Người bỏ cát vô bột

Chương 6: Người bỏ cát vô bột

Cái bóng bước vô bếp cao, gầy, đầu cúi xuống để khỏi đụng cái xà ngang. Nó đi rón rén bằng mũi chân, quen đường tới mức không cần đèn. Tới góc bếp, nó ngồi xuống, nhấc cục đá đặt sang một bên, không một tiếng động. Rồi nó lấy trong túi quần ra một cái bọc nilon nhỏ.

Trà nghe tiếng bọc nilon sột soạt. Cô nói, giọng đều đều, không lớn:

– Bữa nay bỏ ít thôi con. Bữa qua mặn quá, dì đổ hết hai ký gạo.

Cái bóng đứng sững. Bọc nilon rơi xuống nền đất, lụp bụp.

Trà quẹt diêm, châm ngọn đèn dầu đặt trên lu nước. Ánh lửa vàng hắt lên gương mặt thằng Vẹn, trắng bệch, hai mắt mở to, miệng mím chặt. Dưới chân nó là một bọc muối hột, buộc thun, đã rách một góc, muối trắng vương ra như cát.

Hai người nhìn nhau qua ngọn đèn. Ngoài kia con gà trống nhà bà Chín gáy tiếng đầu, khàn khàn.

– Bả muốn đánh thì đánh đi. – Thằng Vẹn nói. Giọng nó run, nhưng cằm thì hất lên. – Tui hổng chạy.

– Dì không đánh.

– Vậy bả mách ba tui. Mách dì Hai. Mách cả xóm.

– Dì cũng không mách.

Thằng nhỏ nhìn cô như nhìn một con thú lạ. Nó đã chuẩn bị cho mọi cách cô có thể nổi giận, chỉ trừ cách này.

Trà kéo thêm một cái ghế đẩu, đặt đối diện cái ghế mình đang ngồi.

– Ngồi xuống đi Vẹn. Đứng vậy mỏi chân.

Nó không ngồi. Nhưng nó cũng không bỏ đi.

– Bữa thứ Ba là cát, phải không? – Trà hỏi. – Bữa thứ Tư là muối. Bữa nay tính bỏ gì nữa, hay cũng muối?

Im lặng.

– Dì hỏi con một câu thôi. Con làm vậy để làm gì?

Thằng Vẹn đứng im thêm một lúc rất lâu. Ngọn đèn dầu kêu lép bép. Rồi nó nói, từng chữ một, mắt nhìn xuống đất:

– Dì Hai nói, bả mà làm ăn được là bả ở lì. Bả ở lì thì ba tui đi biển hoài, nhà này thành nhà của bả. Bả mà làm ăn hổng được, tới Tết hổng có tiền trả bà Năm, bả sẽ bỏ đi, như mấy người khác. Bả đi rồi thì tụi tui qua ở với dì Hai.

– Còn cái nợ tám chỉ?

– Tui trả. – Nó ngẩng lên, mắt sáng rực trong ánh đèn. – Tui nghỉ học, theo ghe dượng Hai. Một chuyến đi biển, bạn ghe được chia hai chục, ba chục ngàn. Mùa cá cơm còn được nhiều hơn. Tui làm, tui trả. Nhà của má tui thì tui giữ.

Trà ngồi yên. Cô nhìn thằng nhỏ mười lăm tuổi đứng trước mặt mình, cái áo ba lỗ giãn cổ, hai cánh tay gầy nhô xương, bàn tay đã chai sần như tay người lớn. Nó đã tính hết cả rồi. Tính sai, nhưng đã tính.

Cô nhớ năm cô mười lăm tuổi. Năm đó, cô cũng đã tính. Cô tính rằng nếu cô học thật giỏi, thi thật xa, lên Sài Gòn ở ký túc xá, thì sẽ không phải về nhà, không phải ngồi chung mâm với dì Thục. Cô đã làm đúng như vậy. Và trong suốt những năm sau đó, cô vẫn tưởng mình tính đúng.

– Vẹn. – Cô nói. – Một chuyến ghe con được ba chục ngàn. Một tháng đi được mấy chuyến?

– Trời êm thì hai chục chuyến.

– Hai chục chuyến là sáu trăm ngàn. Con ăn, con mặc, con đưa nhà mua gạo. Con để ra được ba trăm là giỏi lắm. Tám chỉ vàng là gần bốn triệu. Con làm mười ba tháng. Tết năm nay con trả không kịp.

Thằng Vẹn mở miệng, rồi ngậm lại.

– Dì bán bánh căn, mỗi ngày lời chín ngàn. – Trà nói tiếp. – Một tháng hai trăm bảy chục ngàn. Dì cũng trả không kịp. Dì biết. Dì không có nói dối con là dì trả kịp.

– Vậy bả bán làm chi?

– Vì dì sẽ còn làm thêm cái khác. Bánh căn chỉ là cái đầu tiên. Dì chưa biết cái thứ hai là cái gì. Nhưng dì biết nếu dì không bán cái đầu tiên thì không có cái thứ hai.

Cô nghiêng người tới trước, chống hai khuỷu tay lên đầu gối.

– Dì đề nghị với con một chuyện. Con muốn nghe thì nghe, không muốn thì thôi.

Thằng Vẹn không nói. Nhưng nó kéo cái ghế đẩu ra, ngồi xuống, mép ghế.

– Con thi lớp mười. Thi vô trường cấp ba ở thị trấn. Con đậu thì con học tiếp. Con rớt, dì không cản con đi ghe. Chuyện tiền nợ, đó là việc của người lớn, của dì với ba con. Con đừng lo cái việc đó nữa.

– Bả nói vậy ai tin.

– Không tin cũng được. Con cứ coi. Tới Tết mà dì không lo được, dì đi. Dì đi một mình. Con với hai đứa em ở lại nhà này.

Thằng Vẹn nhìn cô một lúc. Ánh đèn dầu phản chiếu trong mắt nó thành hai chấm vàng nhỏ.

– Còn cái này. – Nó nói, cằm hất về phía bọc muối dưới đất. – Bả hổng nói với ai thiệt hả?

– Thiệt.

– Tại sao?

Trà suy nghĩ. Có nhiều câu trả lời, câu nào cũng đúng một phần. Cô chọn câu ngắn nhất.

– Tại năm dì mười lăm tuổi, dì cũng làm mấy chuyện như vầy.

Thằng Vẹn chớp mắt. Đó là lần đầu tiên cô thấy nó có vẻ bối rối thật sự.

Một lúc sau, nó cúi xuống nhặt bọc muối, buộc lại cái góc rách, đứng dậy, đặt lên kệ chén, đúng chỗ hũ muối nhà vẫn để. Rồi nó đứng đó, quay lưng lại với cô.

– Thơ tui viết cho ba… – Nó nói, rất nhỏ, như nói với cái vách. – Hồi tháng trước. Tui đưa dì Hai gửi giùm rồi.

Trà im lặng. Cô không biết trong thư viết gì. Cô có thể đoán.

– Ừ. – Cô nói. – Con viết gì thì đó là chuyện của con với ba con.

Thằng Vẹn đứng thêm một chút. Rồi nó vén tấm liếp, đi lên nhà trên, không quay lại. Trà ngồi một mình trong bếp, ngọn đèn dầu đã hạ xuống thành một đốm vàng nhỏ. Cái thau bột ở góc vẫn đậy mâm. Cô nhấc mâm lên, khuấy, nếm. Bột ngọt mùi gạo, không cát, không muối.

Bốn giờ, cô ra bến như mọi ngày.

Mấy ngày sau đó, không có gì thay đổi mà ai nhìn vô cũng thấy. Thằng Vẹn vẫn không chào cô, vẫn bưng chén cơm ra bậc cửa ăn. Nhưng tối nào nó cũng qua nhà bà Chín xay bột với cô nửa tiếng, quay cái cần cối bằng hai tay, đều đặn như máy, không nói một câu. Xay xong, nó về ngồi học dưới ngọn đèn dầu tới khuya. Cô thấy nó làm toán, những bài phương trình bậc hai viết kín cả trang vở, nét chữ nhỏ, gọn. Một bữa, nó làm xong một bài hình học, cô đứng sau lưng nhìn lén, thấy nó vẽ đường phụ đẹp như in.

Còn môn văn thì khác. Cái tập vở văn của nó, cô liếc qua một lần, thấy trang nào cũng có điểm ba, điểm bốn đỏ chót, lời phê "lạc đề", "diễn đạt lủng củng".

Cô không nói gì về chuyện đó. Chưa phải lúc.

Ở bến, mấy ông đi biển đã thành khách quen. Ông già râu lởm chởm tên là chú Ba Xường, tài công chiếc ghe sơn xanh đỏ, sáng nào cũng ngồi chồm hổm chỗ cũ, ăn tám cái, trả hai ngàn, chê nước chấm một câu rồi mới đi. Trà thử pha nước chấm có xoài băm như chú Ba nói. Khá hơn. Chú Ba nói "khá hơn", không nói "ngon". Cô biết vẫn còn thiếu.

Sáng thứ Sáu có một chuyện lạ. Gần bảy giờ, bến đã vãn người, Trà đang cạo khuôn chuẩn bị dọn thì thấy một cái nón lá lấp ló sau gốc dương. Dưới cái nón là chị bầu bữa trước, chị đã kéo chồng về vì sợ "bánh mẹ ghẻ bỏ bùa". Chị nhìn trước nhìn sau, rồi đi nhanh tới, hạ giọng:

– Còn bánh hông?

– Còn một khuôn bột. Em đợi chút.

– Đổ lẹ giùm tui. – Chị ngồi thụp xuống cạnh lò, kéo vành nón che kín mặt. – Tui thèm từ hôm qua tới giờ, thèm muốn khóc. Từ hồi chị Hảo mất, cả xóm hổng ai đổ bánh căn nữa.

Trà đổ bánh. Chị bầu ngồi nhìn những cái bánh phồng lên trong khuôn, nuốt nước miếng, rồi bốc ăn liền ba cái khi còn nóng bỏng tay, thổi phù phù.

– Đừng nói với ảnh nghen. – Chị dặn, miệng còn nhai. – Ảnh mà biết tui ăn bánh của chị, ảnh cười tui tới Tết.

– Chị không nói. – Trà gói thêm tám cái vô lá chuối. – Mấy cái này chị biếu em đem về. Nói em mua ở chợ.

Chị bầu cầm gói bánh, đứng dậy, ngập ngừng một chút.

– Tui tên Mỹ. – Chị nói. – Ở cuối xóm, gần vựa bà Năm. Mà chị ơi… nước chấm của chị, chị bỏ thêm chút đậu phộng rang giã nhỏ coi. Hồi chị Hảo hay bỏ.

Rồi chị đi mất, nhanh như lúc tới.

Trà đứng nhìn theo cái nón lá khuất sau hàng dương. Xoài băm, đậu phộng. Mỗi người trong xóm này giữ một mảnh của cái chén nước chấm đó, như giữ một mảnh của người đàn bà đã mất. Không ai đưa cho cô cả cái chén. Cô phải đi xin từng mảnh một.

Tối thứ Bảy, gió nồm thổi mạnh, sóng đánh rì rào suốt đêm. Trà nằm trong mùng không ngủ được, nghe ngoài gian giữa có tiếng động.

Cô vén mùng nhìn ra. Ánh trăng lọt qua mấy khe ván cửa sổ, vạch thành từng vệt bạc trên nền nhà. Con Ngần ngồi dưới gầm cái bàn thờ, chỗ tối nhất, hai chân xếp bằng. Trước mặt nó là một cái hộp thiếc vuông, loại hộp đựng bánh quy, nắp in hình mấy bông hoa đã tróc sơn gần hết.

Con nhỏ mở nắp hộp, chậm rãi như sợ đánh thức ai.

Trà nheo mắt nhìn. Trong hộp có một tấm hình đen trắng, một cây lược sừng gãy mấy răng, một cái kẹp tóc hình con bướm. Và một cái hộp nhỏ bằng nhung đỏ, cỡ bằng cái hộp diêm.

Con Ngần nhấc cái hộp nhung đỏ lên, mở ra. Bên trong trống trơn. Chỉ còn hai cái khe nhỏ trên miếng nệm lót, chỗ để móc một đôi bông tai.

Con nhỏ đưa cái hộp lên sát mũi, hít một hơi. Rồi nó đóng hộp lại, ôm vô ngực, ngồi yên như vậy dưới gầm bàn thờ, trong ánh trăng vạch từng đường, không khóc, không động đậy.

— Hết chương 6 —