Nói vô miệng ốc

Chương 3: Nói vô miệng ốc

– Bột này mầy xay vậy là để hồ dán chớ đổ bánh gì.

Bà Chín Bông bốc một nhúm bột trong cái thau nhôm lên, vê vê giữa hai ngón tay, rồi búng xuống đất. Con gà mái mơ đang lượn quanh chân cối lập tức chạy tới mổ.

Cái cối xay bột của bà Chín nằm dưới một tàn cây bàng, hai thớt đá xám chồng lên nhau, thớt trên có cái cần gỗ cầm tay đã bóng như sừng. Trà xay từ năm giờ sáng, hai vai cứng đờ, gạo mới ngâm từ nửa đêm đổ vô cái lỗ trên mặt cối từng muỗng một, nước bột trắng đục chảy ra theo cái rãnh vô thau.

– Đặc quá hả bà?

– Đặc thì hổng. Mầy ngâm gạo có mấy tiếng, gạo chưa mềm tới lõi, xay ra lợn cợn. Phải ngâm từ chiều hôm trước, qua một đêm. Rồi bỏ thêm chén cơm nguội vô xay chung, bánh mới xốp. – Bà Chín ngồi trên cái chõng tre, tay vuốt vuốt con mèo mướp nằm trong lòng. – Con Hảo hồi đó xay ở đây, ngày nào cũng xay. Nó xay một tiếng rưỡi, tay đều như máy, hổng nghỉ.

– Bà dạy con được không?

Bà Chín ngước lên. Đôi mắt đục của bà nhìn cô một lúc lâu, lâu tới mức Trà tưởng bà không nghe.

– Mầy về xóm này mười lăm tháng, chưa một lần thèm qua đây ngồi với tao. – Bà nói. – Giờ đụng sóng một cái, mầy xưng con ngọt xớt. Tao già rồi chớ chưa lẫn.

Trà không biết nói gì. Cô đứng đó, hai tay dính bột, cái cần cối trong tay.

– Mà thôi. – Bà Chín thở dài, đặt con mèo xuống. – Tao cũng chẳng còn ai để dạy. Ngâm lại gạo đi. Chiều nay qua đây tao chỉ cách nuôi khuôn.

Cái khuôn của Hảo nằm úp trên gác bếp gần hai năm trời. Bà Chín nói khuôn bỏ lâu là khuôn đói, đổ bột vô nó hút hết dầu, bánh dính chặt, cạy ra bể. Muốn khuôn thuần lại thì phải nuôi. Chiều hôm đó Trà làm theo từng lời bà: rửa khuôn bằng nước tro, phơi khô, đặt lên bếp than đốt cho nóng già, lấy miếng mỡ heo cột vô đầu đũa quét khắp lòng từng lỗ, để nguội, quét lần nữa. Rồi đổ nước bột thật loãng vô, đậy nắp, để cho cháy khét, cạy ra bỏ. Làm vậy ba lượt.

Lượt thứ ba xong thì trời tối. Cái bếp sau nhà đầy khói mỡ khét, mắt Trà đỏ hoe. Con Ngần đi học về, đứng ở cửa bếp chun mũi.

– Bả đốt nhà hả?

– Dì nuôi khuôn.

– Nuôi khuôn. – Con nhỏ lặp lại, giọng như nhại. – Bả nuôi cái khuôn còn kỹ hơn nuôi tụi tui.

Nó quay vô nhà. Trà nghe tiếng nó lục lạo nồi cơm, rồi tiếng chén đũa. Cô nhìn xuống cái khuôn. Mười hai cái lỗ đen bóng phản chiếu ánh than đỏ. Ngoài kia, con nhỏ vừa nói đúng một câu.

Sáng thứ Năm, mẻ bánh đầu tiên.

Trà đặt khuôn lên bếp than, chờ tới khi nhỏ một giọt nước vô thì giọt nước nhảy lăn tăn rồi bốc hơi. Cô múc bột bằng cái vá nhỏ, đổ vô từng lỗ, lỗ nào cũng đầy tới miệng thì bột trào ra ngoài, cô nhớ ra và đổ bớt. Đậy nắp. Chờ.

Cô đếm nhẩm. Ở Sài Gòn, cô làm bánh bằng đồng hồ hẹn giờ. Ở đây cô chỉ có mũi và tai: mùi gạo chín, tiếng xèo xèo nhỏ dần.

Mở nắp ra, mười hai cái bánh trắng ngà, mặt rỗ tổ ong, nhìn cũng ra dáng. Cô lấy cái que tre đầu bẹt lách vô viền một cái, nhấc lên.

Cái bánh rách làm đôi. Nửa trên dính que, nửa dưới dính khuôn.

Cô cạy cái thứ hai. Cũng vậy. Cái thứ ba thì ra nguyên con, nhưng đáy cháy đen. Cái thứ tư sống nhão.

Đến khi xong mẻ đầu, trên cái mẹt tre có ba cái bánh nguyên, bảy cái rách, hai cái dính chết trong khuôn phải lấy dao cạo ra. Con gà mái mơ của bà Chín đã nhảy qua hàng rào từ lúc nào, đứng sát chân cô, mổ lia lịa mấy mẩu bánh rơi.

Trà ngồi bệt xuống đất. Cô không khóc. Cô làm bánh mười ba năm, cô đã từng đổ bỏ những mẻ hư nặng hơn nhiều. Nhưng ở Sài Gòn, cô biết mình sai ở đâu. Còn ở đây, mọi thứ đều lạ: lửa lạ, khuôn lạ, gạo lạ, cả đôi tay cầm que tre cũng là tay của người khác.

Thằng Còng ngồi ở bậc cửa bếp, như mọi khi, cách cô một khoảng. Cái vỏ ốc áp vô tai.

Trà nhìn nó, và đột nhiên cô nhớ tới một chuyện cô đã cất đi rất lâu.

Năm cô bảy tuổi, dì Thục mới về nhà. Dì là vợ sau của ba, một người đàn bà nhỏ thó ở chợ Rạch Kiến, cười nhiều, nói giọng miền Tây kéo dài. Trà không chịu nói chuyện với dì suốt mấy tháng trời. Một bữa, dì lấy hai cái lon sữa đặc rỗng, đục lỗ dưới đáy, xỏ sợi dây cước qua, căng từ cửa sổ phòng Trà ra tới bếp. Dì nói, con không muốn thấy mặt dì thì con nói vô lon, dì nghe ở bên này.

Trà nhớ rõ mình đã làm gì. Cô lấy cây kéo cắt đứt sợi dây.

Cô đứng dậy, phủi tay, đi tới chỗ bậc cửa. Thằng Còng thấy cô lại gần thì co người lại, ôm chặt cái vỏ ốc hơn. Trà ngồi xuống cách nó một bước chân, không lại gần thêm.

– Còng. – Cô nói nhỏ. – Cái ốc đó, dì nói vô được không? Dì nói nhỏ thôi. Con không muốn nghe thì con bỏ ra.

Thằng nhỏ nhìn cô. Đôi mắt nó to, tròng đen lớn, giống hệt người đàn bà trong di ảnh trên bàn thờ. Một lúc lâu. Rồi rất chậm, nó xoay cái vỏ ốc lại, chĩa cái miệng loe về phía cô, đầu nhọn vẫn áp sát tai nó.

Trà cúi xuống, ghé miệng vô cái miệng ốc. Bên trong lòng ốc trơn láng, màu hồng nhạt như da trong má một đứa nhỏ, có mùi muối và mùi nắng.

– Còng ơi. – Cô thì thầm. – Bánh dì đổ bể hết rồi. Con nếm giùm dì một cái coi được không. Con thấy dở thì con lắc đầu, dì đổ lại.

Cô ngồi thẳng lại. Thằng Còng giữ nguyên cái vỏ ốc bên tai thêm một hồi, như để cho những chữ cô vừa nói chạy hết vòng xoắn trong lòng ốc. Rồi nó đặt cái vỏ ốc xuống đùi, đứng dậy, đi tới cái mẹt tre, bốc một cái bánh nguyên, cái có đáy cháy đen, bỏ vô miệng.

Nó nhai chậm rãi. Nhai xong, nó nhìn cô, rồi lắc đầu. Một cái, dứt khoát.

Trà bật cười, lần đầu tiên từ khi tỉnh dậy trên bãi cát.

– Ừ. Dì biết. Dì đổ lại.

Chiều đó, bà Chín ngồi trên chõng, nghe cô kể chuyện mẻ bánh hư, cười khà khà, rồi mới chịu nói cái điều bà giấu từ sáng: lửa phải để than hồng, không có ngọn; bột phải để nghỉ ít nhất ba tiếng cho nó lên men nhẹ, có mùi hơi chua chua mới được; đổ bột rồi phải đậy nắp liền, đừng mở ra coi, mở ra là hơi xì mất, bánh xẹp. Cái gì bà cũng nói ra từng chút, như bỏ từng hột muối vô nồi.

– Còn cái ốc, bà Chín? – Trà hỏi. – Cái ốc của thằng Còng.

Bà Chín im một lúc.

– Của ông ngoại nó. Ông già Trần Kỷ, hồi xưa làm tài công ghe lớn. Mỗi lần trời chuyển giông, ổng ra đứng trên gành thổi cái tù và đó, ghe ngoài khơi nghe được là biết đường vô lạch. Ổng mất thì con Hảo giữ. – Bà Chín rút gói thuốc rê ra, vấn một điếu, nhưng không đốt. – Lần cuối con Hảo đi viện tỉnh, trước khi lên xe, nó ôm thằng Còng, đưa cái ốc cho nó, dặn: nhớ má thì áp vô tai, nghe má nói. Thằng nhỏ hồi đó ba tuổi rưỡi. Từ bữa đó tới giờ, nó hổng nói thêm một tiếng.

Trà nhìn sang nhà mình. Qua hàng rào dâm bụt, cô thấy thằng Còng đang ngồi trên bậc thềm, cái vỏ ốc áp vô tai, mắt nhìn ra phía biển.

– Mầy nói vô cái ốc của nó hả? – Bà Chín hỏi.

– Dạ.

– Nó cho mầy nói?

– Dạ.

Bà Chín không nói gì nữa. Bà ngậm điếu thuốc chưa đốt, nhìn ra biển cùng một hướng với thằng nhỏ.

Thứ Bảy, mẻ bánh thứ năm. Mười hai cái ra khuôn nguyên con, vàng đáy, mặt rỗ đều. Trà gắp một cái chấm vô chén nước mắm pha đại bằng chút đường, chút tỏi, ăn thử. Bột đã xốp, mùi gạo thơm. Nhưng còn thiếu một cái gì đó, cô không gọi được tên.

Con Ngần đi ngang qua bếp, vờ như không thèm nhìn. Ra tới cửa, nó quay lại, bốc một cái bánh, chấm vô chén nước mắm, bỏ vô miệng, nhai, rồi nhăn mặt.

– Nước mắm mặn chát. Má tui hổng có pha vậy.

– Vậy má con pha sao?

Con nhỏ mở miệng, rồi ngậm lại. Nó nhìn cái mẹt bánh, rồi nhìn cô.

– Năm ngàn. – Nó nói. – Câu này năm ngàn.

– Dì đâu có tiền.

– Vậy thôi.

Nó đi ra ngoài, nhưng Trà thấy lúc đi ngang cái mẹt, tay nó lén bốc thêm một cái bánh nữa.

Chủ nhật, trời sáng trong, gió nồm thổi mát. Trà đang ngồi lựa gạo ở hiên thì nghe tiếng thằng Vẹn ở ngoài ngõ, giọng nó mừng rỡ khác hẳn mọi khi:

– Dì Hai! Dì Hai qua chơi!

Một người đàn bà bước vô sân. Bà chừng bốn mươi, người cao, gầy, mặc bộ bà ba đen, tóc búi thấp, gương mặt dài, thanh, giống người trong di ảnh tới mức Trà phải nhìn lại lần nữa. Trên tay bà xách một cái giỏ đệm, trong giỏ lòi ra mấy bộ quần áo con nít xếp gọn, một bịch bánh ngọt, một cái gối nhỏ.

Con Ngần chạy ra ôm lấy hông bà. Thằng Còng đứng dậy khỏi bậc thềm, nhưng không chạy lại, chỉ đứng yên, ôm cái vỏ ốc.

Người đàn bà xoa đầu con Ngần, rồi ngẩng lên, nhìn thẳng vô Trà. Bà không chào. Bà đặt cái giỏ đệm xuống bậc thềm, ngay cạnh chân thằng Còng.

– Mận. – Bà nói, giọng đều, không cao, không thấp. – Tui là dì Hai Thơm, chị ruột của con Hảo. Chắc bà hổng nhớ tui, nghe nói bà đụng sóng hổng nhớ ai. Vậy càng tiện. Tui tới đây rước thằng Còng về bên tui nuôi. Bà lo hổng nổi đâu.

— Hết chương 3 —