Hai cái lồng đèn đêm rằm

Chương 13: Hai cái lồng đèn đêm rằm

Cô giáo lớp Một cầm tập vở của thằng Còng lên, lật qua lật lại, rồi nhìn Trà qua cặp kính.

– Chị coi nè. Bài tập tô chữ o, cháu tô đẹp nhất lớp. Mà tô xong chữ o, cháu vẽ thêm cái này.

Trên trang vở kẻ ô li, sau hai hàng chữ o tròn trịa, có một hình vẽ bằng bút chì: một con ốc to, vòng xoắn tô đậm, đầu nhọn có một chấm tròn. Bên cạnh con ốc là một hình người nhỏ, tóc dài, đang cúi đầu.

– Cháu không nói, chị à. – Cô giáo nói, không trách, chỉ lo. – Em gọi tên thì cháu đứng dậy, em hỏi thì cháu gật hoặc lắc. Đọc bài thì cháu không đọc. Em không biết chấm điểm đọc làm sao.

Trà nhìn con ốc trong tập vở. Rồi cô nhìn thằng Còng đang đứng ngoài cửa lớp, cái cặp mới đeo sau lưng, cái cặp con Ngần dành tiền nước chấm cả mùa hè để mua. Cái cặp màu xanh dương, có hình chiếc tàu thủy.

– Cô cho cháu viết thay đọc được không cô? – Trà nói. – Cô đọc, cháu viết lại. Cháu viết đúng là cháu hiểu. Cái đọc, cho cháu thêm thời gian.

Cô giáo nghĩ một chút, rồi gật đầu.

– Cũng được. Để em thử.

Khai giảng năm đó, nhà Tư Mạnh có ba đứa đi học ba trường. Thằng Còng vô lớp Một ở trường tiểu học xã. Con Ngần lên lớp năm, cũng trường đó, giờ học buổi sáng, chiều về phụ cân cá. Thằng Vẹn lên lớp mười ở trường cấp ba thị trấn, sáng nào cũng đạp xe bảy cây số, năm giờ rưỡi đã đi.

Bữa khai giảng, con Ngần đứng chờ ở cổng, lúc thằng Vẹn dắt xe ra, nó dúi vô tay anh nó một cái hộp nhỏ bằng giấy bìa. Trong hộp là một cái đồng hồ đeo tay mặt tròn, dây nhựa đen, loại bán ở chợ thị trấn giá ba chục ngàn.

– Anh Hai đi học xa, phải coi giờ. – Con nhỏ nói, mặt hất lên. – Trễ học là mất mặt nhà mình.

Thằng Vẹn cầm cái đồng hồ, đứng sững. Rồi nó đeo vô cổ tay trái, cài khóa, nhìn mặt đồng hồ một hồi lâu như nhìn một thứ gì quý lắm. Nó không nói cám ơn. Nó chỉ đưa tay xoa đầu con Ngần một cái, mạnh tới mức đuôi tóc con nhỏ lệch hẳn qua một bên, rồi leo lên xe đạp đi.

Con Ngần đứng sửa tóc, miệng càu nhàu, nhưng cười.

Tháng Chín trôi qua với những trận mưa chiều đầu mùa. Gió đổi hướng, gió nồm nhẹ dần, thay bằng những đợt gió từ biển thổi vô, mặn và ẩm. Ghe ra khơi thưa hơn. Mùa cá cơm hết hẳn, Trà phải mua cá cơm khô đã phơi từ tháng trước ở vựa bà Năm, giá cao hơn. Xe đò ghé quán chú Sáu Tờ vẫn đều, nhưng có bữa mưa to, đường quốc lộ ngập một khúc, xe đi trễ cả buổi, không ghé.

Trà bắt đầu để ý tới mảnh giấy của dì Hai Thơm.

Cô không trả lời. Cô không biết trả lời làm sao. Cô đã nói với dì Hai từ hồi tháng Ba: chuyện thằng Còng ở đâu, ba nó quyết. Nhưng đây không phải chuyện ở đâu. Đây là ba ngày Trung thu.

Tối thứ Bảy cuối tháng Chín, cô ngồi xuống bậc thềm cạnh thằng Còng. Thằng nhỏ đang ôm cái lồng đèn ông sao của dì Hai, lấy ngón tay vuốt vuốt mấy cái tua kim tuyến.

Trà chìa tay ra. Thằng Còng nhìn cô, rồi đưa cái vỏ ốc.

– Còng. – Cô thì thầm vô miệng ốc. – Rằm tháng Tám, dì Hai muốn rước con qua bên dì Hai ăn Trung thu, ở ba ngày. Con muốn đi không? Con muốn thì gật, không muốn thì lắc.

Thằng nhỏ áp ốc vô tai, nghe. Rồi nó ngồi im rất lâu. Nó nhìn cái lồng đèn ông sao trong tay. Nó nhìn Trà. Rồi nó làm một việc mà cô không ngờ: nó gật đầu, rồi lắc đầu, rồi lại gật đầu.

Trà nhìn nó, và cô hiểu. Nó muốn đi. Nó cũng muốn ở lại. Nó mới sáu tuổi, và nó không muốn phải chọn.

– Ừ. – Cô nói, không qua cái vỏ ốc nữa. – Dì biết rồi.

Cô gọi thằng Vẹn ra.

– Vẹn. Con biết làm lồng đèn không?

Rằm tháng Tám năm đó rơi vào thứ Hai, năm tháng Mười.

Chiều hôm đó, khi trăng còn chưa lên, thằng Còng có hai cái lồng đèn. Một cái ông sao giấy kiếng đỏ của dì Hai. Một cái hình con cá chép, khung tre do thằng Vẹn chuốt suốt ba buổi tối, giấy kiếng cam do Trà dán, vảy cá vẽ bằng bút lông của con Ngần. Con cá chép mắt to, miệng há tròn, đuôi xòe ra ba nhánh. Trong bụng nó có một cây nến nhỏ cắm trên cái đế bằng nắp lon.

Con nít trong xóm Gành Ráng tụ lại ở bãi cát trước nhà bà Chín từ lúc chạng vạng. Đứa cầm đèn ông sao, đứa cầm đèn kéo quân, đứa nghèo nhất thì cầm cái lon sữa bò đục lỗ, thắp nến bên trong, ánh sáng hắt ra lốm đốm như sao. Tụi nó đi một vòng quanh xóm, vừa đi vừa hát. Thằng Còng đi giữa đám, hai tay cầm hai cái lồng đèn, một bên đỏ một bên cam, không chịu buông cái nào. Cái vỏ ốc nó đeo sau lưng bằng một sợi dây dù mà thằng Vẹn cột cho.

Trà đứng ở hiên nhìn theo. Bà Chín ngồi trên chõng bên kia hàng rào, nhai trầu.

– Mầy làm đèn cá chép cho nó hả?

– Thằng Vẹn làm. Con dán giấy.

– Thằng Vẹn. – Bà Chín lặp lại, rồi cười khà. – Cái thằng hồi tháng Ba đứng ở mé biển, nhìn mầy chết đuối mà hổng nhích chân.

Trăng lên. Trăng rằm tròn vành vạnh, vàng sậm như cái mâm đồng, nhô lên khỏi mặt biển ở phía đông, kéo một vệt sáng dài trên sóng từ chân trời tới tận mé cát.

Khi đám con nít đi giáp vòng trở về, thằng Vẹn ra bãi cát, ngồi xuống cạnh thằng Còng. Nó cởi sợi dây dù, lấy cái vỏ ốc trên lưng em nó xuống.

– Còng. Anh Hai chỉ mầy cái này. Hồi ông ngoại còn sống, ông ngoại chỉ anh Hai.

Nó đưa cái đầu nhọn có lỗ khoan lên môi, mím môi lại, phồng má, rồi thổi.

Một âm thanh trầm, dài, vang lên. Tiếng "u…u…u" không giống bất cứ tiếng gì Trà từng nghe, không phải tiếng còi, không phải tiếng kèn, mà giống như chính biển đang thở ra. Nó lan trên mặt cát, lan ra mặt nước, đập vô gành đá ở phía bắc rồi dội ngược lại. Đám con nít im bặt. Mấy người lớn trong xóm ló đầu ra cửa.

Thằng Vẹn đưa cái vỏ ốc cho thằng Còng.

– Mím môi. Đừng thổi bằng má. Thổi bằng bụng.

Thằng Còng cầm cái vỏ ốc bằng hai tay. Nó đưa lên môi, phồng má, thổi. Không có tiếng gì, chỉ có tiếng phì phì. Nó thử lại. Phì phì. Lần thứ ba. Lần thứ tư.

Lần thứ bảy, một tiếng "u…" ngắn, khàn, run run thoát ra khỏi cái vỏ ốc. Nhỏ, nhưng là tiếng của tù và.

Thằng Còng hạ cái vỏ ốc xuống, mắt mở to, nhìn anh nó. Thằng Vẹn cười toe. Rồi thằng Còng quay lại, tìm Trà ở hiên. Cô giơ hai ngón tay cái lên.

Bảy giờ tối, dì Hai Thơm tới rước. Bà đứng ở cổng, không vô sân. Thằng Còng đi ra với hai cái lồng đèn trong tay và cái vỏ ốc trên lưng. Dì Hai nhìn cái đèn cá chép, nhìn một lúc. Rồi bà nắm tay thằng nhỏ, dắt đi, không nói với Trà câu nào.

Đêm đó căn nhà im ắng một cách lạ lùng. Trà nằm trong mùng, nghe sóng, nghe con Ngần trở mình, nghe thằng Vẹn ngoài hiên lật trang vở. Cô nhận ra, sau bảy tháng, cô đã quen với tiếng thở nhẹ của thằng Còng ở góc giường bên kia, quen tới mức không có nó thì không ngủ được.

Bốn giờ sáng thứ Ba, Trà mở cửa đi ra bến thì thấy thằng Còng ngồi ở bậc thềm.

Nó ngồi đó từ lúc nào không biết, hai đầu gối co lên ngực, hai cái lồng đèn đã tắt nến đặt hai bên, cái vỏ ốc trong lòng. Sương đêm đọng thành từng giọt trên tóc nó. Thấy cô, nó ngẩng lên, không cười, không khóc, chỉ nhìn.

Trà quỳ xuống bậc thềm, kéo nó vô lòng. Lần đầu tiên, nó không co người lại.

Bảy giờ, dì Hai Thơm chạy tới, tóc rối, áo cài lệch nút, mặt trắng bệch. Thấy thằng Còng ngồi trong hiên ăn bánh căn, bà đứng sững ở cổng, thở hổn hển.

– Tui thức dậy, hổng thấy nó đâu. – Bà nói, giọng run bần bật. – Tui chạy khắp xóm, chạy ra tận mé biển…

– Nó tự đi về hồi sáng sớm, chị Hai. Em cũng mới thấy.

Dì Hai Thơm nhìn thằng Còng. Thằng nhỏ cũng nhìn dì Hai, miệng còn ngậm miếng bánh. Rồi nó đứng dậy, đi ra cổng, nắm vạt áo dì Hai, giật giật hai cái, rồi quay vô, ngồi xuống chỗ cũ.

Dì Hai đứng như trời trồng. Mắt bà đỏ hoe.

– Nó là con của em tui. – Bà nói, không với ai cả. – Nó là con của con Hảo. Bà bỏ bùa gì nó vậy?

– Em không bỏ bùa gì hết, chị Hai. – Trà nói nhỏ. – Chị muốn nó qua chơi lúc nào cũng được. Ngày nào cũng được. Em không cản.

Dì Hai Thơm không trả lời. Bà quay lưng, đi ra ngõ, bước chân xiêu vẹo như người say.

Thứ Tư, bảy tháng Mười, Trà đang ngồi trộn cá cơm ở hiên thì cô Bảy Thắm đạp xe ngang, thắng lại ở cổng, đưa vô một tờ giấy báo tiền.

– Tiền anh Tư gửi tháng này nè chị. – Cô Bảy nói, rồi nán lại, chống chân xe nói chuyện, như mọi lần. – Mà chị Mận, hồi sáng chị Hai Thơm lên bưu điện gửi thơ bảo đảm đi Vũng Tàu, cho anh Tư đó. Thơ dày cộm, dán tem bảo đảm đỏ chót. Có chuyện gì hông chị?

Trà lắc đầu. Cô không biết. Cô cầm tờ giấy báo tiền, cám ơn cô Bảy.

Sau lưng cô, có tiếng cái chén rơi xuống nền xi măng, bể làm ba.

Cô quay lại. Thằng Vẹn đứng ở khung cửa, mới đi học về, cặp sách còn đeo trên vai, bàn tay còn giữ nguyên tư thế cầm chén. Mặt nó trắng bệch như tờ giấy.

— Hết chương 13 —