Lá thư trong hộp kèn

Chương 8: Lá thư trong hộp kèn

Ông Thìn kể chuyện năm chín lăm trong lúc ăn một bát cháo, ngồi trên bậc thềm đá nhà ông Cửu, và trong suốt câu chuyện ông không vội một lần nào.

– Hồi đó tau ba mươi mốt tuổi, thổi kèn trong đoàn ca múa tỉnh. – Ông nói, thổi thìa cháo. – Lương ít. Sáng mô cũng ra quán bà ngoại con Lam ăn cháo, vì cháo rẻ, vì no lâu. Mà cũng vì con gái bà bán cháo hay cười.

Mạ Lam đứng cách ông ba bước, khoanh tay, nón lá kẹp nách. Mặt mạ đỏ như gấc.

– Tháng Ba năm chín lăm, có lá thư gửi về quán. Đề tên bà ngoại. Bà không đọc được chữ nhỏ, mắt kém. Tau đang ngồi ăn, bà đưa tau đọc hộ. – Ông Thìn ăn thêm một thìa, nhai chậm. – Thư của thằng nhà văn. Viết hai trang. Bảo là nhà hắn đã hỏi vợ cho hắn từ trước khi hắn về Vinh, là hắn không dám nói, là hắn sắp cưới, là hắn xin lỗi, là đừng chờ.

Duật đứng ở góc hiên, cách đó năm bước, và nghe thấy tai mình ù đi. Anh biết bố mẹ anh cưới năm chín lăm. Anh chưa bao giờ hỏi họ quen nhau thế nào. Ở nhà anh, đó là một câu hỏi không ai hỏi, như người ta không hỏi tại sao cái tủ lại đặt ở góc ấy.

– Bà ngoại nghe tau đọc xong. – Ông Thìn nói. – Bà ngồi im một lúc lâu. Rồi bà bảo: "Đừng đưa cho con Đào. Hắn đang cười lại được rồi." Rồi bà đưa lá thư cho tau. Bảo tau giữ. Khi mô hắn cần thì đưa.

– Rồi ông giữ. – Mạ Lam nói, giọng như dao chặt xương.

– Bà dặn.

– Ba mươi mốt năm!

– Mi có cần mô. – Ông Thìn ngẩng lên nhìn mạ, lần đầu tiên trong câu chuyện. Mắt ông hiền khô. – Năm chín sáu mi lấy tau. Năm chín tám đẻ con Lam. Năm hai nghìn lẻ bốn đẻ thằng Quế. Mi có lúc mô cần lá thư đó đâu.

Mạ Lam giơ cái nón lá lên, đập một cái vào vai ông Thìn. Không đau. Cái nón kêu bộp một tiếng như vỗ vào bao gạo. Rồi mạ đập thêm cái nữa.

– Đồ hay giấu! – Mạ nói. – Ba chục năm nay cái chi ông cũng giấu! Giấu tiền đi nhậu, giấu cái điếu cày, giấu thư!

– Mi bảo tau giấu tiền mà. – Ông Thìn nói, rất bình thản, để yên cho mạ đập. – Mi bảo đưa hết thì mi tiêu.

Ở đầu hiên bên kia, Thảo Vi bật cười thành tiếng, rồi vội quay mặt đi. Lã Minh Kha cũng cười. Rồi cả tổ ánh sáng cười. Ông Bảo vẫn đứng như trời trồng, cốc cà phê nguội ngắt trong tay.

– Thư mô? – Mạ hỏi, sau cái đập thứ ba.

– Trong hộp kèn cũ. Trên gác.

– Đốt đi.

– Ừ.

Ông Thìn ăn nốt bát cháo, vét sạch, đặt bát xuống bậc thềm. Rồi ông đứng dậy, đội mũ bảo hiểm.

– Tau đi đám cưới đây. Mười giờ người ta rước dâu. – Ông nhìn Duật, cái nhìn rất ngắn. – Cháu đừng lo. Không có chi hết.

Rồi ông nổ máy, đi. Cái hộp kèn màu đen buộc sau xe nảy lên nảy xuống trên con đường đất.

Mạ Lam đứng nhìn theo chồng một lúc. Rồi mạ quay lại, cầm nồi cháo đã hết sạch, buộc lên xe đạp, đi về. Không nói thêm câu nào với ông Bảo, với chị Oanh, với Duật. Lam chạy theo mạ ra tới cổng, nói gì đó, mạ không trả lời. Lam đứng ở cổng nhìn mạ đạp xe khuất dần sau hàng phi lao, rồi quay vào.

Cô đi ngang qua Duật như đi ngang qua một cái cột.

Cả buổi sáng, đoàn không quay được cảnh nào.

Chị Oanh ngồi trong cái phòng nhỏ nhất của nhà ông Cửu, gọi điện cho một người bạn làm luật sư ở Hà Nội. Chị bật loa ngoài, gọi ông Bảo và Duật vào nghe, cửa đóng.

– Luật không cấm viết về chuyện có thật. – Giọng người luật sư nữ, rõ ràng, chậm, như đang giảng bài. – Nhưng Bộ luật Dân sự có quy định về quyền đối với đời sống riêng tư, bí mật cá nhân, bí mật gia đình. Nếu một người nhận ra chuyện riêng của mình được đưa lên phim mà người xem có thể nhận ra là họ, và họ không đồng ý, thì họ có quyền yêu cầu, có quyền khởi kiện. Thắng hay thua là chuyện của tòa, phải xem chứng cứ. Nhưng mà chị Oanh ơi, phim chưa lên sóng mà đã dính một vụ kiện như thế, nhà đài nào dám mua?

– Thế bây giờ chị phải làm gì? – Chị Oanh hỏi.

– Cách an toàn nhất là được bà ấy đồng ý bằng văn bản. Hoặc sửa chi tiết đủ nhiều để không nhận ra được nữa. Nhưng mà mình đổi quán cháo lươn thành quán gì? Đổi Vinh thành đâu? Đổi con cá thành con gì? Thế thì còn là phim ấy nữa không?

Không ai trả lời. Ông Bảo ngồi ôm đầu.

– Tôi chỉ nói được thế thôi. – Người luật sư nói. – Chị cố gắng nói chuyện với bà ấy. Người ta không đòi tiền. Người ta chỉ đòi đừng để người ta chờ cả đời. Cái đó, nghe thì khó, nhưng mà sửa được.

Chị Oanh tắt máy, quay sang Duật.

– Em gọi cho bố em ngay. Bảo ông sửa đoạn kết. Bảo ông viết thư cho bà ấy. Bảo ông làm cái gì cũng được.

– Em gọi rồi. – Duật nói. – Bố em không nghe máy.

– Gọi lại!

Duật đi ra bờ sông, gọi lại. Lần thứ ba thì bố anh nhấc máy.

– Ba nghe con nói đây. – Giọng bố anh khàn, rất khẽ. Duật biết, chỉ bằng giọng ấy, rằng bố đã biết. Có lẽ chị Oanh đã nhắn tin. Có lẽ đạo diễn. Trong ngành phim, không gì giấu được quá một buổi sáng.

– Ba, bác Đào ra trường quay sáng nay. Bác ấy đòi bỏ đoạn kết. Bác ấy nói nếu không thì sẽ kiện.

– Ừ.

– Ba phải sửa. Hoặc ba phải ra đây. Ba phải nói chuyện với bác ấy.

– Ba không ra được. – Bố anh nói. – Ba không có mặt mũi nào mà ra.

– Ba viết cả một bộ phim hai mươi bốn tập về bác ấy mà ba không có mặt mũi nào để gặp bác ấy?

Đầu dây im lặng. Duật nghe thấy tiếng mình vang lên trên bờ sông, to hơn anh muốn. Một ông câu cá cách đó mười mét quay lại nhìn anh.

– Con không hiểu đâu. – Bố anh nói.

– Con không hiểu. – Duật nói. – Ba nói đúng. Con không hiểu. Ba bảo con "trông cái phim cho ba, đừng để người ta làm hỏng". Con tưởng ba sợ người ta làm hỏng nhân vật. Hóa ra ba sợ người ta làm hỏng cái chuyện mà ba không dám làm cho xong.

Lần đầu tiên trong ba mươi năm, anh nói với bố bằng giọng ấy. Anh nghe thấy hơi thở của bố ở đầu dây bên kia, nặng, chậm.

Rồi có tiếng sột soạt, tiếng một người khác cầm máy.

– Duật. – Giọng mẹ anh. Bà Hà Thị Diệp, ba mươi năm dạy toán cấp ba, giọng của người đã từng làm cho bốn mươi học sinh lớp mười hai im phăng phắc chỉ bằng cách đặt viên phấn xuống bàn. – Mẹ nghe hết rồi. Con bình tĩnh.

– Mẹ…

– Mẹ nói bình tĩnh. Ba con ngồi đây, mặt như cái bánh đa nhúng nước. Để mẹ nói chuyện với ông ấy. Con làm việc của con đi.

Máy tắt.

Duật đứng bên bờ sông rất lâu. Nước sông Lam buổi trưa màu nâu đỏ, chảy chậm, mang theo những cụm lục bình trôi về phía cửa biển.

Tối đó, sau khi đoàn quay được ba cảnh phụ không liên quan gì đến tập hai mươi mốt, Duật tìm Lam ở bếp sau hiên.

Cô đang rửa nồi. Không quay lại.

– Chị Lam.

– Tôi đang bận.

– Tôi muốn giải thích.

– Giải thích cái gì? – Cô đặt cái nồi xuống, quay lại. Dưới ánh đèn vàng, mắt cô đỏ, nhưng không khóc. – Giải thích là anh biết từ tối Chủ nhật? Là anh ngồi ăn cơm nhà tôi, ăn cá bống mạ tôi kho, rồi nhìn mạ tôi vẽ cá như nhìn một cái đạo cụ để đối chiếu cho bố anh?

– Không phải thế.

– Thế thì là thế nào?

– Bố chị xin tôi đừng nói. – Duật nói. – Tối Chủ nhật, dưới giàn mướp. Bác ấy xin tôi.

Lam im lặng. Anh thấy cô nuốt khan.

– Bọ tôi xin anh, anh giữ. – Cô nói, rất khẽ. – Còn tôi thì sao? Tôi là người đứng nấu cháo cạnh anh mười ba ngày. Tôi kể anh nghe chuyện tôi bỏ nhà đi. Dưới cái bạt, trong mưa. Anh ngồi đó, anh nghe, anh biết hết, và anh hỏi tôi "chị có nghĩ phim này viết về ai không". Anh hỏi như hỏi đố.

– Tôi định nói. Cốm gọi.

– Anh có sáu ngày.

Duật không có câu trả lời nào cho sáu ngày ấy. Anh biết mình sai. Không phải sai vì giữ lời hứa với ông Thìn. Mà sai vì trong sáu ngày ấy, mỗi lần đứng cạnh cô, anh đã chọn giữ lời hứa với ông Thìn thay vì nói thật với cô. Và anh đã chọn như thế mà không nghĩ tới việc cô sẽ cảm thấy thế nào khi biết.

– Hết rồi. – Lam nói.

– Hết gì?

– Hết kỹ sư cầu đường. – Cô quay lại cái nồi. – Mạ tôi biết rồi. Anh không cần giả làm người yêu tôi nữa. Từ mai, anh bắt lỗi thì cứ bắt lỗi trước mặt ông Bảo. Tôi cãi thì tôi cãi trước mặt ông Bảo. Như ngày đầu.

Duật đứng đó thêm một lúc. Rồi anh đi.

Anh về nhà nghỉ Lam Hồng, nằm trên giường, nhìn lên trần nhà, nơi có một vết ố nước hình… anh không muốn nghĩ nó hình gì. Anh không ngủ.

Sáng hôm sau, ngày quay thứ mười bốn, đoàn quay cảnh chợ. Lam đặt một rổ khoai lang lên sạp hàng, Duật bảo rổ khoai trong cảnh trước có mười hai củ, giờ có mười một. Lam bảo một củ người ta mua rồi. Duật bảo trong phim không ai mua. Lam bảo thế thì anh đi mà mua. Ông Bảo hét cả hai.

Mọi thứ trở lại như ngày đầu. Chỉ có điều, lần này không ai trong đoàn cười.

Bảy giờ tối, khi Duật đang xếp ảnh vào hộp, điện thoại anh rung. Tin nhắn của mẹ.

"Mẹ đang ở ga Vinh. Quán cháo ở đâu?"

Duật nhìn tin nhắn, đọc lại ba lần. Rồi anh vớ lấy chìa khóa xe, chạy ra cửa, gọi cho mẹ. Máy bận. Anh gọi lại. Máy bận.

Tin nhắn thứ hai đến khi anh đang nổ máy xe.

"Thôi khỏi. Mẹ hỏi xe ôm rồi. Ông ấy biết. Ông ấy bảo quán bà Đào ai mà không biết."

— Hết chương 8 —