Hai ông già đi câu

Chương 10: Hai ông già đi câu

Tàu đêm từ Hà Nội vào ga Vinh trễ mười hai phút, và trong mười hai phút ấy mẹ Duật kiểm tra đồng hồ bảy lần.

– Mẹ có cần con mua cho mẹ cốc trà nóng không?

– Không.

– Mẹ ngồi xuống ghế đi.

– Đứng.

Duật đứng cạnh mẹ trên sân ga, năm giờ mười hai phút sáng, trời còn xanh thẫm, đèn ga vàng vọt chiếu xuống những hàng ghế sắt vắng tanh. Một bà bán bánh mì gánh hai cái thúng đi dọc sân ga rao "bánh mì nóng đây" bằng cái giọng ngái ngủ. Gió thổi từ phía đồng ruộng sau ga, mang mùi rơm ẩm.

Khi đoàn tàu vào ga, mẹ anh không chạy lên. Bà đứng nguyên chỗ, như một cột mốc.

Bố anh là người cuối cùng xuống khỏi toa số bảy. Ông Tạ Hữu Chương, sáu mươi tuổi, gầy, lưng hơi còng, kính gọng đen dày, tóc bạc trắng chải ngược. Áo sơ mi trắng cài kín cúc cổ. Một tay xách cái túi vải bạc màu, một tay vịn lan can toa tàu như người say sóng.

Duật nhìn bố bước xuống bậc tàu, và trong một khoảnh khắc anh thấy chính mình ba mươi năm nữa. Cái cúc cổ. Cái dáng đi như đếm bước. Cái cách nhìn quanh như kiểm tra xem mọi thứ có ở đúng chỗ không.

Bố anh đi tới, dừng trước mặt hai mẹ con.

– Bà. – Ông nói với vợ.

– Ông. – Bà Diệp nói. – Thuốc đau lưng?

– Uống rồi.

– Uống lúc nào?

– Lúc tàu qua Thanh Hóa.

Bà Diệp gật đầu, như thể đó là thông tin quan trọng nhất trên đời. Bố anh quay sang Duật. Hai bố con nhìn nhau. Cuộc điện thoại hôm trước, cái giọng Duật vang trên bờ sông, những câu anh nói, tất cả nằm giữa hai người như một cái hố.

– Con nói đúng. – Bố anh nói. Chỉ thế.

Duật không biết trả lời thế nào. Anh cầm lấy cái túi vải của bố.

Họ vừa đi tới cửa ra ga thì nghe tiếng xe máy.

Ông Thìn, áo ba lỗ trắng, quần đùi kaki, dép tổ ong, ngồi trên chiếc xe máy màu xanh rêu đã tróc sơn. Phía sau xe không buộc hộp kèn, mà buộc hai cái cần câu tre và một cái xô nhựa.

Ông dừng xe ngay trước mặt họ. Không xuống. Ông nhìn bố Duật, rất lâu, cái nhìn từ đầu tới chân, không giận, không ghét, như nhìn một cây kèn cũ người ta mang đến nhờ sửa.

– Mi là Chương. – Ông Thìn nói.

– Vâng. – Bố Duật nói. Rồi, sau một nhịp: – Anh là…

– Tau là thằng thổi kèn. – Ông Thìn nói. – Thổi dở. Bà nhà mi chắc kể rồi.

Bố Duật đứng như trời trồng. Bà Diệp nhìn ông Thìn, và Duật thấy mẹ mình bặm môi lại, cố không cười.

– Mạ hắn bảy giờ mới mở quán. – Ông Thìn nói. – Giờ mới năm rưỡi. Đi câu không?

– Tôi… tôi không biết câu.

– Tau cũng không biết. – Ông Thìn nói. – Câu ở sông Lam ba chục năm chưa được con mô. Lên xe.

Bố Duật quay sang nhìn vợ. Bà Diệp nhún vai.

– Ông đi đi. – Bà nói. – Tôi về nhà chị Đào. Chị ấy hẹn tôi dạy chị ấy chơi ô chữ trên báo.

Rồi bố Duật, nhà biên kịch Tạ Hữu Chương, sáu mươi tuổi, đau lưng, ngồi lên yên sau chiếc xe máy xanh rêu, ôm cái xô nhựa vào lòng. Ông để người chồng của người đàn bà trong hai mươi bốn tập phim của mình chở đi về phía bờ sông, trong ánh sáng xanh của buổi sớm.

Duật đứng ở cửa ga, cầm cái túi vải, nhìn theo.

– Mẹ, – anh nói, – con có nên đi theo không?

– Con muốn đi theo thì đi. – Mẹ anh nói. – Nhưng mà đừng để họ thấy.

Duật đi theo.

Bãi sông dưới chân cầu Bến Thủy lúc sáu giờ sáng là một dải đất phù sa ướt, lác đác những bụi cỏ lau, vài chiếc thuyền nan úp sấp, mấy cái lưới phơi trên cọc tre. Hai ông già ngồi trên hai cái ghế nhựa thấp sát mép nước, cách nhau đúng một sải tay, mỗi người một cần câu. Sương còn lơ lửng trên mặt sông. Bên kia sông, núi Hồng Lĩnh xanh thẫm nổi lên như một cái lưng trâu.

Duật núp sau một chiếc thuyền nan úp sấp cách đó chừng hai mươi mét. Anh vừa ngồi xuống thì có người ngồi xuống cạnh.

– Anh làm gì ở đây? – Lam thì thào.

– Chị làm gì ở đây?

– Bọ tôi ra khỏi nhà lúc năm giờ, mang hai cần câu. Ba chục năm nay bọ tôi đi câu chỉ mang một cần. Tôi đi theo.

– Mẹ tôi bảo đừng để họ thấy.

– Thế thì anh nói nhỏ thôi.

Họ ngồi sát nhau sau chiếc thuyền, vì chiếc thuyền chỉ đủ che cho hai người nếu hai người ngồi sát nhau. Đất ướt. Mùi bùn. Mùi rong. Mùi tóc Lam, thoang thoảng mùi nghệ và mùi bồ kết. Duật cố tập trung vào hai ông già.

Gió đưa lại từng đoạn câu chuyện.

– …thư đó tau còn giữ. – Giọng ông Thìn.

– Anh đọc rồi.

– Đọc to. Cho bà ngoại nghe. Năm chín lăm.

Một khoảng im lặng dài. Một con cò bay qua mặt nước.

– Tôi xin lỗi anh. – Giọng bố Duật, rất khẽ.

– Xin lỗi tau làm chi. – Ông Thìn nói. – Tau lời. Tau được con cá…

Gió đổi chiều. Mất đoạn sau.

– Được con cá gì? – Lam thì thào. – Bọ tôi có câu được cá đâu?

– Tôi không nghe rõ.

– Nhích lên một tí.

Họ nhích lên. Chiếc thuyền nan chỉ có thế, nhích lên thì phải nghiêng người, nghiêng người thì vai chạm vai. Lam rướn cổ nhìn qua mép thuyền. Duật rướn theo.

Chân Lam trượt trên bùn.

Cô ngả về phía sau, và Duật đưa tay ra đỡ, theo phản xạ. Tay anh giữ lấy lưng cô. Mặt cô cách mặt anh chừng một gang tay. Rồi nửa gang. Kính anh mờ hơi sương. Anh nhìn thấy vệt nghệ trên má cô, cái vệt mà ngày nào cũng có, chỗ này chỗ kia, như thể cô không bao giờ biết là mình có nó. Anh nhìn thấy cô đang nhìn anh. Không giận. Không cãi. Chỉ nhìn.

Không ai nói gì. Cả sông Lam như im lặng.

– Chị Lam ơi! Anh Duật ơi!

Tiếng Cốm. Từ trên bờ đê, rõ như chuông chùa.

– Hai anh chị làm gì sau cái thuyền thế? Em đi tắt đường này ra trường quay! Anh chị có cần em mang gì không?

Lam đẩy Duật ra như đẩy một cái bao tải. Duật ngã ngồi xuống bùn.

Ở mép nước, hai ông già quay lại. Bố Duật nhìn con trai mình đang ngồi bệt trong bùn, quần ướt sũng, kính lệch. Ông Thìn nhìn con gái mình đang đứng dậy, mặt đỏ như gấc chín.

Ông Thìn quay lại phía sông, giật cần câu một cái.

– Rứa là sáng ni câu được hai con. – Ông nói với bố Duật, giọng bình thản. – Về ăn cháo thôi.

Bảy giờ năm phút, bố Duật bước vào quán cháo trong ngõ cạnh chợ Vinh.

Duật đã thay quần, mượn tạm một cái quần đùi của Quế, ngắn cũn cỡn. Lam đứng ở cạnh nồi cháo, cùng với mạ. Bà Diệp ngồi ở bàn sát tường, đang làm ô chữ trên tờ báo với một cây bút bi, như thể không có gì xảy ra. Ông Thìn dựng xe, đi vào sau, ngồi xuống cạnh bà Diệp, cầm một tờ báo khác.

Mạ đứng sau nồi cháo, áo bà ba nâu, tóc búi củ hành, muôi trên tay.

Bố Duật đứng ở cửa quán. Duật thấy bố nhìn quanh: cái bạt xanh, năm cái bàn nhựa, tấm bảng nhôm sơn trắng đè lên nhau dày như bánh chưng, cái bàn sát tường. Ông nhìn cái bàn ấy rất lâu.

– Ngồi. – Mạ nói.

Bố Duật ngồi xuống. Không phải cái bàn sát tường, vì mẹ anh đang ngồi đó. Mà cái bàn ngay trước nồi cháo.

Mạ múc cháo. Một muôi từ đáy nồi. Một muôi lươn. Hành, rau răm, tiêu. Không phải vào bát thường. Mạ múc vào cái bát đàn men nâu cũ, có vết mẻ ở miệng hình lưỡi liềm, cái bát mạ đã rửa rất lâu tối hôm qua.

Mạ đặt bát xuống trước mặt bố Duật. Không vẽ cá.

Bố Duật nhìn cái bát. Ông đưa tay sờ vào vết mẻ ở miệng bát, như sờ vào một vết sẹo.

– Cái bát này… – ông nói.

– Bát của quán. – Mạ nói. – Mi làm mẻ, tháng Mười năm chín tư, vì mi vừa ăn vừa viết, gạt tay, rơi xuống đất. Bà ngoại bắt tau cất đi, bảo khi mô mi quay lại thì đòi tiền đền.

Ở bàn sát tường, ông Thìn ho một tiếng. Bà Diệp không ngẩng lên khỏi tờ báo, nhưng bút bi dừng lại.

Bố Duật cầm thìa lên. Rồi ông dừng, nhìn mặt bát trống trơn.

– Không có cá à? – Ông hỏi, rất khẽ.

– Cá vẽ hết rồi. – Mạ nói. – Trăm con. Sáng hôm sau ngày mi đi. Trước chín giờ.

Bố Duật ngẩng lên nhìn mạ. Mạ nhìn lại ông. Duật đứng ở góc quán trong cái quần đùi ngắn cũn của Quế, và anh không nhìn được nữa. Anh quay sang nhìn Lam. Lam cũng đang không nhìn được nữa, mắt cô dán vào cái nồi cháo.

Bố Duật ăn. Chậm, từng thìa, như người ăn thuốc. Cả quán không ai nói gì. Chỉ có tiếng quạt trần, tiếng thìa chạm bát, tiếng xe máy ngoài đầu ngõ.

Khi ăn xong, ông đặt thìa xuống, lau miệng bằng tờ giấy ăn, rồi lấy trong túi áo ra một tờ năm trăm nghìn, đặt lên bàn.

– Tiền đền cái bát. – Ông nói.

Mạ nhìn tờ tiền. Rồi mạ cầm lên, gấp làm tư, bỏ vào túi tạp dề.

– Tui nhận. – Mạ nói. – Bà ngoại dặn.

Ông Thìn bật cười thành tiếng. Bà Diệp cúi đầu xuống tờ báo, vai rung rung.

– Chị Đào. – Bố Duật nói. Lần đầu tiên ông gọi tên mạ. – Tôi sẽ sửa đoạn kết. Như chị muốn.

– Tốt.

– Nhưng tôi có một điều kiện.

Mạ nhíu mày.

– Mi mà cũng có điều kiện?

– Tôi phải viết ở đây. – Bố Duật nói, và chỉ vào cái bàn sát tường, nơi vợ ông đang ngồi làm ô chữ cạnh chồng của người đàn bà trước mặt. – Ở cái bàn kia. Mỗi sáng. Cho đến khi xong.

Cả quán im lặng.

– Bàn đó tau bán hàng. – Mạ nói.

– Tôi trả tiền bàn.

Mạ nghĩ một lúc. Rồi mạ chống muôi lên nồi cháo.

– Ba lăm nghìn một bát. – Mạ nói. – Ngồi bao lâu thì ăn bấy nhiêu bát.

— Hết chương 10 —