Đám giỗ ông cố

Chương 1: Đám giỗ ông cố

– Đứa nào lại úp cái chén của thằng Hai xuống nữa đây?

Bà Tư đứng giữa nhà trên, tay còn cầm đôi đũa bếp dính mỡ hành, chỉ vô cái tủ kính. Trong tủ có bốn cái chén con gà xếp một hàng, ba cái ngửa, một cái úp. Năm nào tới giỗ ông cố cũng vậy: bà lau chén từ chiều hôm trước, sáng ra đã thấy cái chén của anh Hai Trọng bị ai lật sấp, như con gà trong đó không muốn ngó ai.

Thằng Sóc đang ôm thùng nước đá đi ngang. Mười sáu tuổi, cao hơn bà nội cả cái đầu, nó dừng lại, lật cái chén lên cho bà coi.

– Con hông có úp nha nội. Chắc ông nội.

– Ông mày đui gần hết rồi, úp làm chi.

Sóc cầm cái chén lên. Men trắng ngà, hơi ngả vàng ở miệng, con gà trống màu đỏ cam đứng trên một bụi cỏ xanh, đuôi cong ba cọng lông xanh lá. Mấy cái chén kia cũng vậy, của cô Ba, của cô Út, của ông nội, con gà nào cũng ngửa cổ gáy, mắt tròn xoe một chấm đen. Riêng con gà trên chén của ba nó thì nhắm mắt. Ông nội vẽ con mắt bằng một nét cong úp xuống, như cái vành nón ai úp xuống bàn.

Hồi nhỏ Sóc tưởng con gà đó đang ngủ. Lớn lên, nó thấy con gà đó giống đang đứng gáy mà ngủ, cái mỏ còn mở. Ba nó chưa bao giờ ăn bằng cái chén này. Giỗ nào bà nội cũng bày ra, giỗ nào ba cũng lấy chén sành trơn ở dưới bếp.

– Nội ơi, sao con gà của ba con nhắm mắt?

– Hỏi ông mày.

Sóc bưng cái chén ra hiên. Ông nội ngồi trên cái ghế bố quen thuộc, lưng quay vô nhà, mặt ngó ra vườn măng cụt. Mùa này trái mới đậu dày, còn xanh lẫn tím, lá non đỏ au trên ngọn. Ông Tư Khởi bảy mươi chín tuổi, hai con mắt đục như nước gạo, nhưng nghe tiếng chân là biết đứa nào.

– Sóc hả?

– Dạ. Ông nội, con gà trên chén của ba con…

Ông đưa tay ra. Sóc đặt cái chén vô lòng bàn tay ông. Ông lấy ngón cái rà lên con gà, rà đúng chỗ con mắt, rồi trả chén lại cho thằng cháu.

– Đem vô cho bà mày lau. Sắp cúng rồi.

Chỉ vậy thôi. Sóc đứng một hồi, chờ thêm một câu nữa mà không có.

Ngoài cổng có tiếng bánh xe kéo lộc cộc trên đường đất. Một người đàn bà mặc áo sơ mi trắng, kéo cái vali màu xám tro, đi bộ từ đầu đường vô. Tóc cột cao, kính râm, tay kia xách hai bịch trái cây. Con chó vện chạy ra sủa được hai tiếng thì nhận ra người quen, quay qua vẫy đuôi.

– Cô Ba! – Sóc kêu.

Chị Ba Lài cười, đẩy kính lên đầu. Bốn mươi sáu tuổi mà chị vẫn đi nhanh như hồi còn bưng thúng măng cụt ra chợ phụ má. Chị dừng ở bậc thềm, nhìn ông Tư một cái thật lâu, rồi mới cúi xuống.

– Thưa ba con mới về.

– Lài hả. Về sớm vậy. Thằng Toản với thằng Bi đâu?

– Dạ, ảnh bận. Bi đang học hè.

Bà Tư từ trong nhà đi ra, thấy cái vali trước, thấy con gái sau.

– Đám giỗ có một bữa mà xách vali chi bự vậy con?

– Con về chơi ít bữa, má.

– Ít bữa là mấy bữa?

– Má hỏi gì kỹ dữ vậy. Con về phụ má mùa măng cụt.

Bà Tư nhìn cái vali thêm một lần nữa, nhìn cái tay con gái không đeo nhẫn, rồi quay vô bếp không nói gì. Chị Ba Lài kéo vali vô buồng cũ của mình, căn buồng nhỏ nhìn ra rạch, mười bốn năm nay chỉ dùng để chất thùng xốp đựng trái.

Sóc biết có chuyện. Người lớn trong nhà này có chuyện thì nói càng ít.

Mười giờ, cô Út Khuê chạy xe về. Cô dạy lớp ba ở trường tiểu học gần chợ Lái Thiêu, hôm nay xin nghỉ một buổi. Cô dựng xe dưới gốc măng cụt, cởi nón bảo hiểm mà tay vẫn cầm điện thoại, màn hình úp xuống. Cô chào ba, chào má, ôm chị Ba một cái, rồi đi thẳng xuống bếp lặt rau, cứ năm phút lại lật điện thoại lên coi một lần.

– Út, con cầm cái điện thoại đó chi hoài vậy? – Bà Tư hỏi. – Rau muống chớ đâu phải điện thoại mà lặt.

– Dạ, tin nhắn nhóm phụ huynh, má.

– Con nghỉ dạy mà phụ huynh cũng nhắn?

– Phụ huynh bây giờ nhắn ngày nhắn đêm, má.

Chị Ba Lài đứng kế bên bóp gỏi, cười mà không ngó em. Sóc đứng ở cửa bếp, chỉ thấy cô Út đỏ tai.

Đúng mười một giờ, cả nhà nghe tiếng máy xe hơi ngoài đường đất. Rồi tiếng bánh xe quay xẹt xẹt trong bùn. Mưa đầu mùa đêm qua làm khúc đường trước cổng nhão như cháo. Một chiếc xe màu trắng mới tinh đứng nghiêng một bên, bánh sau quay tít, văng bùn lên cả hàng rào bông trang.

Ba của Sóc, anh Hai Trọng, bước xuống từ ghế phụ. Từ ghế lái, một người đàn ông trẻ hơn bước xuống, ba mươi mấy tuổi, áo sơ mi xanh nhạt bỏ thùng, giày da bóng. Người đó nhìn cái bánh xe, nhìn đôi giày, rồi nhìn vô vườn.

– Ai vậy? – Bà Tư hỏi.

Không ai trả lời. Ông Tư ngồi trên ghế bố, quay đầu về hướng tiếng máy xe.

Anh Hai Trọng năm mươi hai tuổi, người to bè, bụng hơi xệ, tóc hai bên đã bạc. Anh có cái xưởng đóng bàn ghế gỗ bên kia chợ Búng, ba chục thợ, mấy năm trước làm ăn được, Tết nào về cũng xách giỏ quà to. Bữa nay anh đi tay không. Anh vô tới sân, chào ba má rồi chỉ người đi sau.

– Ba, má, đây là Lực, bạn làm ăn của con. Lực cũng dân Lái Thiêu mình, má Lực bán bánh bò ở chợ đó má.

– Bánh bò bà Út Hên hả? – Bà Tư hỏi.

– Dạ đúng rồi bà, – Lực cười, cúi đầu thật thấp. – Má con hay kể hồi xưa bà mua bánh bò mà trả giá dữ lắm.

– Thì bánh bò má mày nhỏ xíu mà bán mắc.

Chị Ba Lài bật cười trong bếp. Lực cũng cười, không giận. Sóc thấy người này khéo, khéo theo kiểu người hay phải đi xin cái gì đó.

Cúng xong, mâm cơm dọn ra giữa nhà trên. Cá lóc nướng trui, gà luộc lá chanh, canh chua cá bông lau, đĩa gỏi ngó sen, nồi thịt kho hột vịt, và một tô bánh bò mà Lực đã kịp chạy ra xe lấy vô biếu. Bà Tư phát chén. Cái chén con gà nhắm mắt bà đặt trước chỗ anh Hai Trọng. Anh nhìn nó một giây, rồi đứng dậy đi xuống bếp lấy cái chén sành trơn, đặt cái chén con gà qua một bên. Không ai nói gì. Năm nào cũng vậy, như một phần của đám giỗ.

Lực ăn rất ít. Anh ta chờ tới lúc bà Tư rót trà mới mở cái cặp da, lấy ra một xấp giấy bìa xanh.

– Thưa ông bà, con xin phép nói chuyện này luôn cho tiện, nhà đông đủ.

– Chuyện gì? – Ông Tư hỏi.

– Dạ, bên công ty con đang làm dự án khu nhà phố dọc con đường mới mở ngang đây. Đường mở rộng ra ba mươi mét, cuối năm sau là xong. Đất của ông bà nằm ngay góc, sáu ngàn mét, có mặt tiền đường mới, có rạch phía sau. Công ty con muốn mua nguyên khu. Giá thì con đã bàn sơ với anh Hai, cao hơn giá thị trường khu này chừng một phần năm. Ông bà coi thử…

Lực đẩy xấp giấy qua bàn. Ông Tư không đưa tay ra.

– Đất đó ông cố tui trồng măng cụt từ hồi Tây chưa qua, – ông nói, giọng đều đều. – Cây măng cụt cổ ở góc vườn đó, ba người ôm không giáp. Cái lò ở đầu gò, tui với người ta xây năm bảy mươi chín. Cậu biết cái lò đó không?

– Dạ con biết, lò rồng của nhà mình. Hồi nhỏ con có đi coi đốt lò…

– Biết vậy thì cậu biết rồi. Không bán.

– Dạ ông, ông coi giấy tờ trước đã, con…

– Hai, – ông Tư gọi.

Anh Hai Trọng nãy giờ cúi mặt vô cái chén sành. Anh ngẩng lên.

– Ba nói đi ba.

– Mày dẫn người ta về đám giỗ ông nội mày để bán đất ông nội mày?

– Ba, con không có ý đó. Con chỉ muốn ba má nghe thử. Ba má già rồi, vườn rộng vậy ai làm? Thằng Sóc thì còn đi học, con Út thì dạy học, con Ba thì ở Sài Gòn…

– Con hết ở Sài Gòn rồi, – chị Ba Lài nói.

Cả bàn quay qua nhìn chị. Chị gắp miếng cá lóc bỏ vô chén con gà của mình, chậm rãi lấy xương ra.

– Con ly dị rồi. Ba tháng rồi. Thằng Bi ở với ba nó. Con về đây ở luôn.

Không ai nói được câu nào. Cô Út Khuê làm rớt đôi đũa. Bà Tư đứng dậy đi vô buồng, một lúc sau đi ra, tay cầm cái khăn lau tay, mặt không biểu lộ gì, ngồi xuống chỗ cũ.

– Biết rồi, – bà nói. – Thấy cái vali là biết rồi. Ăn đi.

Lực ngồi đó, xấp giấy bìa xanh vẫn nằm giữa bàn. Anh ta nhìn anh Hai Trọng, anh Hai Trọng nhìn ra cửa. Một hồi, anh Hai lấy tay đẩy xấp giấy về phía ông Tư thêm một chút.

– Ba coi thử đi ba. Coi thôi, chưa ký gì hết.

Ông Tư đứng dậy. Ông mò cây gậy tre dựa bên ghế, cầm xấp giấy, chống gậy đi ra hiên. Cả nhà tưởng ông đem ra chỗ sáng coi. Ông đi thẳng tới cái lu da lươn đặt dưới máng xối. Cái lu cao tới ngực, màu nâu sẫm bóng như da con lươn, có một đường nứt chạy xéo từ miệng xuống hông, trám xi măng đã ngả màu. Ông thả nguyên xấp giấy vô lu nước mưa. Tiếng giấy rơi xuống nước nghe một cái bộp nhỏ.

Ông chống gậy quay vô, ngồi xuống ghế bố, quay lưng lại mâm cơm.

– Cậu Lực về đi. Cho tui gửi lời thăm má cậu.

Lực đứng dậy, cúi đầu chào ông bà, chào từng người trong bàn. Anh ta không giận, ít ra là không để lộ. Anh Hai Trọng đứng dậy theo.

– Để anh đẩy xe cho, đường lầy quá.

Chị Ba Lài với cô Út Khuê dọn chén. Bà Tư ngồi một mình ở đầu bàn, nhìn cái chén con gà nhắm mắt còn sạch trơn không ai ăn. Sóc được sai đem bịch rác ra cái thùng ngoài cổng. Nó đi chậm, cố ý đi chậm.

Ngoài đường đất, ba nó với Lực đang lót mấy thanh ván dưới bánh sau. Chiếc xe trắng gầm lên, bùn văng tung tóe. Sóc đứng sau bụi bông trang, chưa ai thấy nó.

– Anh Hai, – Lực nói, đủ nhỏ để không vọng vô nhà, nhưng gió thổi ra phía cổng, – em nói thiệt, em không ép. Nhưng anh nhớ hạn giùm em. Giấy nhận cọc anh ký là chín mươi ngày. Anh nhận năm trăm rồi. Tới hạn mà ông bà không ký, anh trả lại năm trăm, cộng thêm năm trăm phạt cọc, đúng như giấy. Em không làm khó anh, mà sếp em làm khó em.

– Anh biết rồi.

– Còn chưa tới hai tháng. Anh lo đi.

– Anh nói anh biết rồi mà.

Chiếc xe trắng chồm ra khỏi vũng bùn, chạy đi. Ba của Sóc đứng giữa đường, hai ống quần dính bùn tới gối, tay chống nạnh nhìn theo. Rồi anh lấy điện thoại ra, bấm một số, đưa lên tai. Không ai bắt máy. Anh bấm lại. Lần thứ ba thì anh nhét điện thoại vô túi, quay lưng lại, và thấy thằng con trai đứng sau bụi bông trang, tay còn cầm bịch rác.

Hai cha con nhìn nhau qua cái hàng rào.

– Con đứng đó bao lâu rồi? – Anh Hai hỏi.

Sóc không trả lời. Nó bỏ bịch rác vô thùng, đậy nắp, rồi đi vô nhà. Trong đầu nó chỉ còn một con số: năm trăm triệu. Ba nó đã nhận năm trăm triệu để bán miếng đất mà ông nội vừa thả giấy tờ xuống lu nước mưa.

— Hết chương 1 —