễ xuống mũi. Bà thấy Duật, ngẩng lên, không nói gì, rồi đọc tiếp.

Duật đi ra sau hiên, chỗ cái bếp dã chiến của tổ đạo cụ. Không có Lam. Không có nồi cháo. Chỉ có cái bếp ga nguội, cái thớt gỗ úp nghiêng, một chai dầu ớt đã vơi một nửa, và trên kệ, cái nắp nồi inox to nhất được treo trên móc, sáng loáng.

Anh ngồi xuống cái ghế nhựa, đặt hộp ảnh lên đùi, mở điện thoại, và xem lại đoạn video lần thứ bốn mươi mốt.

Mười chín giây. Gian phòng cũ, cửa sổ gỗ. Kha ngồi trước bát cháo, mặt tái. "Trời ơi. Cái thứ này người ta ăn được thật à?" Dừng.

Cả đêm qua anh đã xem bốn mươi lần, và lần nào cũng thấy một cái gì đó sai mà không gọi được tên. Như khi nhìn một bức ảnh quen thuộc mà ai đó đã lén xoay một món đồ đi nửa vòng.

Bây giờ, ngồi ở đây, giữa trường quay im lặng, anh làm cái việc mà lẽ ra anh phải làm từ đêm đầu tiên. Anh không hỏi "ai quay". Anh hỏi "quay ngày nào".

Đó là câu hỏi của nghề anh. Mọi khung hình đều mang trong nó ngày tháng của mình, nếu người ta biết nhìn. Tóc diễn viên dài thêm một chút. Một cái cây ngoài cửa sổ rụng thêm vài chiếc lá. Một cái áo được là lại sau khi bị dính bẩn. Bảy năm nay anh sống bằng việc nhìn những thứ ấy.

Anh mở hộp ảnh.

Ba trăm lẻ hai tấm của ba ngày đầu. Hơn một nghìn tấm sau đó. Mỗi tấm có ghi ngày, ghi cảnh, ghi cú máy ở mặt sau, bằng nét chữ nhỏ và đều của anh.

Áo của Kha trong đoạn video: áo sơ mi trắng vải thô, tay xắn hai nấc. Đó là trang phục cảnh mười bốn. Kha mặc nó ở ngày ba, ngày bốn, và ở các cảnh tập thử. Không giúp được gì.

Tóc Kha: cắt ngắn, mái hất sang phải. Từ ngày một đến giờ không đổi. Không giúp được gì.

Ánh sáng: dịu, trắng, từ phía cửa sổ bên trái. Tổ ánh sáng dựng đèn như thế cho mọi cảnh trong gian này. Không giúp được gì.

Duật dừng video ở giây thứ mười bốn, ngay trước câu thoại. Anh phóng to bằng hai ngón tay. Hình vỡ ra thành những ô vuông mờ. Mặt Kha. Cái thìa. Bát cháo.

Bát cháo.

Anh phóng to thêm. Rồi anh ngừng thở.

Trên miệng bát, ở cái chỗ mà ánh sáng từ cửa sổ hắt vào, có một đường viền mảnh. Mờ, vỡ hình, nhưng rõ ràng là một màu khác với màu trắng của men sứ. Một màu xanh.

Bát viền xanh.

Duật lật hộp ảnh, lục lại ngày bốn. Bảy giờ hai mươi sáng ngày quay thứ tư, Cốm vấp bậc thềm, mười một cái bát sứ trắng viền xanh vỡ hết. Lam ra chợ Vinh mua mười hai cái bát trắng trơn, mười lăm nghìn một cái. Ông Bảo bảo: "Từ nay trở đi, dùng bát gì thì dùng cho đến hết phim." Và anh đã ghi lại. Anh nhớ cả cái nét chữ của mình ở mặt sau tấm ảnh ngày bốn: "Từ N4: bát trắng trơn. Bát viền xanh hết."

Bát viền xanh chỉ có trong ba ngày đầu tiên.

Anh lật tiếp. Ngày một và ngày hai, Kha chưa quay cảnh ăn. Hai ngày ấy chỉ có tập thử với cháo trắng không lươn, vì Lam còn đang chờ lươn đồng ở chợ. Ngày ba, lần đầu tiên có lươn thật. Cũng là lần duy nhất. Từ ngày bốn, chỉ có lươn nấm, thẳng như que diêm.

Anh quay lại đoạn video. Phóng to vào mặt bát. Những lát lươn, mờ, vỡ hình. Nhưng anh nhìn thấy một lát. Một lát cong. Cong như một dấu hỏi.

Không phải lươn nấm. Lươn nấm của Lam thẳng tắp. Anh biết, vì anh là người bảo cô thái thẳng.

Ngày ba. Đoạn video được quay vào ngày ba. Buổi sáng, ở cảnh mười bốn, khi Kha nói câu ấy lần đầu tiên, thật, chưa phải đùa, ngay trước khi anh quay ra cửa sổ lần thứ hai.

Và ngày ba, Quế chưa bước chân vào trường quay. Quế đến lần đầu vào chiều thứ Bảy, ngày sáu, đứng sau dây chắn ở bãi sông, xin chữ ký. Quế vào trong nhà ông Cửu lần đầu vào ngày tám, với vai người đi đường thứ ba. Anh có ảnh ngày tám, có Quế trong góc khung, mặc áo diễn, cười toe.

Duật ngồi im trên cái ghế nhựa. Ngoài kia sông Lam vẫn chảy. Một con cò trắng đứng một chân trên đám lục bình trôi.

Không phải Quế. Không thể là Quế.

Anh đứng dậy. Anh định gọi cho chị Oanh. Rồi anh dừng lại.

Không phải Quế. Nhưng thế thì là ai? Ngày ba, trong gian phòng ấy, có mười ba người. Anh nhớ, vì anh có ảnh. Ông Bảo. Anh quay phim. Hai người tổ ánh sáng. Người thu âm. Thảo Vi. Kha. Quang Hào. Cốm. Lam. Anh. Chị phụ trách trang phục. Chị trang điểm. Bà Mộng Thu ngồi ở hiên ngoài, không vào.

Nếu anh đi tới chị Oanh với một cái viền xanh mờ trên miệng bát, chị sẽ tin rằng không phải Quế. Có thể. Nhưng chị sẽ hỏi câu tiếp theo, và anh chưa có câu trả lời. Và khi người ta có một câu hỏi mà không có câu trả lời, người ta sẽ lại quay về nghi ngờ người dễ nghi ngờ nhất.

Anh đã làm như thế một lần. Ba câu đúng, đặt cạnh nhau, thành một câu sai.

Anh không làm thế lần nữa.

Duật nhìn lên cái kệ, nơi treo cái nắp nồi inox to nhất, sáng loáng. Anh nhớ ra một điều Lam nói vào đêm ngày ba. Lúc ấy anh mới bước vào bếp, cô còn chưa thèm quay lại: "Tôi lau bóng nó cả buổi sáng, đặt lên kệ sau lưng anh Kha, được mười phút đã dính bẩn."

Cái nắp nồi ấy đã ở trong gian phòng của cảnh mười bốn. Trên kệ. Sau lưng Kha.

Anh mở lại đoạn video. Dừng ở giây thứ chín. Ở phía sau Kha, trên cái kệ gỗ sát tường, mờ mờ ngoài vùng lấy nét, có một vật gì tròn, sáng, phản chiếu ánh đèn.

Anh phóng to. Hình vỡ hết. Chỉ còn những ô màu. Xám bạc. Trắng. Và ở giữa, một chấm nhỏ màu đỏ.

Duật không biết chấm đỏ ấy là gì. Hình quá vỡ. Anh không đủ giỏi để nhìn ra. Anh là người nhìn khung hình. Nhưng có một người khác ở trường quay này, người đã cầm cái nắp nồi ấy trong tay cả buổi sáng ngày ba. Người ấy biết từng vết xước, từng chỗ lõm của nó, người biết nó treo ở đâu, quay về phía nào.

Anh rút điện thoại, mở tin nhắn với Lam. Tin nhắn cuối cùng vẫn là của anh, lúc hai giờ sáng, chưa có trả lời.

Anh gõ: "Không phải Quế. Tôi chứng minh được. Nhưng tôi cần chị. Cái bát viền xanh."

Anh bấm gửi. Anh nhìn màn hình. Một phút. Hai phút. Năm phút.

Không có gì.

Anh đặt điện thoại xuống bàn, cạnh hộp ảnh, và ngồi chờ, giữa cái bếp nguội, với một chai dầu ớt vơi một nửa và một cái nắp nồi sáng loáng không ai nhìn.

Mười hai phút sau, có tiếng xe máy ở cổng.

— Hết chương 14 —