Kỹ sư cầu đường

Chương 3: Kỹ sư cầu đường

Lam đeo khẩu trang hai lớp, đội mũ lưỡi trai của Cốm, khoác cái áo chống nắng dài tới gối mà cô mua vội ở chợ Vinh lúc bảy giờ sáng, và vẫn cảm thấy mình trần như nhộng.

– Chị trông như người đi trộm. – Duật nói. Anh đi bên cạnh cô, áo kẻ ô, máy ảnh đeo trước ngực, tay cầm hộp ảnh.

– Anh không phải đi.

– Tôi phải đi. Cảnh bốn mươi lấy bát cháo quán này làm mẫu. Tôi phải chụp cái bát gốc. Nếu không, tháng sau quay cảnh bốn mươi, ông Bảo hỏi "bát gốc trông thế nào" thì tôi lấy gì trả lời?

Lam không cãi được. Cô đã thử mọi cách để không phải đến đây. Cô đã bảo Cốm đi một mình. Chị Oanh bảo Cốm không biết nhìn món ăn. Cô đã bảo mình đau bụng. Chị Oanh đưa cho cô một vỉ thuốc. Cô đã bảo mình không biết đường. Chị Oanh mở bản đồ trên điện thoại ra, phóng to con ngõ, chỉ tận cửa.

Con ngõ ấy cô đi từ năm lên ba.

Nó nằm lọt thỏm giữa hai dãy ki-ốt bán vải và bán đồ khô bên hông chợ Vinh, rộng vừa hai chiếc xe máy tránh nhau. Đầu ngõ có hàng bánh mì của bà Chắt, giờ là con dâu bà Chắt đứng bán. Đi vào ba chục bước, bên trái, có một cái quán không biển, chỉ có một tấm bạt xanh căng ra làm mái và năm cái bàn nhựa thấp kê sát tường. Trên tường có treo một tấm bảng nhôm nhỏ viết tay: "Cháo lươn, súp lươn. 35 – 40." Cái bảng ấy là bọ cô viết, năm cô học lớp Năm, giá ngày ấy là tám nghìn với mười nghìn. Mạ cô cứ thế lấy sơn trắng quét đè số mới lên số cũ, mười tám năm, tới giờ cái bảng dày như một miếng bánh chưng.

Mùi đến trước. Mùi nghệ xào, mùi hành phi, mùi tiêu, mùi cháo gạo tám ninh xương. Mùi ấy đi vào mũi Lam qua hai lớp khẩu trang như không có gì cản.

Và mạ cô đứng đó.

Phan Thị Đào, năm mươi sáu tuổi, tóc búi củ hành, tạp dề màu cháo lòng, đứng sau nồi cháo to như cái vại, một tay cầm muôi, một tay cầm đũa, miệng đang mắng một thằng nhỏ giao hàng:

– Tau nói mi rồi, đi chậm thôi, đổ cháo ra là tau không đền mô nghe!

Lam đứng sững ở cửa ngõ. Duật đi thêm hai bước mới nhận ra cô không đi theo, quay lại.

– Chị sao thế?

– Anh vào gọi đi. – Lam nói rất nhỏ. – Ba mươi bát, mai mười một giờ lấy. Tôi đứng đây.

– Chị không vào thì sao xem người ta bày bát?

– Tôi nhìn từ đây.

Duật nhìn cô, nhìn quán, nhìn cô. Anh không hỏi gì thêm. Anh đi vào quán, chọn cái bàn sát nồi cháo, ngồi xuống, đặt hộp ảnh lên bàn như đặt một tập hồ sơ.

– Bác ơi, cho cháu một bát cháo.

– Ăn chi? Cháo hay súp?

– Dạ cháo.

– Ớt nhiều không?

– Dạ… như bác hay làm.

Mạ Lam liếc anh một cái. Một anh thanh niên áo kẻ ô cài kín cúc, nói giọng Hà Nội, ngồi thẳng như ngồi họp. Mạ không nói gì, múc cháo.

Từ cửa ngõ, Lam nhìn mạ múc. Một muôi cháo từ đáy nồi, vì đáy nồi sánh hơn. Một muôi lươn xào. Mạ không bày, mạ thả, nhưng thả xuống đâu là lươn nằm đấy, đều, không chồng lên nhau. Hành lá. Rau răm. Một nhúm tiêu. Rồi mạ cầm đôi đũa, chấm vào bát dầu ớt, và vẽ.

Một nét cong. Hai nét đuôi. Một chấm mắt.

Lam thấy Duật đông cứng lại.

Anh không chụp ảnh. Anh ngồi nhìn con cá dầu ớt trên mặt bát, như người ta nhìn một con chữ mình tưởng chỉ có trong mơ.

– Ăn đi, nguội. – Mạ đặt bát xuống trước mặt anh.

– Bác ơi. – Duật nói, rồi ngập ngừng. – Sao bác lại vẽ con cá ạ?

– Cho người ta ăn vui. – Mạ nói, đúng câu mà Lam đã nghe ba trăm lần hồi nhỏ. – Ăn cháo lươn mà thấy con cá, người ta cười. Người ta cười thì người ta quay lại.

– Bác vẽ từ bao giờ ạ?

Mạ khựng tay một chút. Rất nhẹ. Nếu không phải con gái mạ, nếu không đứng xem mạ hai mươi tám năm, Lam đã không thấy.

– Lâu rồi. – Mạ nói. – Răng mi hỏi lắm rứa? Nhà báo à?

– Dạ không. Cháu…

Duật quay đầu nhìn ra cửa ngõ, nhìn Lam. Một phản xạ, chỉ một phản xạ của người muốn hỏi ý.

Và mạ nhìn theo.

Lam đứng ở cửa ngõ, khẩu trang hai lớp, mũ lưỡi trai, áo chống nắng dài tới gối, hai tay buông thõng. Trên hai bàn tay ấy, ở kẽ ngón trỏ và ngón giữa tay phải, có một vệt vàng nghệ không bao giờ rửa sạch, của những người xào nghệ hằng ngày. Và trên cổ tay trái có một vết sẹo bỏng hình hạt gạo, vết sẹo của một con bé lên chín kiễng chân lên định múc cháo giúp mạ.

Mạ đặt muôi xuống.

Mạ đi ra cửa ngõ, ba mươi bước, không vội. Lam đứng im, như con thỏ đứng im trước đèn pha. Mạ cầm cổ tay trái của cô lên, lật ra, nhìn vết sẹo hình hạt gạo.

– Đà Nẵng. – Mạ nói.

– Mạ…

– Đà Nẵng, hãng nước mắm, anh trưởng nhóm tên Tuấn, ở khách sạn có bể bơi. – Mạ đọc vanh vách những gì Lam đã bịa trong năm tối gọi điện. – Đà Nẵng của mi nằm cạnh chợ Vinh à?

Lam tháo khẩu trang. Không còn gì để giấu nữa, trừ một thứ. Cô không thể nói với mạ là cô về Vinh làm cháo lươn cho một đoàn phim. Cô không thể nói với mạ là sáu năm trước cô bỏ đi vì không muốn cả đời đứng nấu cháo, và giờ cô về, đứng nấu cháo, cho người khác, cách nhà bốn cây số. Câu ấy sẽ đâm vào mạ như một cái xiên.

Cô cần một lý do khác. Một lý do khiến người ta về quê mà không dám báo nhà.

Cô nhìn qua vai mạ, thấy Duật đang đứng dậy khỏi ghế, cái máy ảnh lủng lẳng trước ngực.

– Con… – Lam nói. – Con về ra mắt.

Mạ nheo mắt.

– Ra mắt chi?

– Ra mắt… – Lam hất hàm về phía Duật. – Người yêu con. Anh ấy… muốn về xem quê con trước, xem mạ bán cháo thế nào, rồi mới dám vào nhà. Anh ấy nhát. Con không dám báo vì sợ mạ chuẩn bị linh đình.

Ở bên kia ngõ, Duật đứng như trời trồng. Lam nhìn anh, mắt cô nói một trăm câu, câu nào cũng là "làm ơn".

Mạ quay lại nhìn Duật. Từ đầu tới chân. Từ cái gọng kính tới đôi giày vải. Từ cái áo kẻ ô cài kín cúc tới cái hộp ảnh trên bàn.

– Mi làm nghề chi? – Mạ hỏi.

Duật mở miệng. Lam nhanh hơn.

– Kỹ sư cầu đường, mạ.

Duật quay sang nhìn cô. Lam không biết tại sao mình nói thế. Có lẽ vì cầu Bến Thủy ở ngay đây. Có lẽ vì trong đầu cô "kỹ sư cầu đường" là cái nghề nghe đứng đắn nhất mà mạ có thể chấp nhận. Có lẽ vì cô đã mất trí.

– Kỹ sư cầu đường. – Mạ nhắc lại, giọng không tin cũng không ngờ. – Rứa răng đeo cái máy ảnh?

– Dạ… – Duật nói, lần đầu tiên Lam nghe giọng anh ngập ngừng. – Cháu chụp… cháu chụp mấy cái trụ cầu ạ. Để đối chiếu. Đối chiếu là việc của cháu.

Đó là câu nói thật duy nhất trong cả buổi sáng, Lam nghĩ.

Mạ nhìn anh thêm một lúc. Rồi mạ đi về quầy, cầm bát cháo của anh lên, đổ trả vào nồi.

Lam tưởng thế là xong. Mạ đuổi.

Nhưng mạ lấy một cái bát khác, to hơn, múc đầy hơn, lươn nhiều gấp đôi, đặt xuống trước mặt Duật, rồi cầm đũa chấm dầu ớt, vẽ một con cá. Rồi vẽ thêm một con nữa.

– Ăn. – Mạ nói. – Ra mắt mà ăn bát thường à.

Duật ngồi xuống. Anh nhìn hai con cá dầu ớt bơi cạnh nhau trên mặt bát. Lam thấy tai anh đỏ lên, lần đầu tiên trong ba ngày quen biết.

Cô ngồi xuống đối diện anh. Mạ múc cho cô một bát. Không hỏi. Không hành, nhiều nghệ, đúng như hồi cô đi học. Không vẽ cá. Mạ chưa bao giờ vẽ cá cho cô, vì mạ bảo "con nhà mình, ăn vui làm chi".

Họ ăn. Duật ăn chậm, cẩn thận, như sợ làm vỡ con cá. Mạ đứng sau nồi, múc cho khách khác, nhưng mắt không rời bàn họ.

– Bao nhiêu tuổi? – Mạ hỏi vọng sang.

– Dạ ba mươi ạ.

– Tuổi chi?

– Dạ… tuổi Tý ạ.

– Tý. – Mạ lẩm bẩm, như đang tính một phép tính rất phức tạp. – Con Lam tuổi Dần. Tý với Dần… để tau hỏi.

Lam suýt sặc.

Khi họ đứng dậy trả tiền, mạ xua tay. Duật nhét tờ năm mươi nghìn vào ống đũa, mạ rút ra nhét lại vào túi áo anh, động tác nhanh như kẻ móc túi nhưng làm ngược lại.

– À, mà cháu có một việc nhờ bác. – Duật nói, mặt rất nghiêm. – Công trình bên cháu mai cần ba mươi bát cháo ăn trưa. Mười một giờ cháu cho người tới lấy. Bác lấy tiền đủ cho cháu nhé, việc công ạ.

– Công trình chi mà ba chục người?

– Dạ… công trình cầu.

Mạ nhìn anh, rồi gật.

– Ba chục bát. Mười một giờ. Còn hai đứa mi… – mạ chỉ đũa vào Lam, rồi vào Duật – tối Chủ nhật về nhà ăn cơm. Bọ mi phải gặp nó. Thằng Quế phải gặp nó. Ra mắt thì ra mắt cho tử tế, chứ ra mắt ở quán cháo là răng.

– Mạ, Chủ nhật bọn con…

– Tối Chủ nhật.

Mạ quay vào nồi cháo. Hết chuyện.

Hai người đi ra khỏi ngõ, ngang qua hàng bánh mì của con dâu bà Chắt, ra tới đường Cao Thắng nắng chang chang. Đến lúc ấy Duật mới dừng lại, quay sang cô.

– Kỹ sư cầu đường. – Anh nói.

– Tôi xin lỗi. Tôi cuống.

– Tôi không biết cầu có mấy chân.

– Thì anh học. Còn hai ngày.

– Chị Lam. – Anh nói, rất chậm. – Tôi làm việc này cho chị, thì chị làm gì cho tôi?

Lam nhìn anh. Anh không cười, nhưng có cái gì đó ở khóe miệng anh, một cái gì mà cô chưa thấy bao giờ, như một vết nứt trên mặt tường.

– Anh muốn gì?

– Từ nay đến hết phim, khi tôi bắt lỗi đạo cụ, chị không được cãi tôi trước mặt ông Bảo. Chị cãi sau lưng, ở bếp, bao nhiêu cũng được. Nhưng không trước mặt ông Bảo.

– Anh đúng là đồ…

– Chị chọn đi.

Lam cắn môi. Ở phía sau, trong ngõ, mạ cô đang vẽ cá lên bát cháo của một ông khách khác, và cô biết, bằng cái linh cảm của một đứa con, rằng mạ sẽ gọi cho bọ ngay khi quán vãn khách.

– Được. – Cô nói.

Duật gật đầu. Rồi anh mở hộp ảnh, lấy ra một tấm. Cô không biết anh chụp lúc nào. Trên tấm ảnh là bát cháo của anh, hai con cá dầu ớt bơi cạnh nhau, đuôi hơi vểnh.

Anh nhìn tấm ảnh rất lâu, lâu hơn cần thiết.

– Có chuyện gì à? – Lam hỏi.

– Không. – Anh cất ảnh. – Không có gì.

Tối đó, lúc mười giờ, điện thoại Lam rung. Tin nhắn của mạ.

"Mạ hỏi rồi. Tý với Dần không hợp lắm. Nhưng mà thôi. Nó ăn hết, không bỏ con lươn nào."

— Hết chương 3 —