Cô Thu muốn ăn cháo

Chương 6: Cô Thu muốn ăn cháo

Mất một tập kịch bản lưu, với một thư ký trường quay, giống như mất một quả thận. Người ta vẫn sống được, nhưng mỗi lần cúi xuống lại thấy đau.

Bảy giờ sáng ngày quay thứ mười một, Duật lật tung phòng nhà nghỉ, lật tung ba chiếc xe khách, lật tung cái thùng đá dưới tấm bạt xanh ở chân núi Quyết. Tập hai mươi mốt, hai mươi hai. Bản lưu. Có ghi chú tay của anh ở mọi trang, có đánh dấu mọi đạo cụ, mọi lần thay áo, mọi câu thoại cô Thu hay vấp. Và có trang chín trăm sáu mươi mốt.

Anh đang bò dưới gầm xe khách lần thứ hai thì thấy một đôi dép tổ ong dừng trước mặt.

– Anh tìm cái này à?

Lam ngồi xổm xuống, chìa ra xấp giấy đóng gáy xoắn. Mặt cô có vẻ ngượng hiếm thấy.

– Thằng Quế nhặt được ở chỗ xe khách tối qua. Nó mang về tập thoại. Tôi lấy lại rồi.

Duật bò ra, cầm lấy, lật vội. Đủ trang. Trang chín trăm sáu mươi mốt vẫn ở đó, dòng chỉ dẫn về con cá vẫn ở đó, chữ ghi chú của anh bên lề vẫn ở đó: "Đạo cụ cần mẫu vẽ cá thống nhất."

– Có ai đọc không? – Anh hỏi, nghe giọng mình hơi gấp.

– Thằng Quế đọc. – Lam nhún vai. – Nó tập câu "một trăm con cá" bằng giọng Hà Nội, nghe như phát thanh viên bị cảm. Còn lại thì không. Tôi để nó trên bàn bếp cả đêm, sáng ra vẫn nằm nguyên chỗ cũ.

– Trên bàn bếp nhà chị?

– Ừ. Mạ tôi không đọc mấy thứ này đâu. Mạ bảo đọc chữ nhiều đau mắt.

Duật gật đầu, cố để mặt mình không có biểu hiện gì. Anh nhét tập kịch bản vào túi đeo, khóa kéo lại, rồi sờ thử như sợ nó tự bò ra.

Từ tối Chủ nhật đến giờ, câu hỏi của ông Thìn dưới giàn mướp vẫn nằm trong đầu anh, như một hạt sạn trong giày.

Anh đã trả lời: "Dạ phải. Bố cháu tên Chương. Tạ Hữu Chương." Ông Thìn gật đầu. Không ngạc nhiên. Không giận. Ông chỉ xoay cây kèn đồng trong tay, nhìn nó như nhìn một vật vừa được trả lại sau nhiều năm.

– Bọ cháu ngày trước có ăn cháo ở quán bà ngoại con Lam. – Ông nói. – Có quen mạ hắn. Chuyện cũ rồi. – Rồi ông nhìn Duật. – Mạ con Lam không cần biết chuyện ni. Cháu đừng nói. Bác xin.

Duật đã gật đầu. Anh không hỏi thêm câu nào, vì ông Thìn không phải loại người để hỏi thêm. Ông chỉ vỗ vai anh một cái, rồi đi vào nhà, và một lúc sau anh nghe tiếng kèn vọng ra, một bài gì đó rất cũ, rất chậm, mà anh không biết tên.

Mấy ngày nay, Duật đã đọc lại trang chín trăm sáu mươi mốt mười lần. Anh đã gọi cho bố hai lần nữa. Lần thứ nhất bố bảo đang bận. Lần thứ hai bố không nhấc máy. Anh đã định nói với Lam, đêm qua, dưới tấm bạt, trong mưa. Rồi Cốm gọi. Rồi anh nghĩ đến lời hứa với ông Thìn. Rồi anh không nói.

Bây giờ, nhìn Lam đứng trước mặt mình, tóc buộc vội, vệt nghệ ở kẽ ngón tay, anh nghĩ: chưa phải lúc. Tập kịch bản đã về. Không ai đọc. Còn thời gian.

Anh nhầm.

Hai giờ chiều ngày quay thứ mười hai, giờ nghỉ, bà Mộng Thu gọi anh ra góc sân nhà ông Cửu.

– Cậu Duật. – Bà nói, đeo kính râm, tay cầm quạt nan. – Cậu dẫn tôi đi ăn cháo lươn.

– Dạ, cháo ở bếp chị Lam…

– Cháo của con bé là cháo phim. Cháo nấm. Tôi ăn cả tuần nay rồi. – Bà phe phẩy quạt. – Tôi muốn ăn cháo thật. Cái quán mà hôm trước đoàn đặt ba chục bát ấy. Thằng Cốm bảo là quán số một Vinh. Tôi bảy mươi mốt tuổi rồi, tôi không biết còn về Vinh được mấy lần nữa. Dẫn tôi đi.

Duật nghĩ ra một trăm lý do để từ chối. Anh không nói được lý do nào, vì bà Mộng Thu đã đứng dậy, chống gậy, đi ra cổng.

Lúc họ tới quán, đã quá giờ trưa, quán vắng. Mạ Lam đang ngồi trên chiếc ghế nhựa thấp sau nồi cháo, nhặt rau răm. Thấy Duật, mạ đứng phắt dậy, mặt sáng lên.

– Ơ, thằng kỹ sư! Răng giờ ni không ở công trình?

– Dạ, cháu… cháu đưa bác cháu đi ăn ạ.

Bà Mộng Thu bỏ kính râm ra.

Và Duật thấy mặt mạ Lam thay đổi. Không phải vì bà nhận ra một người quen. Mà vì bà nhận ra một gương mặt trên tivi. Bà Mộng Thu đã đóng phim năm mươi năm. Cả miền Bắc và miền Trung không ai ngoài bốn mươi tuổi mà không biết gương mặt ấy.

– Trời đất ơi. – Mạ Lam nói, giọng nhỏ đi một nửa. – Cô… cô là cô Thu. Cô đóng bà mẹ trong cái phim… cái phim có con trâu…

– Phim con trâu là phim năm tám tư. – Bà Mộng Thu cười, khoái chí. – Lúc đó tôi còn trẻ. Chị còn nhớ à?

– Nhớ chớ cô! Tui coi ở sân kho hợp tác xã, cả xã khóc!

Duật đứng đó, nhìn hai người đàn bà, một bảy mươi mốt, một năm mươi sáu, nắm tay nhau giữa một quán cháo trong ngõ. Anh biết rằng mọi chuyện sắp đi ra khỏi tầm tay của mình như một bát cháo trượt khỏi mặt bàn nghiêng.

Mạ Lam kéo ghế cho bà Mộng Thu. Lau bàn ba lần. Múc cháo từ đáy nồi. Lươn gấp đôi. Rồi cầm đũa, chấm dầu ớt, vẽ một con cá.

– Ôi, con cá! – Bà Mộng Thu reo lên. – Giống hệt con cá của con bé Lam!

Đôi đũa trong tay mạ Lam dừng lại giữa không trung.

– Con bé Lam? – Mạ nói.

– Con bé đạo cụ trong đoàn tôi đấy. – Bà Mộng Thu xúc một thìa cháo, thổi, ăn, nhắm mắt lại vì ngon. – Ôi giời ơi, cháo này mới là cháo! À, con bé Lam ấy giỏi lắm chị ạ. Nó nấu cho cả đoàn, nó làm cái cháo lươn bằng nấm cho thằng Kha nó ăn, ai cũng tưởng lươn thật. Nó cũng vẽ con cá y như thế này. Hôm đầu tiên vẽ cái con cá ấy lên bát, thằng Duật đây nó bắt lỗi. – Bà cười khanh khách, chỉ thìa vào Duật. – Nó là thư ký trường quay. Cái gì nó cũng bắt lỗi.

Mạ Lam quay sang nhìn Duật.

Duật đứng im.

Có những khoảnh khắc mà người ta biết, rất rõ, là mọi lời nói ra đều sẽ làm mọi thứ tệ hơn. Anh đã gặp những khoảnh khắc như thế trên trường quay, khi một cảnh quay hỏng và đạo diễn đang tìm người để trút giận. Anh biết lúc ấy phải im lặng. Nhưng anh chưa bao giờ gặp khoảnh khắc ấy trong một quán cháo, trước mặt một người mẹ.

– Thư ký trường quay. – Mạ Lam nói, rất chậm, như đang nếm từng chữ.

– Dạ.

– Không phải kỹ sư cầu đường.

– Dạ không.

– Rứa cái cầu dây văng mi trả lời bọ hắn hôm nọ, mi học ở mô?

– Dạ… cháu đọc trên điện thoại. Chiều hôm đó ạ.

Bà Mộng Thu ngừng ăn, nhìn hai người, chớp chớp mắt.

– Ơ, thế ra… – bà nói, – chị là mẹ con bé Lam à?

Không ai trả lời bà.

Mạ Lam đặt đôi đũa xuống bàn. Bà lau tay vào tạp dề, rất kỹ, hết ngón này tới ngón khác. Duật đã chuẩn bị tinh thần để bị chửi, bị đuổi, bị hắt cả nồi cháo vào người. Anh không chuẩn bị cho điều xảy ra tiếp theo.

Mạ Lam ngồi xuống chiếc ghế nhựa đối diện anh. Giọng bà bình thản đến lạ.

– Cái phim ni, – bà hỏi, – ai viết?

Không phải "con gái tôi làm gì trong đoàn phim". Không phải "răng hắn giấu tau". Mà là "ai viết".

Duật nhìn bà. Và anh hiểu ra một điều, lạnh như nước giếng đổ vào gáy: bà đã đọc. Bà đã đọc từ rạng sáng hôm qua, dưới bếp, trên cái bàn ăn cạnh nồi gạo ngâm, lúc bốn giờ sáng khi bà dậy nấu cháo. Bà đã đọc trang chín trăm sáu mươi mốt. Rồi bà đặt tập kịch bản lại đúng chỗ cũ, đúng góc nghiêng cũ, để con gái bà sáng ra không biết gì. Lam là người bày đồ ăn cho máy quay. Nhưng người dạy Lam đặt mọi thứ về đúng chỗ của nó, là bà.

Anh có thể nói dối. Anh có thể nói "cháu không biết, bên sản xuất mua kịch bản". Ông Thìn đã xin anh đừng nói.

Nhưng bà đang hỏi thẳng. Và anh là người suốt bảy năm nay sống bằng việc không để cho thứ gì lệch khỏi chỗ của nó.

– Dạ. – Anh nói. – Bố cháu viết. Tạ Hữu Chương.

Mạ Lam không nói gì. Bà nhìn ra cửa ngõ, nơi nắng chiều đang đổ chéo xuống tấm bạt xanh, làm mọi thứ trong quán như ngâm trong nước chè. Rồi bà gật đầu một cái, rất nhẹ, như gật đầu với chính mình.

– Còn sống à. – Bà nói. Không phải hỏi.

– Dạ.

– Khỏe không?

– Dạ… bố cháu khỏe. Hơi đau lưng.

– Ngày xưa đã đau lưng rồi. – Mạ Lam nói. – Ngồi viết cả ngày, cong như con tôm.

Bà Mộng Thu đặt thìa xuống. Bà không còn chớp mắt nữa. Bà nhìn mạ Lam, nhìn Duật, rồi nhìn xuống con cá dầu ớt trên bát cháo của mình, đang loang dần ra thành một vệt đỏ không còn hình thù.

– Cô ơi. – Mạ Lam quay sang bà Mộng Thu, giọng trở lại bình thường, như chưa có gì xảy ra. – Cô ăn đi, nguội. Ăn hết, tui múc thêm. Cô về Vinh mà không ăn bát thứ hai là phí.

Rồi bà đứng dậy, cầm muôi, múc thêm cho bà Mộng Thu một bát. Cầm đũa lên, chấm dầu ớt, vẽ cá.

Duật nhìn tay bà. Lần đầu tiên, nét cong của thân cá bị run. Cái đuôi lệch sang một bên.

Lúc họ trả tiền, bà không xua tay. Bà nhận tờ một trăm nghìn của bà Mộng Thu, thối lại ba mươi nghìn, rồi quay sang Duật.

– Mấy giờ đoàn mi bắt đầu quay?

– Dạ… sáu giờ sáng ạ.

– Ở mô?

– Nhà cũ ông Cửu, sát bờ sông, gần chân cầu Bến Thủy.

Mạ Lam gật đầu. Rồi bà quay vào, cúi xuống nồi cháo, như thể họ đã đi rồi.

– Mai tau ra coi. – Bà nói, không ngẩng lên.

— Hết chương 6 —