Bữa cơm ra mắt giả

Chương 4: Bữa cơm ra mắt giả

– Mố cầu là cái đầu cầu, chỗ cầu bám vào bờ. Trụ cầu là cái chân giữa sông. Dầm là cái thanh nằm ngang đỡ mặt cầu. Nhịp là khoảng giữa hai trụ.

Duật đọc to trên điện thoại, ngồi ghế phụ trong chiếc xe bán tải chở đồ của tổ đạo cụ, giọng như học sinh trả bài.

– Anh đừng nói nhiều quá. – Lam vừa lái vừa nói. – Bọ tôi không hỏi đâu. Bọ tôi hiền lắm. Người hỏi là mạ.

– Mẹ chị hỏi về cầu à?

– Mạ hỏi về lương.

– Lương kỹ sư cầu đường bao nhiêu?

– Tôi không biết. Anh nói đủ sống.

– Đủ sống là bao nhiêu?

– Anh Duật! – Lam phanh gấp ở đèn đỏ ngã tư. – Anh có thể bớt hỏi một tối không?

Duật cất điện thoại. Trên đùi anh là một hộp bánh khô mua ở một hiệu bánh trên đường Lê Lợi, buộc nơ đỏ, Lam bắt anh mua vì "ra mắt mà đi tay không thì mạ chửi cả họ". Anh đã cài lại cúc cổ áo ba lần.

Nhà Lam ở trong một con ngõ nhỏ phía sau chợ, cách quán cháo vài trăm mét. Một ngôi nhà ống hai tầng sơn màu vàng chanh đã bạc, trước cửa có giàn mướp leo kín, mấy quả mướp lủng lẳng như những cái chuông xanh. Lúc Duật bước qua cổng, anh nghe thấy tiếng kèn.

Không phải bài hát. Chỉ là một nốt, kéo dài, rồi một nốt khác cao hơn, rồi hạ xuống. Như có ai đang thử hơi.

– Bọ tôi đấy. – Lam nói. – Bọ sửa kèn cho người ta. Sửa xong phải thổi thử.

Ông Đàm Văn Thìn ngồi trên chiếc ghế đẩu ngoài hiên, sáu mươi hai tuổi, gầy, tóc cắt ngắn như lính, áo ba lỗ trắng. Trên đùi ông là một cây kèn trumpet bằng đồng đã xỉn màu, bên cạnh là một hộp đồ nghề mở toang với những cái tua vít nhỏ xíu, những lọ dầu, những miếng vải. Ông đặt kèn xuống khi thấy họ, đứng dậy, chùi tay vào quần.

– Bọ. – Lam nói. – Đây là anh Duật.

– Cháu chào bác ạ. – Duật cúi đầu, đưa hộp bánh bằng hai tay. – Cháu là Tạ Duật.

Ông Thìn cầm hộp bánh. Rồi ông dừng lại. Chỉ nửa giây, như người đang bước xuống cầu thang mà hụt mất một bậc.

– Tạ. – Ông nói.

– Dạ.

– Họ Tạ ít người. – Ông Thìn nói, rồi cười, nụ cười hiền khô, mắt híp lại thành hai đường chỉ. – Vào nhà. Mạ hắn nấu từ chiều tới giờ. Ba lần đổ đi nấu lại món nhút vì chê mặn.

Trong nhà, mâm cơm đã dọn trên chiếc chiếu trải giữa gian khách, ngay dưới bàn thờ. Duật đếm được chín món. Có đĩa nhút Thanh Chương xào thịt ba chỉ, chua, giòn, mùi xơ mít muối. Có nồi cá bống kho tiêu đen sậm, cá nhỏ bằng ngón tay, xương mềm. Có bát tương Nam Đàn chấm rau muống luộc. Có đĩa chả cuốn lá lốt. Có canh cua rau đay. Có thịt gà luộc, lá chanh thái chỉ. Có đĩa cá thu một nắng chiên. Có đĩa dưa cà. Và ở giữa mâm, một cái nồi đất đậy vung, mà Duật biết chắc bên trong là gì.

– Ngồi. – Mạ Lam nói, mặt không cười. Mạ đã thay tạp dề bằng một chiếc áo bà ba màu tím hoa cà, tóc chải mượt, có bôi cả chút son. – Ngồi đó, chỗ khách.

Duật ngồi. Lam ngồi cạnh anh. Ông Thìn ngồi đối diện. Mạ ngồi đầu mâm, chỗ gần nồi cơm, nơi bà có thể nhìn thấy mọi người.

– Thằng Quế đi giao hàng chưa về. – Mạ nói. – Ăn trước. Mời bọ đi.

– Cháu mời hai bác ạ. – Duật nói. Anh đã tập câu này ba lần trong xe.

Họ ăn được đúng bốn miếng thì mạ bắt đầu.

– Lương tháng mấy chục?

Lam đạp chân anh dưới mâm.

– Dạ, đủ sống ạ. – Duật nói. – Đủ sống và để ra được một ít.

– Một ít là mấy?

– Mạ! – Lam kêu.

– Tau hỏi chơi. – Mạ gắp cho Duật một con cá bống. – Nhà có mấy anh chị em?

– Dạ cháu một mình ạ.

– Bọ mạ làm chi?

Duật nghĩ một giây. Anh đã nói dối một lần hôm thứ Sáu, và cả hai ngày nay mỗi lần nhớ lại anh thấy người mình ngứa ngáy như mặc áo len trên da. Anh không muốn nói dối thêm câu nào nếu không cần.

– Dạ, mẹ cháu dạy toán cấp ba, giờ về hưu rồi ạ. Bố cháu thì… viết. Viết văn, viết kịch bản.

Ông Thìn, đang đưa đũa gắp rau muống, dừng lại một chút. Rồi ông gắp tiếp, chấm vào tương, ăn, nhai rất kỹ.

– Viết văn à. – Mạ nói, giọng xuống một nốt. – Nhà văn thì nghèo.

– Dạ, cũng nghèo ạ.

– Thế mà mi lại đi làm kỹ sư cầu đường. Cũng khôn.

Lam bật cười, rồi cố nuốt lại thành tiếng ho.

– Cháu hỏi cái ni. – Ông Thìn nói, lần đầu tiên mở miệng trong bữa cơm. Giọng ông trầm và chậm, cái giọng của người quen nói ít. – Cầu dây văng với cầu treo khác nhau chỗ mô?

Cả mâm im lặng. Lam ngừng nhai. Duật đặt đũa xuống.

Anh đã đọc tới mục này lúc bốn giờ chiều. Anh nhớ mang máng.

– Dạ… cầu treo thì dây cáp chính vắt qua hai tháp, võng xuống, rồi mặt cầu treo vào dây cáp chính bằng những dây nhỏ thả xuống. Cầu dây văng thì dây đi thẳng từ tháp xuống mặt cầu, căng chéo ra như… như hình cái quạt ạ.

Ông Thìn gật đầu, chậm rãi.

– Đúng. – Ông nói. – Đúng như sách.

Rồi ông nhìn Duật thêm một lúc, cái nhìn không có gì là nghi ngờ, chỉ có một cái gì đó buồn cười, như người lớn nhìn đứa trẻ đang cố đứng trên một cái ghế quá cao.

– Ăn cá đi. – Ông nói.

Đúng lúc đó cổng sắt kêu ken két. Một chiếc xe máy cũ dựng vào sân, một thằng thanh niên cao lêu nghêu, áo khoác giao hàng màu cam, mũ bảo hiểm còn trên đầu, xông vào nhà như một trận gió.

– Mạ ơi con đói! Chị Lam về rồi à! Ơ…

Thằng thanh niên đứng sững ở bậc cửa. Nó nhìn Duật. Duật nhìn nó. Và Duật nhận ra khuôn mặt ấy. Chiều thứ Bảy, khi đoàn đang quay ngoại cảnh ở bờ sông, có một thằng nhóc lảng vảng sau dây chắn mấy tiếng đồng hồ. Nó cầm điện thoại, xin chữ ký Lã Minh Kha ba lần, bị bảo vệ đuổi hai lần. Và lúc Duật hô "Cắt, nước trong cốc của chị Vi sai mực", thằng nhóc ấy đã đứng ngay sau lưng anh, há hốc mồm như xem ảo thuật.

– Anh là… – Quế nói, mắt sáng rực. – Anh là cái anh thư ký trường…

– Quế! – Lam nói, to tới mức ông Thìn suýt đánh rơi đũa. – Rửa tay đi rồi ăn!

Quế nhìn chị. Nhìn Duật. Nhìn chị lần nữa. Duật không biết trong đầu thằng nhóc đang chạy những bánh răng gì, nhưng anh thấy rõ cái lúc nó hiểu ra. Mắt nó tròn, rồi híp lại, rồi một nụ cười chậm rãi lan ra khắp mặt, thứ nụ cười của một con mèo vừa thấy cửa lồng chim quên đóng.

– …trưởng phòng kỹ thuật. – Quế nói, rất trơn. – Em nhầm. Em nhìn anh giống một anh bạn của em. Em chào anh.

– Chào em.

Bữa cơm tiếp tục. Quế ăn ba bát cơm, vừa ăn vừa nhìn Duật như nhìn một tờ vé số trúng giải. Mạ hỏi thêm về quê Duật: Hà Nội, phố cổ, giờ ở khu tập thể Kim Liên. Mạ hỏi tuổi bố mẹ anh. Mạ hỏi anh có biết nấu ăn không, anh bảo không. Mạ hỏi anh có định ở Hà Nội cả đời không, anh bảo chưa nghĩ. Ông Thìn không hỏi thêm câu nào. Ông chỉ gắp thức ăn cho Duật, đều đặn, như tưới cây.

Cuối bữa, mạ mở nắp nồi đất.

Hơi nóng bốc lên, mùi nghệ, mùi tiêu, mùi gạo ninh nhừ. Mạ múc ra bốn bát nhỏ, một bát to. Bát to đặt trước mặt Duật. Rồi mạ cầm đũa, chấm dầu ớt.

Con cá thứ nhất, lên bát của ông Thìn.

Con cá thứ hai, lên bát của Quế.

Con cá thứ ba, lên bát của Duật.

Bát của Lam, mạ không vẽ. Bát của mạ, mạ cũng không vẽ.

Duật nhìn con cá dầu ớt trên bát mình. Một nét cong. Hai nét đuôi. Một chấm mắt. Giống hệt con cá Lam vẽ ở trường quay ngày thứ ba. Giống hệt dòng chỉ dẫn ở trang chín trăm sáu mươi mốt.

– Bác ơi. – Anh hỏi, cố cho giọng mình bình thường. – Bác vẽ cá từ hồi nào ạ?

– Hồi con gái. – Ông Thìn trả lời thay, giọng nhẹ tênh. – Mạ hắn vẽ từ hồi còn con gái, đứng bán phụ bà ngoại.

– Ăn đi. – Mạ nói, hơi gắt. – Hỏi mãi.

Duật ăn. Cháo ngon tới mức anh quên mất mình đang lo lắng. Rồi anh ăn hết, và anh nhớ lại mình đang lo lắng.

Chín giờ tối, anh xin phép ra ngoài nghe điện thoại. Không ai gọi anh cả. Anh đứng dưới giàn mướp, ngoài cổng, trong cái ngõ tối chỉ có ánh đèn vàng từ những ô cửa sổ, và bấm số của bố.

Chuông đổ năm hồi mới có người nhấc máy.

– Ba à. Con đây.

– Ừ. – Giọng bố anh khàn khàn, chậm, giọng của người vừa ngủ gật trên ghế. – Phim có gì không?

– Phim ổn. – Duật nói. Rồi anh dừng. Rồi anh nói. – Ba, ba có từng ở Vinh không?

Đầu dây bên kia im lặng. Duật nghe thấy tiếng tivi nhà mình, tiếng mẹ anh nói gì đó ở xa, tiếng quạt trần.

– Có. – Bố anh nói. – Một lần. Trại sáng tác. Lâu rồi.

– Hồi đó ba có ăn cháo lươn không?

Lại im lặng. Lâu hơn.

– Ai ở Vinh mà không ăn cháo lươn. – Bố anh nói, giọng có một cái gì như cười, mà không phải cười. – Con trông phim cho ba là được. Đừng hỏi mấy chuyện vặt.

– Ba…

– Ba đi ngủ đây. Mẹ con gọi.

Máy tắt.

Duật đứng dưới giàn mướp, nhìn cái màn hình điện thoại tối dần trong tay. Ngõ yên tĩnh. Đâu đó có tiếng chó sủa, tiếng một cái xoong rơi, tiếng tivi phát chương trình ca nhạc dân ca ví dặm từ nhà bên.

– Họ Tạ.

Anh giật mình quay lại.

Ông Thìn đứng ở cổng, trong bóng tối, cây kèn đồng cầm hờ trong tay, áo ba lỗ trắng lờ mờ như một cái bóng ma hiền lành. Không ai biết ông đứng đó từ bao giờ.

– Bọ cháu, – ông nói, giọng vẫn chậm, vẫn trầm, không hề có ý dò hỏi, như thể đang nói chuyện thời tiết, – có phải tên là Chương không?

— Hết chương 4 —