Trong bụng lò

Chương 12: Trong bụng lò

Anh Hai Trọng biết con mình ở đâu vào lúc mười một giờ bốn mươi, khi anh đứng một mình ở đầu gò, nhìn cái miệng lò đen ngòm, và nghe thấy tiếng ho.

Một tiếng ho nhỏ, khan, như người cố nén mà không nén được. Nó vọng ra từ trong lòng lò, dội vô vòm gạch, ra tới miệng bầu thì chỉ còn như tiếng thở.

Anh không gọi ai. Anh không gọi thằng Sóc. Anh cởi đôi dép, để ngay ngắn trước miệng lò như người ta để dép trước cửa chùa. Anh bật đèn điện thoại, cúi người xuống, chui vô.

Cái bầu đốt rộng, cao ngang ngực anh. Nền phủ một lớp tro mịn như bột, mười tám năm rồi không ai quét. Mùi tro cũ, mùi đất nung, mùi ẩm mốc của gạch không thấy nắng. Từ cái bầu đi vô thân lò phải qua một cái vách ngăn có mấy khe lửa, mỗi khe rộng chừng một gang, chỉ có một cái cửa nhỏ ở giữa cho người bò qua. Hồi xưa thợ xếp lò bò qua cái cửa đó, đẩy hàng vô từng món. Anh đã bò qua nó cả ngàn lần, hồi mười lăm, mười sáu tuổi, người còn ốm nhom. Bây giờ anh năm mươi hai tuổi, bụng xệ, phải nằm sấp xuống tro, lách vai qua từng chút.

Bên trong là thân lò. Một cái ống dài, vòm khum, bò dốc lên phía ống khói, chia thành mấy khoang. Đèn điện thoại rọi lên vòm. Trên đó có những giọt men chảy từ mấy chục năm đốt lò, đông lại thành những núm nhỏ màu xanh ve chai, màu nâu da lươn, lóng lánh như thạch nhũ trong hang. Anh đã quên. Anh đã quên là bên trong lò lại đẹp như vậy.

Ở khoang thứ ba, khoang giữa, có một cái bóng ngồi co ro dựa vô vách, hai đầu gối co lên ôm trước ngực.

Anh Hai rọi đèn vô. Thằng Sóc đưa tay lên che mắt.

– Ba tắt đèn đi.

Anh tắt. Bóng tối ập xuống, đen đặc, không có lấy một tia sáng. Anh nghe tiếng thở của con, cách chừng ba thước. Anh bò tới, lần tay theo vách, cho tới khi đụng trúng cái vai gầy của nó. Thằng Sóc không né. Anh ngồi xuống cạnh nó, lưng dựa vô vách gạch. Gạch mát lạnh như đá.

Một hồi lâu, hai cha con không ai nói gì.

– Sao con biết vô đây? – anh hỏi.

– Ông nội chỉ con. Hồi tháng trước. Ông nói hồi nhỏ ba hay trốn trong này mỗi lần bị la.

Anh Hai cười, cái cười chỉ là một tiếng thở hắt ra.

– Ừ. Hồi đó ba mười hai tuổi. Ba lén lấy tiền chợ của nội mua dây diều. Nội cầm cây chổi lông gà rượt quanh vườn. Ba chui vô đây. Nội không chui vô được, nội ngồi ngoài miệng lò chửi một tiếng đồng hồ.

– Rồi sao?

– Rồi ba ngủ quên trong này. – Anh ngừng. – Ba hay ngủ quên lắm, Sóc.

Thằng Sóc không nói gì. Anh nghe nó cựa mình trong bóng tối.

– Khoang này là khoang giữa, – anh Hai nói. – Đêm đó, khoang này hư hết. Một trăm mấy chục cái lu, nứt hết. Ba nghe tiếng nó nứt.

– Ông nội nói tiếng nó như tiếng bẻ cây khô.

– Ông nội nghe từ đầu gò. Ba thì đứng sát bên. – Anh nhắm mắt lại, dù có nhắm hay không cũng vậy. – Ở sát bên thì nó không giống tiếng bẻ cây. Nó giống tiếng người ta nghiến răng. Từng cái, từng cái một. Ba đứng đó cầm cây củi, nghe nó nghiến răng tới sáng. Ba không biết làm gì hết. Cái lò lúc đó nóng như địa ngục, mà ba thấy lạnh run.

– Ba có sợ không?

– Có. – Anh nói luôn, không cần nghĩ. – Ba sợ tới mức mấy chục năm sau ba vẫn còn sợ. Ba sợ cái lò. Ba sợ cục đất. Ba sợ ông nội. Ba sợ ông Sáu Vạn tới mức ba đi đường mà thấy ông già nào cao cao, chân cà nhắc, là ba quẹo qua đường khác. Mà ông Sáu đâu có ở đây. Ổng ở trên Lộc Ninh. Ba vẫn quẹo.

Thằng Sóc im. Anh nghe nó thút thít một tiếng, rất nhỏ, rồi nín.

– Ba xin lỗi con, – anh nói. – Mấy cái chén. Con gà. Ba xin lỗi.

– Ba đập hết rồi.

– Ừ. Ba đập hết rồi. – Anh nuốt xuống một cái gì đó nghẹn trong cổ. – Con gà đó con nặn đẹp lắm. Cái bình cổ cao nữa. Ba nhìn là biết. Hồi bằng tuổi con, ba nặn không được vậy.

Trong bóng tối, thằng Sóc hít mũi một cái thật dài.

– Ba.

– Gì con?

– Hồi ông nội đặt tay lên tay con, ở cái bàn xoay, con thấy… không biết nói sao. Con thấy yên. Ở trường con không thấy vậy. Ở nhà cũng không. Cả đời con chưa thấy vậy. Con giải toán được, con không dở toán. Nhưng con giải xong một bài toán thì con chỉ thấy xong. Còn cái cục đất mà nó đứng yên giữa bàn xoay, con thấy… – Nó dừng lại. – Con thấy nó nghe lời con. Mà không phải nghe lời. Con thấy con với nó nghe lời nhau.

Anh Hai không nói gì. Anh nhớ cái cảm giác đó. Anh đã quên nó, cũng như đã quên mấy giọt men trên vòm lò. Bây giờ thằng con anh nói ra, và nó quay lại, nguyên vẹn, như chưa từng đi đâu. Năm mười bảy tuổi, lần đầu tiên anh chuốt được một cái lu không méo, ba anh đứng sau lưng, không khen, chỉ đặt một bàn tay lên vai anh. Cái bàn tay đó nặng như một cục đá. Anh đã giữ cái sức nặng đó suốt mấy năm, cho tới đêm hai mươi tháng Mười Một.

– Con có cái này muốn đưa ba, – thằng Sóc nói.

Anh nghe nó lục túi quần. Rồi một vật nhỏ, sắc cạnh, được đặt vô lòng bàn tay anh. Anh rờ. Một mảnh sành, men trơn láng ở một mặt, nhám ở mặt kia. Anh rờ thấy chỗ men lồi lên một chút, chỗ vết cọ.

Anh bật đèn điện thoại lên, chĩa xuống tay mình, che bớt ánh sáng bằng lòng bàn tay kia.

Cái đầu con gà. Cái mào đỏ. Cái mỏ mở. Con mắt nhắm, một nét cong úp xuống.

– Bà nội nhặt hết, – thằng Sóc nói. – Con giữ cái mảnh này. Con không biết tại sao. Con chỉ thấy không thể để nó trong vạt áo của nội với mấy mảnh kia được. Mấy bữa nay con bỏ trong túi quần, đi đâu cũng đem theo.

Anh Hai nhìn con gà nhắm mắt trong lòng bàn tay mình. Lần thứ hai trong ba mươi năm anh cầm nó. Lần trước là để đập.

– Sóc, – anh nói. – Con muốn ba làm gì?

– Con muốn ba nói với ông Sáu Vạn.

Anh ngẩng lên.

– Ông nội nói rồi. Ông nội lên tận Lộc Ninh nói rồi. Cô Út kể con nghe. Ông nội nói với ông Sáu là ông nội nói dối. Nhưng ông nội không phải người ngủ quên. – Thằng Sóc nói chậm rãi, như đang giải một bài toán. – Người ngủ quên là ba. Ba chưa nói câu nào với ông Sáu hết. Ba để ông nội nói thay ba. Hồi đó ông nội nói dối thay ba, bây giờ ông nội nói thiệt thay ba. Lúc nào cũng là ông nội.

Anh Hai Trọng ngồi im trong bóng tối. Ngọn đèn điện thoại rọi lên cái mảnh sành trong tay anh, rọi lên mấy giọt men đông trên vòm, rọi lên khuôn mặt thằng con trai mười sáu tuổi, lấm lem tro, mắt đỏ hoe, nhìn thẳng vô anh.

Anh tắt đèn.

– Ừ, – anh nói. – Lúc nào cũng là ông nội.

Từ phía miệng lò vọng vô một tiếng động nhỏ. Tiếng một cây gậy tre gõ lên vòm gạch, ba cái. Rồi tiếng một người ngồi xuống trên nền tro, chậm rãi, kèm một tiếng thở của người già khi gập gối.

Hai cha con nín thở.

– Ông nội ngồi ngoài đó từ nãy giờ, – thằng Sóc thì thầm. – Con nghe tiếng gậy từ hồi ba mới bò vô.

Anh Hai không nói gì. Ba anh đã ngồi ngoài miệng lò, trong bóng tối, nghe hết. Như cái đêm anh mười hai tuổi, chỉ khác là lần này người ngồi ngoài miệng lò là ba, và ba không chửi.

Một lúc lâu, giọng ông Tư vọng vô, dội qua cái vách ngăn, dội lên vòm gạch, nghe như từ rất xa, như từ ba mươi năm trước.

– Hai.

– Dạ.

– Sóc.

– Dạ, ông nội.

– Hai cha con bò ra đi. Trong đó lạnh.

Anh Hai nắm tay thằng con, kéo nó đứng khom khom dậy. Hai cha con lần mò trong bóng tối, đi ngược xuống phía bầu đốt. Anh bò qua cái cửa nhỏ trước, rồi quay lại đưa tay kéo thằng Sóc qua. Ra tới miệng lò, ánh trăng non rọi xuống làm hai cha con chói mắt.

Ông Tư ngồi trên nền tro ngay miệng bầu, cây gậy tre nằm ngang trên đùi. Áo bà ba trắng của ông dính đầy tro. Ông ngẩng mặt lên, hai con mắt đục hướng về phía cái bóng của con trai và cháu nội.

Ở đằng xa, đèn pin của chị Thơ, của chị Ba Lài, của cô Út Khuê đang lấp loáng ngoài bờ rạch, tiếng gọi "Sóc ơi" vọng lại.

– Sóc, – anh Hai nói. – Đi ra nói với má con đi. Má con lo.

Thằng Sóc nhìn ba, nhìn ông nội, rồi chạy về phía mấy ngọn đèn pin. Anh Hai đứng lại. Anh ngồi xuống cạnh ba mình, trên nền tro, trước miệng lò.

Hai cha con ngồi như vậy rất lâu.

– Ba, – anh nói. – Ba nghe hết rồi.

– Nghe hết.

– Thằng Sóc nói đúng.

– Ừ.

Ông Tư đặt bàn tay lên vòm gạch miệng lò. Cái bàn tay gầy, đốm đồi mồi, ngón trỏ cong vẹo. Ông vuốt lên mặt gạch đã đen bóng vì mấy chục năm lửa, chậm rãi, như vuốt lưng một con trâu già.

– Mười tám năm rồi nó nằm nguội, – ông nói.

– Dạ.

– Mày còn nhớ đường lửa không?

Anh Hai quay qua nhìn ba. Anh không hiểu.

– Đường lửa trong lò. Lửa đi đường nào, chỗ nào mạnh, chỗ nào yếu, khoang nào ăn củi nhiều. Mày còn nhớ không?

– Con… con nhớ.

Ông Tư gật đầu, chậm. Ông chống cây gậy xuống đất, đứng dậy, cao hơn hẳn cái bóng của chính ông trên nền tro.

– Đốt lại lò, – ông nói.

— Hết chương 12 —