Chợ phiên rằm tháng Hai

Chương 4: Chợ phiên rằm tháng Hai

Người đầu tiên xin vào Tùng Khê Tông ở chợ phiên rằm tháng Hai là một ông năm mươi tuổi, mũi đỏ, hơi thở nồng mùi rượu ngô, và ông chỉ có đúng một câu hỏi.

– Vào tông thì có được học bay không?

– Trúc Cơ mới ngự kiếm được, chú ạ. – Hoài nói. – Chú tu từ bây giờ thì chừng năm chục năm.

– Năm chục năm cũng được. – Ông gật lia lịa. – Miễn là có ngày bay được. Bay lên núi ở, khỏi về nhà.

Ông chưa kịp nói hết câu thì một bà to béo từ hàng cá khô bên cạnh lao tới, túm lấy tai ông, kéo đi. Ông vừa bị kéo vừa ngoái lại, giơ tay vẫy Hoài như vẫy chuyến đò cuối cùng.

Đe phải cắn môi mới không cười thành tiếng.

Họ dựng một cái bàn tre dưới gốc gạo, ngay cạnh quán xôi của bà Ba Nụ. Tờ chiêu đệ tử của ông già Khuất dán trên một tấm ván, dựng nghiêng vào thân cây. Chợ phiên ngày rằm đông gấp mười ngày thường: người dưới xuôi lên bán muối, bán vải, bán nồi đồng; người trên bản xuống bán măng khô, mật ong, thịt trâu gác bếp; người trong trấn bán đủ thứ. Tiếng rao, tiếng mặc cả, tiếng gà vịt trong lồng, tiếng trẻ con khóc, tất cả lẫn vào nhau thành một thứ tiếng ồn ấm áp mà Đe chưa nghe thấy từ ngày rời làng.

Người thứ hai là một đứa bé chừng mười tuổi, gầy nhom, được mẹ nó dắt tới. Người mẹ không hỏi gì về tu luyện. Chị chỉ chỉ vào chữ "bao ba bữa" trên tờ giấy, rồi nhìn Hoài. Hoài nhìn đứa bé, nhìn hai bàn tay nó chai sần ở tuổi lên mười, và Đe thấy mặt cô thay đổi mấy lần trong một hơi thở.

– Mười bốn tuổi mới thử căn được, chị ạ. – Cô nói nhỏ. – Em ấy còn nhỏ quá.

Người mẹ gật đầu, như đã biết trước câu trả lời. Bà Ba Nụ gói cho hai mẹ con hai nắm xôi. Hoài lấy trong túi ra một viên linh thạch, dúi vào tay người mẹ trước khi chị kịp từ chối. Ba mươi bảy viên, hôm nay đổi một viên ra bạc mua hai cân thịt, giờ còn ba mươi lăm. Đe đếm thầm. Nó không nói gì.

Người thứ ba là một cậu ấm con nhà buôn gỗ trong trấn, áo lụa, quạt giấy, hỏi vào tông thì được làm đại sư huynh luôn không. Hoài bảo tông có đại sư tỷ rồi. Cậu ta hỏi tông giàu không. Hoài chỉ cho cậu ta xem tờ cáo thị nợ mà cô chép lại, dán ngay bên dưới tờ chiêu. Cậu ta đọc, gấp quạt, đi thẳng.

– Sư tỷ dán tờ nợ làm gì? – Đe hỏi.

– Để lọc. – Hoài nói. – Đứa nào đọc tờ nợ mà vẫn đứng lại, đứa ấy mới đáng giữ.

Tới giữa trưa, không ai đứng lại.

Đe đang gặm nắm xôi thứ hai thì mặt đất dưới chân rung lên một cái. Không mạnh, nhưng rõ. Rồi một cái nữa. Cả dãy hàng quán quay đầu nhìn về phía cổng chợ.

Một cô gái đang đi vào. Cô to. Không phải béo, mà to như người ta đẽo cô từ một khúc gỗ lim: vai rộng, cánh tay dày, cao hơn mọi người đàn ông trong chợ một cái đầu. Cô mặc áo chàm ngắn của người Tày, khăn chàm quấn đầu, chân đi đất. Trên lưng cô, buộc bằng hai sợi dây mây, là một cái cối đá xay ngô, loại cối hai thớt to bằng cái nong. Mỗi bước cô đi, cái cối đè xuống, mặt đất kêu một tiếng thịch.

Cô đi tới góc chợ chỗ người ta bán đồ đá, tháo dây, đặt cái cối xuống. Mấy người đàn ông bán cối gần đó dạt sang hai bên. Cô ngồi xổm cạnh cái cối, hai tay đặt lên đầu gối, chờ.

Một lúc lâu không ai hỏi mua. Cô gái đứng dậy, đi dọc chợ, nhìn ngang nhìn dọc. Đi tới gốc gạo thì cô dừng, nhìn tấm ván dán giấy. Cô nhìn mãi. Rồi cô quay sang Đe.

– Đọc.

Không phải câu hỏi, cũng không phải câu ra lệnh. Giọng cô trầm, nặng, đúng một tiếng.

Đe đọc to tờ chiêu đệ tử. Cô gái nghe, mắt nhìn chằm chằm vào môi nó. Tới chữ "bao ba bữa", cô đưa tay lên ra hiệu dừng lại.

– Ba bữa. No không?

– Dạ… – Đe nhìn Hoài.

– No. – Hoài nói, rồi như thấy mình hứa liều, nói thêm. – Cơm độn khoai. Khoai thì nhiều.

Cô gái gật đầu một cái. Cô không hỏi tông nào, núi nào, nợ bao nhiêu. Cô quay lại góc chợ, buộc cái cối lên lưng, rồi quay về đứng cạnh bàn tre.

– Bế Thị Nương. Khuổi Lặng. – Cô nói. Rồi cô chỉ vào cái cối trên lưng. – Không bán được. Mang về núi. Xay ngô.

– Chị đi từ Khuổi Lặng xuống đây à? – Đe hỏi. Nó nghe Hoài nói bản Khuổi Lặng nằm ở sườn tây bắc núi Chóp Nón, xa lắm.

– Hai ngày.

– Cõng cái cối này hai ngày?

Nương nhìn nó, không hiểu sao nó lại hỏi một câu hiển nhiên như vậy.

– Bán được thì về không phải cõng.

Bà Ba Nụ cười tới chảy nước mắt.

Họ về tới núi lúc xế chiều. Nương cõng cái cối lên ba trăm bậc đá mà không dừng lại thở lần nào. Con ngỗng Quản Gia đứng ở cổng, vươn cổ định cắn, nhìn lên thấy cô gái cao chắn mất nửa bầu trời thì đổi ý, lặng lẽ đi chỗ khác.

Ông già Khuất bảo cô đặt tay lên hòn đá thử căn ngay. Nương rửa tay ba lần, kỹ hơn cả Đe, rồi đặt bàn tay to như cái quạt nan lên mặt đá.

Lòng đá vàng lên. Không phải một vệt mờ như khói. Một khối vàng đặc, đều, màu đất sét vừa nhào, từ đáy đá dâng lên tới tận mặt, đầy, như rót mật vào bát.

Hoài đứng sững. Cái muôi gỗ trong tay cô rơi xuống đất.

– Đơn linh căn thổ. – Ông già nói, chậm rãi, như nếm từng chữ. – Mười nghìn người mới có một.

– Chị chưa thử căn bao giờ à? – Đe hỏi Nương.

– Không. – Nương nhấc tay khỏi đá, nhìn bàn tay mình như nhìn của người khác. – Bản xa. Không ai lên.

– Mười chín tuổi, đập đá cả đời. – Ông già nói. – Đập đá có hay không?

– Hay. – Nương nói, và lần đầu tiên mặt cô có biểu cảm, một cái nhíu mày như đang tìm chữ. – Đá có đường. Hát thì thấy đường. Đập theo đường thì đá nứt.

– Hát thế nào? Hát thử ta nghe.

Nương không hát. Cô ư ử trong cổ họng, một âm trầm, đều, không có lời, giống tiếng gió thổi qua miệng chum. Âm ấy kéo dài chừng ba hơi thở. Đe không thấy có gì xảy ra, cho tới khi nó nhìn xuống chân. Dưới chân Nương, mấy viên sỏi trên sân đang khẽ rung, rồi tự lăn ra, xếp thành một đường thẳng.

Ông già Khuất nhìn đường sỏi ấy rất lâu. Ông không nói gì về nó. Ông chỉ bảo Hoài:

– Tối nay nấu thêm hai bát khoai.

– Năm bát. – Nương sửa lại, nghiêm túc.

Bữa tối có thịt. Thịt lợn ba chỉ kho với gừng, hai cân, Hoài kho mặn để ăn được lâu. Nương ăn hết sáu bát cơm. Bát thứ bảy cô dừng lại, nhìn nồi, nhìn ba người còn lại, rồi đặt bát xuống, không xới nữa. Ông già Khuất thấy vậy thì cầm muôi xới cho cô bát thứ bảy, đầy, rồi gắp lên trên một miếng thịt to nhất.

Họ đang ăn dở thì ngoài cổng có tiếng gõ.

Ba tiếng, cách đều, như người gõ có đếm trước.

Đe chạy ra mở cổng. Trời đã tối. Trăng rằm vừa nhô lên khỏi rặng núi phía đông, tròn, vàng như lòng đỏ trứng vịt. Dưới ánh trăng có một người đứng trên bậc đá, cao, gầy, áo dài màu tro đã sờn gấu, lưng đeo một cái hòm tre cũ. Anh ta chừng hơn hai mươi, mặt dài, lông mày rậm, môi mỏng. Ngón tay trỏ và ngón cái bàn tay phải của anh ta bám một lớp phấn trắng mỏng, thứ phấn đá mà thợ vẽ trận vẫn dùng.

Anh ta không nhìn Đe. Anh ta nhìn cánh cổng.

– Ai đóng cổng này? – Anh ta hỏi.

– Dạ, sư phụ con.

– Đóng lệch.

– Sư phụ bảo đóng lệch cố ý.

– Biết là cố ý. – Anh ta bước lên một bậc, đưa tay lên gần cái đinh hàng trên cùng, không chạm vào. – Tám điểm, không theo Bát Quái. Khảm với Ly không đối nhau, Chấn lệch về phía Tốn nửa đốt. Ai không biết thì tưởng đóng lệch. Ai đã đọc Trận Phổ quyển ba thì tưởng đóng sai. – Anh ta dừng lại, nheo mắt nhìn cái lỗ giữa. – Nhưng thiếu trung cung. Trận gì mà không có trung cung?

– Trận không có trung cung thì cũng như nồi cơm không có gạo. – Giọng ông già Khuất vọng ra từ sau lưng Đe. Ông đã đứng ở sân từ lúc nào, tay cầm bát cơm ăn dở. – Ai đến ăn chực thế?

Người lạ quay lại. Anh ta cúi đầu, chắp tay, động tác chuẩn tới mức như đã tập trước gương.

– Vãn bối Phó Gia Minh. Trước là đệ tử ngoại môn Huyền Dương Tông. Năm ngoái bị đuổi vì cãi chưởng giáo Truyền Công đường rằng Trận Phổ quyển ba đặt ngược nút Khảm Ly. Vãn bối đi hỏi khắp vùng xem có tông nào còn người hiểu trận cũ. Ai cũng chỉ lên núi này. – Anh ta ngừng một chút. – Ai cũng bảo, trên núi này có một ông già Trúc Cơ hậu kỳ. Xin hỏi tiền bối năm nay bao nhiêu tuổi?

Hoài đã ra tới sân, đứng sau lưng ông già. Đe thấy cô nhíu mày, như định nói câu này hỏi vô lễ. Nhưng ông già trả lời trước.

– Hai trăm mười một.

Phó Gia Minh im lặng. Đe nhìn thấy đôi lông mày rậm của anh ta nhướn lên, rồi hạ xuống, rất chậm. Anh ta không nói gì thêm về tuổi. Anh ta chỉ cúi đầu lần nữa.

– Vãn bối xin vào tông.

Ông già Khuất không trả lời ngay. Ông bước xuống bậc thềm, đi tới trước mặt người lạ, cầm lấy bàn tay phải của anh ta, lật lên, nhìn vào lòng bàn tay dưới ánh trăng. Ông nhìn những vết chai ở đốt ngón tay, nhìn lớp phấn trắng bám ở đầu ngón, nhìn lâu tới mức Gia Minh bắt đầu khó chịu, muốn rút tay về.

– Vào thì vào. – Ông buông tay. – Cơm còn đấy. Thịt thì hết rồi.

Đêm ấy Đe không còn ngủ một mình trong gian nhà ngang. Nương ngủ ở gian nhà nữ cùng Hoài, nhưng tiếng ngáy của cô xuyên qua cả vách. Gia Minh nằm ở giường cạnh Đe, mắt mở trừng trừng nhìn lên mái nhà rất lâu mới nhắm lại.

Gần nửa đêm, Đe dậy đi tiểu. Đi qua hiên, nó thấy ông già Khuất ngồi một mình trước bàn cờ, con ngỗng đứng trên mép bàn. Ông đang nói gì đó với con ngỗng, giọng rất nhỏ. Đe dừng lại sau cột hiên.

– Chim đến rồi đấy. – Ông già nói. – Cho nó ăn no đã. Đói thì nó mổ bậy.

Con ngỗng nghiêng đầu nhìn ông, rồi mổ vào một quân xe, đẩy nó lên ba bước.

— Hết chương 4 —