Mùa hái

Chương 5: Mùa hái

Cục đất sét trên bàn xoay sụp xuống lần thứ mười một, và ông nội nghe được tiếng nó sụp.

– Lại mạnh tay, – ông nói từ cái ghế tre. – Mày bóp nó như bóp cổ ai vậy.

– Con đâu có bóp.

– Có. Tao nghe tiếng nó la.

Thằng Sóc nhìn đống đất nhão trên mặt bàn xoay, nhìn hai bàn tay mình xám ngoét tới khuỷu. Mười giờ đêm. Cái chái nhỏ cạnh đầu lò chỉ có một bóng đèn tròn treo trên xà, muỗi bu quanh như khói. Cái bàn xoay đạp chân bằng gỗ sao, mặt tròn mòn vẹt, là thứ duy nhất trong chái còn chạy được. Tuần đầu ở bên nội, Sóc chạy về nhà lấy chai dầu máy may của má ra tra vô trục, đạp thử, nó quay êm như mới.

Ông nội ngồi cách đó ba bước. Ông không thấy cục đất. Ông chỉ nghe.

– Lại, – ông nói.

Sóc nhồi lại cục đất, đập mạnh xuống bàn cho bung hết bọt khí, như ông dạy. Nó đặt cục đất ngay giữa, đạp chân cho bàn quay đều, nhúng tay vô thau nước, rồi úp hai bàn tay lên. Cục đất lắc qua lắc lại, cứng đầu như con heo con.

Ông nội đứng dậy, đi tới sau lưng thằng cháu. Ông không cần gậy ở đây. Cái chái này ông đi gần năm mươi năm, cây cột nào chỗ nào ông biết. Ông đặt hai bàn tay khô, nứt nẻ của ông lên hai bàn tay ướt của thằng cháu.

– Đừng ép nó. Để nó chạy dưới tay mày. Cái tay mày chỉ là cái bờ. Đất nó là nước. Nước chảy tới đâu thì bờ ở đó.

Sóc thả lỏng. Ông nội cũng không ép. Bốn bàn tay, hai già, hai trẻ, nằm yên trên cục đất đang quay. Rồi Sóc cảm thấy nó, cái lúc cục đất thôi lắc, đứng yên ngay giữa tâm như cây cọc cắm xuống nước, quay mà như không quay.

– Đó, – ông nội nói. – Nghe chưa? Nó hết la rồi.

Từ bữa giỗ tới giờ, đêm nào Sóc cũng ra cái chái này. Nó nói với ba má là ở bên nội phụ hái măng cụt mùa hè, học thêm toán tối thứ Hai, thứ Tư, thứ Sáu ở nhà văn hóa gần chợ. Thứ Hai đầu tiên nó có đi học. Thứ Tư thì nó đạp xe tới cổng nhà văn hóa, đứng nhìn vô lớp hai mươi đứa cúi đầu giải phương trình dưới cái quạt trần, rồi đạp xe về thẳng vườn, ra chái, ngồi xuống cạnh ông nội. Ông nội không hỏi tại sao. Ông chỉ chỉ cái bao đất sét để trong góc chái, bao tải dày, cột dây kẽm, đất bên trong vẫn còn ẩm.

– Đất Tân Phước Khánh. Tao để dành mười mấy năm. Mày mở ra coi còn xài được không.

Mười giờ rưỡi, má gọi. Sóc chùi tay vô quần, kẹp điện thoại vô vai.

– Con học về chưa?

– Dạ rồi má. Con mới về.

– Cô cho bài nhiều không?

– Dạ nhiều.

– Ừ, ráng nghen con. Lớp mười một là phải chắc toán, ba con nói vậy. Ba con muốn con thi kỹ thuật.

– Dạ.

Ông nội ngồi im trên ghế, nghe hết. Khi Sóc cúp máy, ông không nói gì. Ông lấy từ trong túi áo bà ba ra một cái chén nhỏ, màu trắng đục, nhám như vỏ trứng.

– Chén mộc. Hồi xưa nặn dư, chưa tráng men, chưa vẽ, chưa đốt. Còn có ba cái trong thùng. Đưa tao cái hộp màu.

Cái hộp màu là một cái hộp bánh bằng thiếc, nắp móp méo, bên trong mấy cái lọ men màu đã khô thành cục, mấy cây cọ lông cáo cán tre. Sóc tìm ra hộp từ tuần trước, dưới đáy một cái thùng gỗ. Nó lấy nước pha lại men màu theo ông chỉ: một màu đỏ cam như gạch non, một màu xanh như lá chuối, một màu đen như mực tàu.

Ông nội cầm cái chén, đưa sát mặt, sát tới mức chóp mũi gần chạm vô men. Ông thấy được một vệt sáng, một vệt tối, ông nói vậy. Cái ánh đèn tròn trên xà rọi xuống, Sóc thấy hai con mắt đục của ông nheo lại tới mức chỉ còn hai sợi chỉ.

Rồi ông vẽ.

Một nét cong cho cái lưng. Một nét cong nữa cho cái ức ưỡn ra. Cái mào đỏ ba răng cưa, cái mỏ nhọn hé. Ba cọng đuôi xanh vút lên như ba ngọn lửa. Tay ông run khi cầm cái chén, nhưng khi cây cọ chạm vô men thì không run nữa. Sóc nín thở. Ông vẽ con gà không cần nhìn, như người ta ký tên không cần nhìn.

Cuối cùng ông chấm con mắt. Một chấm đen tròn. Con gà ngửa cổ lên, mỏ mở rộng, gáy.

– Của mày, – ông nói, đặt cái chén vô tay thằng cháu. – Chừng nào có lò thì đốt. Không có thì để đó.

Sóc cầm cái chén. Men chưa khô, nó cầm bằng mấy đầu ngón tay như cầm con chim non.

– Ông nội.

– Gì?

– Sao con gà của ba con nhắm mắt?

Lần này ông nội không im như hôm giỗ. Ông lau cây cọ vô vạt áo, cắm vô cái ống tre, rồi mới trả lời.

– Mày muốn biết thì hỏi ba mày.

– Ba con không nói đâu.

– Ừ. Nó không nói. – Ông đứng dậy, đi ra cửa chái, đứng nhìn về phía cái lò tối đen. – Tới chừng nó nói được, thì nó hết nhắm mắt.

Sáng hôm sau là ngày hái lớn nhất mùa.

Năm giờ, trời còn mờ, cả nhà đã ở ngoài vườn. Chị Ba Lài, cô Út Khuê, bà nội, hai người làm công mướn theo ngày là vợ chồng anh Đực, và Sóc. Ông nội ngồi ở bàn cân dưới mái hiên, không cân được nữa nhưng vẫn ngồi đó, nghe tiếng trái rơi vô thúng mà đoán thúng nào trái già, thúng nào trái non.

Hái măng cụt không được rung cây, không được để trái rớt xuống đất, rớt là dập, dập là thâm. Phải dùng cây sào có cái rọ tre, đưa rọ lên dưới chùm trái, xoay nhẹ cho cuống gãy, trái rơi vô rọ. Sóc làm được ba buổi thì quen tay. Cô Út thì khỏi nói, cô làm từ hồi mười tuổi, rọ lên rọ xuống như múa. Chị Ba Lài hái chậm nhứt, nhưng gặp trái nào chín vừa, chị đứng bóc ăn tại chỗ, múi trắng mọng nước, chua ngọt, chị nhắm mắt lại như ăn món gì quý lắm.

– Chị Ba, ăn hết vườn rồi bán cái gì, – Út Khuê chọc.

– Chị ăn trái dập thôi. Trái dập bán không ai mua.

– Trái đó đâu có dập. Chị bóc nó mới dập.

Tám giờ, thương lái tới. Ông Tám Rỗ đi chiếc xe ba gác máy, chở theo chục cái sọt nhựa, ông mua măng cụt vườn nhà ông Tư mười mấy năm nay. Bà nội với ông Tám Rỗ cãi giá đúng mười lăm phút, như mọi năm. Ông Tám Rỗ đưa năm chục một ký, bà nội đòi bảy chục. Ông Tám Rỗ nói năm nay trái nhỏ, bà nội nói năm nay trái ngọt. Ông Tám Rỗ nói ngọt thì ngọt chớ trái nhỏ ăn không đã, bà nội nói ông có răng đâu mà biết đã. Cuối cùng chốt sáu mươi hai. Ông Tám Rỗ cười hà hà, bà nội cũng cười, như hai người vừa chơi xong một ván cờ quen.

Sóc khiêng thúng lên bàn cân. Cô Ba ghi sổ. Bà nội đếm tiền. Một trăm mười ký đợt đầu.

Đợt thứ hai là cây măng cụt cổ ở góc vườn. Cây này không ai dùng sào. Thân nó to ba người ôm không giáp, vỏ sần như da cá sấu, tán che kín cả một góc trời, trái ở ngọn cao quá cây sào bốn thước. Phải leo. Năm nào cũng là ba của Sóc leo, từ hồi ba mười lăm tuổi. Năm nay ba không về.

– Để con leo, – Sóc nói.

Bà nội nhìn thằng cháu từ đầu tới chân, rồi gật. Sóc cột cái giỏ vô lưng, bám vô cái chạc thấp nhứt, đu người lên. Trên đó mát rượi, lá dày tới mức nắng chỉ lọt xuống thành từng đồng xu. Nó thấy trên một cái chạc lớn có mấy vết dao khắc đã thành sẹo, lồi lên như chữ nổi. Một chữ T. Một chữ L. Một chữ K. Chữ T là của ba, chắc chắn vậy. Bên cạnh chữ T có một vết khắc nữa, như ai khắc dở một chữ rồi bỏ.

– Sóc! – bà nội la vọng lên. – Hái trái chớ không phải đọc chữ! Trên đó có gì mà coi?

– Có chữ của ba con, nội!

Dưới gốc im một lúc. Rồi tiếng bà nội vọng lên, nhỏ hơn.

– Ừ. Ông nội cầm tay nó khắc đó, năm nó mười tuổi. Hái đi con.

Sóc hái đầy giỏ, tuột xuống. Nó muốn hỏi cái vết khắc dở bên cạnh là của ai, mà thấy bà nội đã quay lưng đi về phía bàn cân, đi nhanh hơn thường ngày.

Chín giờ rưỡi, lúc đang cân đợt thứ hai, có tiếng xe máy rú ngoài đường đất. Hai chiếc. Rồi tiếng kèn xe bóp liên hồi.

Con chó vện chạy ra sủa dữ. Mọi người ngừng tay. Ở ngoài cổng, hai thanh niên dựng xe ngay giữa đường, chắn luôn chiếc ba gác của ông Tám Rỗ. Một thằng đội nón kết ngược. Một thằng mặc áo ba lỗ, bắp tay xăm con cá chép đỏ.

Thằng đội nón kết đứng ngay cổng, hai tay chống lên hàng rào bông trang, cười.

– Cho hỏi, đây phải nhà ông Hai Trọng không? Lâm Minh Trọng?

– Cậu hỏi ai? – Bà nội đứng dậy khỏi bàn cân.

– Dạ con hỏi ông Hai Trọng. Ổng hẹn tụi con thứ Bảy mà thứ Bảy ổng tắt máy. Nhà ổng ở chợ Búng thì tụi con hông tiện vô, chị Thơ ở nhà một mình, tụi con ngại. Nghe nói đây là nhà ba má ổng. Tụi con ghé hỏi thăm sức khỏe ông bà luôn.

Ông Tám Rỗ đứng cạnh bàn cân, tay còn cầm nắm tiền định đưa thêm, rụt lại. Vợ chồng anh Đực nhìn nhau. Ở bên kia hàng rào, cửa nhà bà Bảy Xiêm hé mở một khe.

Thằng xăm cá chép bước lên, giọng to hơn, cố ý cho cả xóm nghe.

– Nhà ông Hai Trọng nợ chị Mười của tụi con chín trăm triệu, ông bà biết hông? Tụi con không có làm gì đâu. Tụi con chỉ tới nhắc. Nhắc dùm ổng, tháng này mà không có tiền thì tháng sau tụi con ghé thường hơn.

Không ai nói gì. Chỉ còn tiếng con chó vện sủa khàn cổ.

Sóc đứng giữa sân, hai tay còn ôm thúng măng cụt. Nó nhìn ông nội. Ông nội ngồi im trên cái ghế cạnh bàn cân, hai bàn tay úp lên đầu gối, mặt quay về phía cổng, hai con mắt đục không chớp. Cái chén con gà vẽ đêm qua, Sóc để trên bậu cửa sổ chái cho men khô. Nó tự dưng sợ, sợ như con nít, rằng có ai đó sẽ đi ngang qua làm rơi cái chén.

— Hết chương 5 —