Năm lát lươn

Chương 1: Năm lát lươn

– Cắt! Cháo sai rồi.

Cả trường quay ngoảnh lại nhìn cái người vừa hô. Không phải đạo diễn. Đạo diễn Vũ Thế Bảo đang ngồi sau màn hình, miệng còn há dở chữ "được", tay còn giơ lên định vỗ đùi. Người hô cắt là một anh cao gầy, áo sơ mi kẻ ô cài kín tới cúc cổ giữa trời tháng Chín ở Vinh. Một tay anh ta cầm tập kịch bản dày như cuốn danh bạ, một tay cầm cái máy ảnh chụp lấy liền màu kem.

Đàm Hiểu Lam đứng sau cột nhà, hai tay còn dính nghệ, nhìn anh ta như nhìn một con gián bò lên mâm cỗ.

– Cậu Duật, cậu nói lại tôi nghe. – Ông Bảo hạ tay xuống, giọng nhỏ một cách đáng sợ. Cả đoàn đều biết, ông Bảo nói nhỏ là sắp hét.

– Dạ, cảnh mười bốn, cú máy thứ hai, bát cháo trước mặt anh Kha có năm lát lươn. – Anh chàng áo kẻ ô giơ tấm ảnh vừa chụp lúc sáng lên, rồi chỉ vào bát cháo trên bàn. – Cú máy này còn ba lát. Mà nhân vật chưa ăn miếng nào. Lươn không tự bơi ra khỏi bát được ạ.

Bát cháo ấy do cô múc. Ba lát hay năm lát là do cô quyết, vì năm lát thì mặt bát trông chật, máy quay cận vào thấy như bát cám lợn.

– Anh nói khán giả ngồi đếm lươn à? – Lam bước ra khỏi cột nhà.

– Khán giả không đếm. – Anh ta quay sang cô, mặt nghiêm như đang đọc biên bản. – Nhưng sẽ có một người đếm, rồi người đó viết lên mạng, rồi cả nước đếm.

– Thế anh ra chợ mua thêm hai lát lươn về đây.

– Tổ đạo cụ là tổ chị. Tôi chỉ ghi lại.

Ông Bảo đứng dậy. Cả đoàn ba mươi mốt con người nín thở.

– Hai người, – ông nói, vẫn nhỏ, – mỗi người cãi thêm một câu là tôi trừ một ngày lương. Đạo cụ, bỏ thêm hai lát lươn. Thư ký trường quay, ghi lại là đã bỏ thêm. Kha, chuẩn bị. Diễn lại từ câu "Anh ăn đi cho ấm".

Lam quay vào bếp. Cái bếp dã chiến của tổ đạo cụ dựng ngay dưới mái hiên sau của căn nhà cũ ông Cửu, sát bờ sông Lam, gió từ sông thốc vào làm lửa ga cứ lật phật như cờ. Nồi cháo vẫn còn ấm trên bếp than. Bên cạnh là chảo lươn xào nghệ cô làm từ năm giờ sáng. Lươn đồng mua ở chợ Vinh, hai trăm nghìn một ký, luộc sơ, rút xương, lạng thành lát dài, xào với nghệ tươi giã, hành tím, ớt bột, tiêu sọ. Mùi của nó là mùi của cả tuổi thơ cô. Mùi mà cô đã mất sáu năm ở Hà Nội để cố quên.

Cô cầm đũa gắp hai lát lươn đặt lên mặt bát, rắc thêm ít hành lá, ít rau răm thái chỉ. Rồi tay cô tự động với lấy cái chai dầu ớt, chấm đầu đũa vào, và vẽ.

Một con cá nhỏ. Một nét cong làm thân, hai nét chéo làm đuôi, một chấm làm mắt. Mất đúng hai giây.

– Cái gì đấy?

Anh chàng áo kẻ ô đứng ngay sau lưng cô từ lúc nào, cái máy ảnh chĩa vào bát cháo như chĩa súng.

– Dầu ớt. – Cô nói.

– Dầu ớt hình con cá. – Anh ta đưa tấm ảnh lúc sáng ra. – Ở cú máy trước không có con cá.

– Thì bây giờ có.

– Chị Lam. – Anh ta gọi tên cô lần đầu tiên, và cô nhận ra anh ta đã thuộc tên cô từ trước. – Nếu chị muốn có con cá, chị phải có con cá từ cảnh mười ba. Cảnh mười ba anh Kha vừa bưng bát lên. Không thể nào bát cháo đi từ cửa vào tới bàn mà tự mọc ra một con cá được.

Lam nhìn con cá dầu ớt. Nó đỏ au trên nền cháo vàng nghệ, nhỏ bằng đốt ngón tay, đuôi hơi vểnh. Cô đã vẽ nó không biết bao nhiêu nghìn lần hồi nhỏ, đứng kiễng chân bên quầy quán của mạ. Mạ bảo: "Vẽ con cá cho người ta ăn vui." Cô không hề định vẽ. Cái tay nó tự làm.

Cô lấy thìa, quệt một cái. Con cá nhòe thành một vệt đỏ.

– Rồi đấy. Hết cá.

– Giờ có một vệt đỏ.

– Anh Duật. – Cô cười, cười rất tươi, cái kiểu cười mà mấy anh khách hàng quảng cáo ở Hà Nội vẫn sợ. – Anh có muốn tự múc cháo không?

Anh ta nhìn cô một lúc, rồi chụp một tấm ảnh bát cháo có vệt đỏ, giũ giũ tấm ảnh cho hiện hình, cẩn thận cất vào cái túi nhựa có ghi số cảnh, và bỏ đi.

Lam múc bát mới.

Đây là ngày quay thứ ba của bộ phim truyền hình "Lửa bếp bên sông", hai mươi bốn tập, kể chuyện một cô gái bán cháo lươn ở Vinh và một anh nhà văn trẻ Hà Nội. Hãng phim Gạo Mới của chị Hà Oanh làm, tiền của một công ty bất động sản tên Kim Thịnh đổ vào. Lam được gọi vào tổ đạo cụ để lo riêng mảng đồ ăn: mọi thứ diễn viên cầm lên ăn trước máy quay đều qua tay cô. Sáu năm ở Hà Nội cô làm việc này cho quảng cáo, làm cho những bát phở bốc khói đẹp hơn ngoài đời. Lần đầu tiên cô làm phim. Lần đầu tiên cô về Vinh làm việc.

Và mạ cô không biết.

Mạ tưởng cô đang ở Đà Nẵng, quay quảng cáo cho một hãng nước mắm. Cô đã bịa nguyên một câu chuyện về cái hãng nước mắm ấy, kể cả tên anh trưởng nhóm. Quán cháo lươn của mạ nằm trong một con ngõ cạnh chợ Vinh, cách chỗ cô đứng chưa tới bốn cây số. Sáu năm trước cô cãi nhau với mạ một trận to vì không chịu về nối quán, xách ba lô ra ga. Giờ mà mạ biết cô về tận đây làm cháo cho một đoàn phim, mạ sẽ nói câu mà cô sợ nhất đời: "Rứa răng không về nấu cho mạ?"

– Chị Lam ơi! – Cốm, cậu phụ đạo cụ hai mươi tuổi, chạy từ trong nhà ra, mặt tái như lá chuối non. – Anh Kha… anh Kha nôn rồi.

– Nôn cái gì?

– Ra chỗ cửa sổ. Chị vào mà xem.

Lam chùi tay vào tạp dề, chạy vào.

Lã Minh Kha, nam diễn viên chính, hai mươi chín tuổi, gương mặt mà nửa số cô bé trên mạng đặt làm hình nền điện thoại, đang ngồi gục bên cửa sổ, tay bịt miệng. Trên bàn là bát cháo năm lát lươn của Lam, nguyên vẹn, trong cái bát sứ trắng viền xanh mà cô đã lùng mua tận Hà Nội. Trên sàn, gần chân cửa sổ, là bằng chứng cho thấy bữa sáng của anh Kha có bánh mì trứng.

– Anh xin lỗi. – Kha thều thào. – Anh xin lỗi mọi người. Anh không… anh không ăn được con này.

– Không ăn được là sao? – Ông Bảo đã đứng cạnh. – Cậu đọc kịch bản chưa? Cậu đóng anh nhà văn mê cháo lươn. Hai mươi bốn tập, cậu ăn cháo lươn mười bảy tập!

– Em đọc rồi. Em tưởng… em tưởng là sẽ có đồ giả.

– Đồ giả cái gì! Đây là phim về cháo lươn xứ Nghệ!

Một người đàn ông cao lớn, đội mũ lưỡi trai đỏ, bước tới đặt tay lên vai Kha. Đó là Quang Hào, quản lý của Kha, người mà từ hôm đầu tiên đã đi theo Kha như cái bóng, tay lúc nào cũng cầm điện thoại. Lam để ý anh ta cao tới mức phải cúi đầu khi đi qua khung cửa gỗ nhà ông Cửu.

– Anh Bảo, anh bình tĩnh. – Hào nói, giọng mềm như lụa. – Em nói thật với anh, Kha nhà em từ bé đã sợ mấy con trơn trơn uốn éo. Lươn, rắn, giun, cá chạch. Thấy là nôn. Em tưởng mấy hôm trước tập với cháo trắng không sao là ổn rồi, nên hôm nay em mới bảo đạo cụ cho ăn hàng thật để em nó nhập vai. Đúng là em sai.

Lam nhớ ra. Hôm qua chính Hào đã tìm cô, bảo "chị cho em nó ăn lươn thật một bữa cho có cảm xúc, chứ đồ giả thì mắt nó không sáng lên được". Cô đã làm theo, vì cô cũng không thích đồ giả.

– Thôi, quay lại. – Hào vỗ vỗ lưng Kha. – Em ngồi dậy, uống ngụm nước. Thử một thìa thôi. Một thìa.

Kha ngồi dậy. Kha cầm thìa. Kha nhìn xuống bát cháo, nơi một lát lươn vàng óng nằm cong cong trên mặt cháo như một dấu hỏi.

– Trời ơi. – Kha nói, giọng run, mắt dại đi. – Cái thứ này người ta ăn được thật à?

Rồi anh quay ra cửa sổ lần thứ hai.

Lam nhìn sang, thấy Hào đang giơ điện thoại lên, chĩa về phía Kha.

– Anh quay làm gì đấy? – Cô hỏi.

– À, cho trang người hâm mộ của em nó. – Hào cười, hạ máy xuống. – Hậu trường mà chị, người hâm mộ thích mấy cái này lắm. Mà thôi, cái này xấu quá, lát em xóa.

Lam không nghĩ gì thêm. Cô đang bận nghĩ đến chuyện khác: cả buổi sáng cô đã lau bóng cái nắp nồi inox to nhất, đặt lên kệ gỗ sau lưng Kha cho gian phòng có không khí bếp núc. Giờ trên nắp nồi có một vệt nước bọt văng từ phía anh Kha.

– Đạo cụ! – Ông Bảo gầm lên, lần này là gầm thật. – Đạo cụ đâu!

– Dạ có em.

– Chị Lam, nghe tôi nói. – Ông Bảo chỉ tay vào bát cháo. – Từ ngày mai, tôi cần cháo lươn không có lươn.

Lam tưởng mình nghe nhầm.

– Dạ?

– Không có lươn. Nhưng nhìn phải ra lươn. Ăn vào phải ra lươn. Máy quay cận vào phải thấy là lươn. Mà thằng này, – ông chỉ vào Kha, – ăn vào không được nôn. Làm được không?

Cả đoàn quay ra nhìn cô. Cốm nhìn cô như nhìn một con gà sắp bị cắt tiết.

– Làm được. – Lam nói. Cô không biết làm bằng cách nào, nhưng cô biết một điều: ở nghề này, ai nói "không" trước thì người đó về Hà Nội trước.

– Tốt. – Ông Bảo quay đi, rồi khựng lại. – À, mà còn một chuyện. Cảnh mười bốn hôm nay quay chưa xong. Mai quay tiếp. Cậu Duật!

– Dạ có.

– Cháo mai với cháo hôm nay phải khớp nhau không?

– Dạ phải khớp ạ. – Anh chàng áo kẻ ô đẩy gọng kính. – Cùng một cảnh, cùng một bữa ăn trong phim. Màu cháo, độ sệt, số lát lươn, độ dài sợi hành, vị trí rau răm. Và cái bát. – Anh ta nhìn Lam. – Tất cả phải như hôm nay. Tôi đã chụp đủ mười hai tấm.

Lam nhìn anh ta. Anh ta nhìn lại cô, không chớp mắt, không cười, như thể bắt người ta làm ra một bát cháo lươn không có lươn là chuyện hiển nhiên như mặt trời mọc.

– Anh Duật. – Cô nói nhỏ khi ông Bảo đã đi khỏi. – Anh làm nghề này lâu chưa?

– Bảy năm.

– Bảy năm mà anh chưa bị ai đánh à?

Anh ta nghĩ một chút, rất nghiêm túc.

– Có một lần. Một chị diễn viên. Vì tôi phát hiện chị ấy đeo khuyên tai bên trái ở cảnh trước và bên phải ở cảnh sau. Nhưng chị ấy chỉ ném chiếc khuyên tai thôi. Không trúng.

Lam định cười, nhưng kìm lại kịp. Cô không được cười với cái người vừa biến ngày làm việc của cô thành một bài toán không có đáp số.

Anh ta quay đi, rồi ngoái lại.

– À, chị Lam.

– Gì nữa?

– Cái con cá lúc nãy. – Anh ta ngập ngừng, lần đầu tiên trong cả buổi sáng có vẻ không chắc chắn. – Chị học vẽ ở đâu thế?

– Học ở đâu là sao? Vẽ chơi thôi.

– Ừ. – Anh ta gật. – Thế thôi.

Rồi anh ta đi thật.

Lam đứng một mình trong gian bếp dã chiến, nhìn nồi cháo, nhìn chảo lươn, nhìn ra sông Lam đang chảy lừ đừ màu phù sa. Mười tám tiếng nữa là phải có một bát cháo lươn giả hoàn hảo. Cô có bốn trăm nghìn tiền chợ, một cậu phụ việc vụng về, một nam diễn viên sợ lươn, và một gã thư ký trường quay đếm lát lươn như đếm tiền.

Và ở bên kia thành phố, trong con ngõ cạnh chợ Vinh, có một người đàn bà đang vẽ những con cá dầu ớt lên mặt bát cháo, không biết con gái mình đang ở gần đến thế.

Điện thoại Lam rung. Tin nhắn của mạ.

"Đà Nẵng có mưa không con? Mạ thấy tivi nói miền Trung sắp có bão."

Lam nhìn tin nhắn rất lâu. Rồi cô gõ: "Dạ không mưa mạ ơi. Nắng đẹp lắm."

Ngoài sông, trời bắt đầu kéo mây đen.

— Hết chương 1 —