Đêm hai mươi tháng Mười Một

Chương 8: Đêm hai mươi tháng Mười Một

– Đêm hai mươi tháng Mười Một năm đó, – ông Tư nói, – lò vô đoạn tăng lửa.

Ông Sáu Vạn không nói gì. Ông cầm ly trà lên, uống một ngụm, đặt xuống. Út Khuê đứng dưới gốc điều cách đó mười mấy bước, nắm tay Nhân, và nghe ba mình kể một chuyện mà cả đời cô chưa từng nghe, dù nó xảy ra vào chính cái đêm cô chào đời.

Năm đó cái lò rồng mười bảy tuổi, đang vào thời sung nhất. Cái lò này hai người xây với nhau từ năm bảy mươi chín, nhưng tới năm chín mươi mới bắt tay làm chung. Tới năm đó là sáu năm. Ông Tư lo đất, lo men, lo vẽ, lo lửa. Ông Sáu lo mối, lo tiền, lo củi, lo giao hàng. Ông Tư nói ông Sáu biết nói chuyện với người, còn ông chỉ biết nói chuyện với đất. Hai người chia lời năm năm, không giấy tờ, bắt tay là xong.

Tháng Chín năm đó, ông Sáu mang về một đơn hàng chưa từng có: một ngàn tám trăm cái lu da lươn và chậu kiểng, cho một người mua bên Đài Loan, qua một công ty ở Sài Gòn. Giao trước Tết. Tiền người ta cọc thì có, nhưng không đủ để mua đất, mua men, mua củi, trả công thợ cho một đơn lớn cỡ đó. Ông Sáu đem sổ nhà của ông ra ngân hàng vay thêm. Ông Tư biết. Ông Tư không cản.

– Ông nói với tui, – ông Tư nói, – nhà tui có lò, nhà ông có nhà, mỗi người bỏ một thứ.

– Tui nhớ, – ông Sáu Vạn nói.

Mẻ lò đó xếp mất mười ngày. Một ngàn tám trăm món, xếp kín từ bầu đốt tới ống khói, chỗ nào cũng tính, chỗ nào lửa mạnh để lu lớn, chỗ nào lửa dịu để chậu nhỏ. Đốt ngày mười tám. Chiều mười chín ông Sáu đi Sài Gòn gặp công ty bàn chuyện xe chở hàng ra cảng. Lò rồng đốt không giống lò thường. Ngày đầu đốt ở bầu, lửa đi từ đầu lò lên. Từ đêm thứ hai trở đi, lửa ở bầu không với tới khúc giữa với khúc đuôi nữa, phải châm củi qua mấy cái lỗ hai bên hông, từng cặp lỗ một, đi dần từ dưới lên trên. Mỗi cặp lỗ châm chừng một tiếng, mỗi lần châm cách nhau mấy phút, mắt phải nhìn vô lỗ coi màu lửa. Lửa vàng là còn non. Lửa trắng hơi xanh là tới. Đêm thứ hai là đêm quan trọng nhất. Hụt lửa nửa tiếng ở khúc giữa, nguyên khúc giữa sống men.

Chín giờ tối hai mươi, bà Tư chuyển dạ.

– Bà Lành đẻ con Út muộn, – ông Tư nói. – Bốn mươi lăm tuổi. Bà mụ trong xóm không dám đỡ. Phải đưa lên nhà bảo sanh ngoài chợ. Tui chở bả bằng chiếc xe máy cũ, thằng Chín đạp xe chạy theo tới đầu chợ rồi quay về.

Ông dừng lại. Ông Sáu rót thêm trà vô ly của ông Tư, dù ly vẫn còn đầy.

Ở lò còn lại thằng Trọng với thằng Chín Cò. Thằng Trọng năm đó hai mươi hai tuổi, đã đi theo lò từ năm mười lăm, châm củi được, nhìn lửa được, nhưng chưa từng giữ đêm tăng lửa một mình. Thằng Chín Cò thì giữ đêm đó cả trăm lần rồi. Nhưng đêm đó thằng Chín lên cơn sốt rét. Mười hai giờ, nó run cầm cập, răng đánh vô nhau, đứng không vững. Thằng Trọng biểu nó về nằm, có gì kêu. Thằng Chín không chịu. Một giờ thì nó xỉu một lần. Thằng Trọng dìu nó về cái chòi sau vườn, đắp mền, rồi quay ra lò một mình.

Mười một giờ đêm đó, con Út ra đời. Thằng Lượm, con của bà bán chè đầu chợ, chạy từ nhà bảo sanh về báo: con gái, ba ký hai, mẹ tròn con vuông.

– Thằng Trọng vui, – ông Tư nói. – Nó có một đứa em gái nữa, nhỏ hơn nó hai mươi hai tuổi. Hai thằng bạn nó trong xóm nghe tin, xách qua một can rượu đế, nói mừng. Tụi nó ngồi dưới gốc măng cụt cổ, cách đầu lò có hai chục bước. Thằng Trọng uống. Nó lấy dao khắc chữ lên cây măng cụt, khắc tên con em mới đẻ. Khắc chưa xong chữ thì nó ngủ.

Út Khuê thấy hai đầu gối mình khuỵu xuống. Nhân đỡ cô. Cô nhớ mấy vết khắc trên chạc măng cụt cổ, chỗ hồi nhỏ cô leo lên ngồi rà tay, chỗ thằng Sóc la vọng xuống hôm qua lúc hái trái. Một chữ T, một chữ L, một chữ K, và một vết khắc dở. Cô đã nghĩ chữ K là của cô. Chữ K là của ba. Vết khắc dở mới là của cô.

– Nó ngủ từ một giờ rưỡi tới gần bốn giờ, – ông Tư nói. – Hai tiếng rưỡi không ai châm củi. Lửa ở khúc giữa tụt xuống. Bốn giờ nó giựt mình dậy, chạy ra lò, nhìn vô lỗ thấy lửa đỏ bầm. Nó hoảng. Nó châm củi như điên, nhồi hết củi vô mấy cái lỗ khúc giữa, lửa bùng lên một cái. Lu đang nguội ở khúc giữa gặp lửa bùng, nứt. Nó không biết. Nó tưởng nó cứu được.

– Năm giờ tui về tới, – ông Tư nói tiếp. – Tui đi tới đầu gò là tui biết. Tui nghe tiếng. Lu nứt trong lò có tiếng, như tiếng ai bẻ cây khô. Tui đứng đó, nghe nó nứt từng cái. Thằng Trọng đứng cạnh lò, mặt đen thui khói, tay còn cầm cây củi. Nó nhìn tui. Tui không nói gì hết.

Ông Sáu Vạn im lặng. Ông cầm cái chén con gà, xoay một vòng trong tay, rồi để xuống.

Ba ngày sau ra lò. Khúc đầu còn được chừng ba trăm món. Khúc giữa nứt gần hết. Khúc đuôi men sống, loang lổ như da cóc. Một ngàn tám trăm món, giao được chưa tới bốn trăm. Công ty ở Sài Gòn hủy đơn, đòi lại tiền cọc gấp đôi theo hợp đồng.

– Ông về từ Sài Gòn, – ông Tư nói, nhìn thẳng về phía ông Sáu Vạn dù ông không thấy được gì ngoài một cái bóng. – Ông hỏi tui chuyện gì. Tui nói củi ướt.

– Ông nói củi ướt, – ông Sáu Vạn lặp lại.

– Xe củi tràm ông mua đợt chót có ẩm thiệt. Tui biết. Ẩm chút đỉnh, không đủ làm hư lò. Nhưng tui nói củi ướt. Tui nói với ông, nói với thợ, nói với cả cái chợ Lái Thiêu. Người ta tin tui, vì tui là thợ cả. Người ta không tin ông, vì ông là người lo tiền.

– Tại sao? – ông Sáu Vạn hỏi. Giọng ông vẫn chậm, không giận. Giọng của người đã hỏi câu này một mình hai mươi chín năm.

Ông Tư không trả lời ngay. Út Khuê thấy lưng ba mình chùng xuống một chút, lần đầu tiên từ lúc cô tới.

– Tại vì nếu tui nói thằng Trọng ngủ quên, ông sẽ bắt nó đền. Nhà ông mất thì ông bắt nó đền. Nó hai mươi hai tuổi. Nó đền cả đời không hết. Cả cái chợ Lái Thiêu sẽ nói con trai ông Tư Khởi say rượu làm hư lò, làm ông Sáu Vạn mất nhà. Nó sẽ không ngóc đầu lên được ở cái xứ đó. – Ông ngừng. – Tui chọn con tui. Tui chọn con tui, không chọn ông.

Rẫy điều im lặng. Thằng Tí ngồi dưới gốc cây đằng xa đã thôi vẽ đất, nhìn chăm chăm hai ông già.

– Rồi Tết năm đó, – ông Sáu Vạn nói, chỉ cái chén, – ông vẽ cái này cho nó.

– Tui vẽ cho nó nhớ, mà không ai biết.

– Ông bắt nó nhớ. – Ông Sáu Vạn cầm cái chén lên lần nữa, đưa ra trước mặt ông Tư, dù ông Tư không thấy. – Còn ông thì quên được hả?

Ông Tư không trả lời.

Ông Sáu Vạn đặt cái chén xuống. Ông chống tay lên đầu gối, đứng dậy, cái chân cứng đơ kéo lê trên đất đỏ. Ông đứng nhìn ra rẫy, quay lưng lại ông Tư.

– Năm hai ngàn lẻ ba, – ông nói, – thằng Chín Cò lên đây. Nó đi xe đò, xách theo một ký bánh pía, một xị rượu. Nó uống hết xị rượu, rồi nó khóc. Nó kể tui nghe hết. Từ cơn sốt rét tới can rượu đế. Nó nói nó không dám nói với ai, mà nó cũng không ngủ được. Nó nói xong thì nó ói, rồi ngủ trên cái võng ngoài hiên tới sáng.

Ông Tư ngồi bất động.

– Tui biết từ năm đó, – ông Sáu Vạn nói. – Hai mươi ba năm.

– Sao ông không xuống? – ông Tư hỏi, giọng lần đầu tiên run. – Sao ông không xuống chửi tui? Xuống nói với cả chợ?

– Xuống làm gì? – Ông Sáu Vạn quay lại. – Xuống thì nhà tui có lại không? Vợ tui sống lại không? Cái chân tui thẳng lại không? Còn thằng Trọng, năm đó nó gần ba mươi tuổi, đang gây dựng cái xưởng. Tui xuống nói, nó mất hết. – Ông ngừng một chút. – Tui cũng có con trai, ông Tư. Tui không làm được cái chuyện đó với con của người khác. Tui chỉ chờ. Tui chờ ông. Tui muốn chính cái miệng ông nói ra.

Ông Tư đứng dậy. Ông không có gậy. Ông đứng chênh vênh trên đất đỏ, hai tay buông thõng. Út Khuê buông tay Nhân, chạy lên, đỡ lấy khuỷu tay ba. Ông quay qua, nhận ra con gái bằng mùi tóc.

– Út.

– Dạ, con đây ba.

Ông Tư đứng thẳng lại. Ông nhìn về phía ông Sáu Vạn, nhìn bằng hai con mắt đục không thấy gì.

– Tui tới đây để nói, – ông nói. – Tui nói rồi. Tui không tới để xin ông tha.

– Ông chưa xin thì tui chưa tha, – ông Sáu Vạn nói.

Hai ông già đứng đó, cách nhau hai thước và hai mươi chín năm.

Nhân đi lên, đứng cạnh ba mình. Anh không nhìn ông Tư. Anh nhìn cái chén con gà trên gốc cây.

Đêm đó chị Bông giữ ba người lại ngủ, vì ông Tư không đi nổi chuyến xe về. Bữa cơm tối có canh bí đỏ, cá kho, đĩa rau rừng xào tỏi. Không ai nói chuyện. Ông Tư ngồi một đầu bàn, ông Sáu Vạn ngồi đầu kia. Chị Bông gắp cá bỏ vô chén ông Tư, ông cảm ơn. Thằng Tí ăn xong trước, chạy đi xem phim hoạt hình.

Chín giờ, Út Khuê ra hiên ngồi một mình. Trời Lộc Ninh ban đêm se lạnh, ếch nhái kêu inh ỏi ngoài rẫy. Cô nhìn lên trời, đầy sao, nghĩ tới anh Hai. Cô nghĩ tới hai mươi chín năm anh Hai ngồi trước cái chén con gà nhắm mắt vào mỗi ngày giỗ, đứng dậy đi lấy chén sành, và không ai trong nhà hỏi tại sao. Cô nghĩ tới chữ K khắc dở.

Điện thoại cô rung. Thằng Sóc.

– Cô Út ơi.

Giọng nó run. Cô ngồi thẳng dậy.

– Gì vậy Sóc? Có chuyện gì?

– Má con mới gọi. Má con ghé nhà lấy đồ, thấy ngân hàng dán một tờ giấy lên cửa nhà con. Tờ giấy ghi thông báo thu giữ tài sản bảo đảm. Má con đứng trước cửa khóc, hàng xóm ra coi đông lắm. Ba con chạy qua đó rồi. Cô Út ơi, nhà con có bị lấy không cô?

— Hết chương 8 —