Mưa trên núi Quyết

Chương 5: Mưa trên núi Quyết

Quế đóng vai "người đi đường thứ ba" được ba ngày, và trong ba ngày ấy nó quay được hai trăm mười bảy đoạn video.

– Xóa đi. – Duật nói, đứng chắn trước mặt nó, ở chân núi Quyết, lúc năm giờ chiều ngày quay thứ mười. – Em ký cam kết rồi. Không quay, không đăng, không chia sẻ gì trong trường quay.

– Em quay để em xem lại học diễn thôi mà anh.

– Thế thì quay mặt em. Đừng quay mặt chị Vi.

Quế nhìn Lam cầu cứu. Lam đang khuân thùng đá lên dốc, mồ hôi đẫm lưng áo, và lần này cô đứng hẳn về phía Tạ Duật.

– Xóa đi. – Cô nói.

Quế xóa, mặt như đưa đám. Duật đứng xem nó xóa đủ, từng đoạn, rồi mới đi.

Từ hôm bữa cơm Chủ nhật, Duật lạ đi. Lam không nói được là lạ thế nào. Anh vẫn bắt lỗi đạo cụ, vẫn chụp ảnh, vẫn đo lươn bằng thước kẻ. Nhưng anh hay đứng nhìn ra sông. Hay mở tập kịch bản ra ở một trang nào đó rồi gập lại. Hai lần cô bắt gặp anh nhìn cô như muốn nói gì, rồi thôi. Cô đoán là bữa cơm làm anh sợ. Ai bị mạ cô hỏi lương ba lần trong một bữa mà chẳng sợ.

Còn cô thì đang sống một cuộc đời hai mặt mà chính cô cũng thấy buồn cười. Từ sáng thứ Bảy, mạ bắt cô trả phòng nhà nghỉ, dọn về nhà ở. Sáng nào cô cũng dậy lúc bốn giờ rưỡi, bảo mạ là "đi với anh Duật ra công trình", rồi phóng xe xuống bờ sông nấu cháo cho đoàn. Tối nào cô cũng về lúc mười giờ, người ám mùi nghệ, và mạ hít hít rồi bảo: "Công trình chi mà hôi nghệ rứa?" Cô bảo công nhân ăn cháo lươn. Mạ gật gù: "Ừ, cháo lươn của ai? Ngon bằng của mạ không?" Cô bảo không bằng. Đó là câu duy nhất trong ngày cô nói thật.

Cảnh đêm nay là cảnh hai mươi tám: Sen và Thành lên núi Quyết ngắm sông Lam, rồi bà nội của Sen lặn lội cầm đèn pin đi tìm cháu. Có mưa. Theo kịch bản là mưa bằng xe phun nước. Nhưng từ bốn giờ chiều, trời phía cửa sông đã đen như đáy nồi, và anh quay phim cứ ngửa cổ nhìn trời lẩm bẩm "đừng, đừng mà".

Lam dựng bàn đồ ăn dưới một tấm bạt xanh ở bãi đất gần chân đồi. Một nồi chè đỗ đen, một nồi nước gừng, mấy chục ổ bánh mì pa-tê, và một bát cháo lươn giả để sẵn cho cảnh Thành mang cháo lên núi cho Sen. Cháo này phải còn bốc khói khi lên hình, nên cô để trong một cái cặp lồng inox bọc ba lớp khăn.

Tám giờ tối, bắt đầu quay.

Bà Mộng Thu, bảy mươi mốt tuổi, đóng vai bà nội, bước lên dốc với cây đèn pin và chiếc nón lá. Bà đóng phim từ hồi Lam chưa ra đời. Cả đoàn gọi bà là "cô Thu", kể cả ông Bảo, người duy nhất mà ông Bảo không dám hét.

– Sen ơi! – Bà gọi, giọng khàn mà vang, đúng như một bà già xứ Nghệ đi tìm cháu. – Sen ơi, mưa tới nơi rồi, về đi con!

Thảo Vi, trong vai Sen, quay lại.

– Bà ơi, bà lên đây làm chi?

Bà Mộng Thu mở miệng. Rồi đóng lại. Rồi mở ra.

Im lặng.

Lam đứng sau màn hình, thấy rõ mắt bà chớp một cái, như người đang tìm chìa khóa trong túi mà không thấy. Hai giây. Ba giây. Ông Bảo bắt đầu nhổm người dậy.

Và Duật, đứng ngoài khung hình, cách bà ba bước, nói rất khẽ, khẽ tới mức chỉ người đứng sát mới nghe:

– "Bà lên coi thằng nớ có tử tế không."

– Bà lên coi thằng nớ có tử tế không! – Bà Mộng Thu nói, vang, đắc ý, chống nón lá lên hông. – Trai Hà Nội, tau không tin!

– Cắt! – Ông Bảo nói. – Được! Cô Thu ơi, cô diễn hay quá. Nhưng mà sao vừa rồi cô ngừng lâu thế ạ?

Bà Mộng Thu chưa kịp nói gì, Duật đã bước lên.

– Anh Bảo, lỗi em. Em đọc nhầm số trang, em nhắc cô câu ở cảnh ba mươi, cô biết là sai nên cô dừng lại. Em xin lỗi.

Ông Bảo nhìn Duật, nhìn bà Mộng Thu. Bà Mộng Thu nhìn Duật một cái rất nhanh, rồi quay đi, sửa lại cái nón.

– Cậu Duật làm ăn thế đấy. – Bà nói, giọng gắt. – Đọc trang cũng không xong.

– Dạ, cháu xin lỗi cô.

Lam đứng đó, cầm cái cặp lồng, và cảm thấy một cái gì đó lạ lùng trong ngực. Duật không đọc nhầm số trang. Cô đứng gần đủ để nghe anh nhắc. Anh nhắc đúng câu, đúng cảnh. Và bây giờ anh nhận lỗi cho một người bảy mươi mốt tuổi, trước ba mươi người, để không ai biết bà quên thoại.

Lúc cảnh quay chuyển máy, cô thấy bà Mộng Thu đi ngang qua Duật, và bà dúi vào tay anh một cái kẹo gừng. Không nói gì. Anh cũng không nói gì. Anh bỏ kẹo vào túi áo.

Chín giờ rưỡi, trời đổ mưa thật.

Không phải mưa phim. Mưa xứ Nghệ giữa tháng Chín, mưa như ai lật ngửa cả cái chậu trên trời. Cả đoàn chạy tán loạn. Máy quay được trùm áo mưa, đèn được kéo vào gầm xe, diễn viên được lùa vào xe khách. Lam ôm cái cặp lồng chạy về phía bàn đồ ăn, và thấy dưới tấm bạt xanh đã có người.

Duật ngồi trên một thùng đá, ôm tập kịch bản trong áo như ôm con.

– Chỗ này của tôi. – Lam nói, chui vào.

– Chỗ này của tổ đạo cụ. – Anh nói. – Tôi là khách.

Tấm bạt rộng chừng hai mét vuông, nước chảy thành dòng ở bốn mép. Bên ngoài, mưa trắng xóa, không nhìn thấy sông, không nhìn thấy đèn thành phố, chỉ thấy những vệt đèn pha xe khách mờ mờ ở chân dốc. Lam ngồi xuống thùng đá còn lại. Hai cái thùng cách nhau đúng một gang tay. Không có chỗ nào khác.

Cô rót hai cốc nước gừng, đưa anh một cốc.

– Cảm ơn.

Họ uống. Nước gừng nóng, cay, có chút đường phèn. Mưa đập lên bạt như ai gõ trống.

– Sao anh nhận lỗi cho cô Thu? – Lam hỏi.

Duật xoay cái cốc trong tay.

– Cô Thu bắt đầu quên từ năm ngoái. – Anh nói. – Tôi làm với cô một phim năm ngoái rồi. Không nặng, chỉ thỉnh thoảng hẫng một câu. Nhưng nếu ông Bảo biết, nếu chị Oanh biết, người ta sẽ không thuê cô nữa. Người ta sẽ nói, bà già rồi, về nghỉ đi. – Anh dừng một chút. – Cô đóng phim năm mươi năm. Cô không biết làm gì khác.

– Thế nên anh đứng gần cô mọi cảnh.

– Ừ. Tôi thuộc thoại của cô. Tôi thuộc thoại của mọi người.

– Anh thuộc cả hai mươi bốn tập?

– Thuộc.

Lam nhìn anh. Dưới ánh đèn pin dựng nghiêng trên bàn, mặt anh nhìn nghiêng, kính mờ hơi nước, tóc ướt bết trán. Lần đầu tiên cô thấy anh không giống một cái máy đếm lươn.

– Sao anh làm nghề này? – Cô hỏi. – Nghề này ai cũng ghét.

Duật im một lúc lâu. Mưa vẫn gõ.

– Hồi tôi mười hai tuổi, bố tôi có một phim lên sóng. Phim đầu tiên ông viết được người ta làm. Cả nhà ngồi xem. Nhân vật chính có một vết sẹo trên má. Tập ba, vết sẹo ở má trái. Tập bốn, vết sẹo ở má phải. Tập năm lại về má trái. – Anh cười, cái cười rất nhỏ. – Người ta viết thư lên báo chế giễu. Bố tôi không nói gì. Ông chỉ tắt tivi, vào phòng, đóng cửa, ba ngày không ra. Mẹ tôi bảo ông không buồn vì bị chê. Ông buồn vì cái nhân vật ấy là của ông, và người ta làm nó lệch đi mà không ai để ý.

Lam không nói gì.

– Nên tôi để ý. – Duật nói. – Thế thôi.

Ngoài kia, một tia chớp rạch ngang trời, soi sáng cả con sông Lam bên dưới trong một tích tắc, trắng bạc như dát nhôm.

– Còn chị? – Anh hỏi. – Sao chị bỏ quán cháo của mẹ?

Lam định nói "chuyện riêng". Rồi cô nhìn cái cốc gừng trong tay, nhìn cơn mưa, và nghĩ, có khi ở dưới một tấm bạt hai mét vuông người ta được phép nói thật.

– Năm hai mươi hai tuổi tôi học xong cao đẳng nấu ăn ở Hà Nội. – Cô nói. – Tôi muốn làm món ăn cho máy quay. Làm cho đẹp. Mạ tôi bảo: "Nấu cho mắt thì no được ai." Tôi bảo: "Nấu cả đời một nồi cháo thì mạ có sướng không?" Câu đấy tôi nói sai. Nói xong tôi biết là sai. Nhưng tôi không rút lại. Tôi xách ba lô đi luôn. Sáu năm, Tết nào cũng về, nhưng không ai nhắc lại chuyện đấy nữa. Mạ không hỏi tôi làm gì ở Hà Nội. Tôi không hỏi quán dạo này thế nào.

– Nên chị không dám nói chị về đây làm phim.

– Nên tôi bịa ra anh. – Lam cười, cười thật. – Một kỹ sư cầu đường không biết cầu có mấy chân.

– Giờ tôi biết rồi. Cầu Bến Thủy…

– Anh đừng.

Anh im. Rồi anh cũng cười. Hai người ngồi dưới tấm bạt, mưa gõ trên đầu, cười như hai đứa trẻ trốn học bị nhốt trong nhà kho.

– Chị Lam. – Anh nói, sau một lúc, giọng khác đi. – Chị có bao giờ nghĩ là cái phim này… có thể viết về chuyện của ai đó có thật không?

– Phim nào chả viết về chuyện có thật. – Lam nói. – Người viết thì cũng phải ăn cháo ở đâu đó chứ.

Duật nhìn cô. Anh mở miệng.

– Anh Duật ơi! – Tiếng Cốm từ dưới dốc vọng lên, lẫn trong tiếng mưa. – Anh Bảo bảo hết mưa quay tiếp! Mười lăm phút nữa!

Duật đóng miệng. Anh đứng dậy, nhét tập kịch bản vào áo, chui ra khỏi tấm bạt.

– Anh định nói gì? – Lam gọi với theo.

– Không. – Anh nói, không quay lại. – Mai nói.

Họ quay tới hai giờ sáng. Cảnh hai mươi tám xong lúc một giờ bốn mươi. Bà Mộng Thu không quên câu nào nữa. Kha ăn cháo lươn nấm trên đỉnh núi Quyết trong mưa phùn mà mắt sáng như đèn. Ông Bảo hét "Được!" bốn lần.

Lam về nhà lúc hai giờ rưỡi. Cả ngõ ngủ. Cô dắt xe vào sân rất khẽ, dưới giàn mướp ướt sũng.

Phòng Quế còn sáng đèn.

Cô đẩy cửa. Quế ngồi trên giường, mặc áo ba lỗ, tay cầm một xấp giấy đóng gáy xoắn, đang đọc to bằng một giọng Hà Nội học lỏm, rất trịnh trọng:

– "Khi nào em vẽ đủ một trăm con cá… thì anh về." – Nó dừng, nhíu mày, đọc lại, đổi giọng. – "Khi nào em vẽ đủ một trăm con cá thì anh về."

– Mi lấy cái đó ở đâu? – Lam hỏi.

Quế giật bắn, giấu xấp giấy ra sau lưng. Lam đã kịp thấy cái nhãn dán ở bìa, chữ viết tay của Duật mà cô đã quen: "Tập 21–22. Bản lưu của thư ký trường quay. Không phát."

– Em mượn. – Quế nói. – Lúc mưa, nó rơi khỏi áo anh Duật ở chỗ xe khách. Em nhặt. Em định trả. Em chỉ muốn tập thử một đoạn. Thoại của anh Thành hay lắm chị ơi.

Lam mệt tới mức không đứng thẳng nổi. Cô chìa tay.

– Đưa đây. Mai chị trả.

Quế đưa. Lam cầm xấp giấy, đi xuống bếp uống nước, đặt xấp giấy lên bàn ăn cạnh cái nồi cháo mạ ngâm gạo sẵn cho sáng mai, rồi leo lên gác.

Cô ngủ ngay khi đầu chạm gối.

Và quên mất xấp giấy ở dưới bếp.

— Hết chương 5 —