Hai ngày cho một khay đất

Chương 13: Hai ngày cho một khay đất

Khay đất của Tam Nghệ Hội là một cái khay gỗ thông vuông mỗi bề một sải tay, đựng thứ đất bạc màu như tro trấu, và Nương vừa cúi xuống ngửi đã nói ngay nó là đất đá ong đập vụn.

– Không có gì. – Cô nói. – Đất đói.

Sáng mười một tháng Tám, Đài Điền mở ở một khoảng vườn rộng phía tây thành, có tường gạch thấp bao quanh, bên trong kê hai mươi ba cái bàn gỗ dưới mái che bằng lá cọ. Mỗi bàn một khay đất, một gáo nước, một gói giấy đựng ba mươi hạt Thanh Hòa thảo. Hạt nhỏ như hạt vừng, màu xanh nhạt. Bà Cẩn đọc đề: tới giờ Thân ngày mai, cỏ mọc cao bao nhiêu, xanh bao nhiêu, lên đủ bao nhiêu cây, chấm theo đó. Không được mang đất ngoài vào, không được dùng phân, được dùng nước trong gáo, được dùng linh lực.

– Thanh Hòa thảo ưa đất mát. – Hoài nói với Nương, giọng nhỏ, tay đã bắt đầu rải hạt. – Đất này khô, nóng. Mình phải giữ ẩm cho nó cả đêm.

– Đêm khay để trong nhà Hội. – Lẫm nói từ ngoài hàng rào tre, nơi người không dự thi phải đứng. – Có người canh.

Hoài không trả lời. Cô rải ba mươi hạt thành sáu hàng, mỗi hàng năm hạt, cách đều nhau như đo bằng thước. Rồi cô đặt hai bàn tay úp xuống mặt đất, không chạm, cách chừng một đốt tay. Đe đứng ngoài hàng rào nhìn. Nó thấy làn hơi xanh nhạt như hơi nước ao buổi sớm từ lòng bàn tay cô rỉ xuống, thấm vào đất. Nương ngồi xổm ở đầu kia khay, hai tay đặt lên thành gỗ, ư ử.

Tới chiều, khay của Tùng Khê có hai mươi tám mầm nhú lên, xanh non, mỗi mầm cao chừng một đốt ngón tay. Khay của Thanh Dương Môn, ba bàn bên cạnh, mầm lên đủ ba mươi, cao gấp đôi, xanh thẫm. Một gã áo trắng đứng cạnh khay, tay đặt lên đất, mặt đỏ gay như người đang rặn.

– Đổ linh lực vào bắt nó mọc. – Hoài nói, nhìn sang. – Mai lá sẽ cháy ngọn.

Giờ Dậu, người của Hội thu khay, mang vào một gian nhà gạch lớn, khóa cửa, hai lính gác đứng ngoài.

Đêm ấy Hoài không ngủ. Đe biết vì nó cũng không ngủ. Nó nằm trên chiếu, nghe tiếng cô trở mình trên giường, nghe tiếng cô ngồi dậy, đi ra cửa sổ, đứng đó, rồi quay lại nằm. Tới gần sáng, nó nghe cô lục tay nải, lấy ra một cái gì đó, cầm trong tay rất lâu.

Sáng mười hai, giờ Mão, khay được mang ra trả về từng bàn.

Hoài nhìn khay của mình một cái, rồi đứng im.

Mầm cỏ vẫn còn, hai mươi tám mầm. Nhưng tất cả đều rũ xuống, ngọn quặp lại, thân teo. Mặt đất trong khay có màu xám hơn hôm qua, và lấm tấm những hạt trắng nhỏ như sương muối. Đứng ngoài hàng rào, Đe ngửi thấy một mùi quen. Mùi muối rang cháy, chát, hăng hắc như lá xoan giã.

Nương cúi xuống. Cô không cần ngửi.

– Đất đau. – Cô nói.

Hoài nhón lấy một nhúm đất ở góc khay, đặt lên đầu lưỡi, nhổ ra. Cô không hét lên. Cô không quay sang bàn Thanh Dương Môn. Cô đứng thẳng dậy, lấy trong túi áo ra một cái lọ sành nhỏ bằng ngón tay cái, nút lá chuối. Đe nhận ra cái lọ. Sáng mùng bốn tháng Năm, cô đã cạo một ít lớp trắng nhờn trên mặt thửa thứ hai, cho vào lọ ấy, và từ đó tới giờ cô mang nó theo người.

Cô giơ tay lên.

– Thưa giám khảo. Theo lệ thi Điền, sáng ra mỗi tông được kiểm khay trước khi thi tiếp. Khay của Tùng Khê Tông đêm qua bị rải hắc diêm. Xin Hội lấy mẫu, ghi vào sổ.

Cả Đài Điền quay lại nhìn. Ông Lạc Bá Thông, đứng gần nhất, cau mày.

– Cô có biết tố việc này nghĩa là tố người của Hội canh khay?

– Tôi không tố ai. – Hoài nói. – Tôi xin lấy mẫu, ghi sổ. Thi xong Hội xét.

Bà Nhữ Thị Cẩn đi tới. Bà không hỏi gì. Bà lấy ra một tờ giấy dầu, tự tay vét một nhúm đất ở góc khay, gói lại, đưa cho người thư ký đi theo ghi số. Rồi bà nhìn cái lọ sành trong tay Hoài.

– Cái gì?

– Đất ruộng nhà tôi. Sáng mùng bốn tháng Năm. Cũng hắc diêm. Đơn tố đã vào sổ ngoại vụ đường Huyền Dương ở Bến Ghềnh, có biên nhận.

Bà Cẩn cầm cái lọ, mở nút, nhìn vào trong. Rồi bà gói cả lọ vào tờ giấy dầu thứ hai, đưa cho thư ký.

– Thi tiếp. – Bà nói. – Giờ Thân chấm.

Bà đi. Hoài quay lại khay đất. Bây giờ tay cô mới run.

– Còn năm canh giờ. – Lẫm nói từ ngoài hàng rào, nhanh. – Lệ không cấm dùng nước trong gáo bao nhiêu lần. Gáo cạn thì được xin thêm.

Hoài nhìn Nương. Nương nhìn Hoài. Đe thấy họ không cần nói. Ba tháng trước, hai người đã đứng giữa bốn thửa ruộng đen, làm chính việc này, với chính thứ muối này. Chỉ khác là khi ấy có Gia Minh dựng trận kéo nước, có hàng nghìn con giun. Bây giờ chỉ có một cái khay gỗ, một gáo nước và hai bàn tay.

Hoài nghiêng khay, kê một góc lên viên gạch, cho khay dốc như một thửa ruộng bậc thang thu nhỏ. Cô đổ nước vào góc cao. Không đổ cả gáo, chỉ đổ từng chút, và lòng bàn tay cô đặt trên mặt nước, làn hơi xanh nhạt đẩy nước đi, chậm, đều, thấm qua đất về phía góc thấp. Ở góc thấp, Nương khoét một cái rãnh nhỏ bằng ngón tay, nước muối rỉ ra theo rãnh, nhỏ xuống một cái bát sứt.

Nương đặt hai tay lên đáy khay, từ bên dưới. Cô ư ử.

Đe đứng ngoài hàng rào thấy lớp đất trong khay khẽ rung lên, không phải rung mạnh, mà như mặt nồi cháo sắp sôi, lấm tấm những lỗ nhỏ li ti mở ra rồi khép lại. Không có giun. Nhưng đất tự tơi ra như có giun.

Họ xin gáo nước thứ hai, thứ ba, thứ tư. Người phát nước nhìn họ như nhìn hai kẻ điên. Bát sứt dưới góc khay đầy nước đục, Hoài đổ đi, lại đầy. Tới gáo thứ sáu, nước rỉ ra đã trong.

Hoài đặt tay lên đất lần cuối. Lần này cô không đẩy nước. Làn hơi xanh từ tay cô rơi thẳng xuống từng mầm cỏ, mầm nào cũng một ít, như người mẹ chia cơm cho con.

Giờ Ngọ, mầm cỏ bắt đầu thẳng lên.

Giờ Mùi, chúng cao gấp đôi.

Khổng Văn Tư, gã cao lớn đứng đầu Thanh Dương Môn, đi dọc hàng rào tre tới chỗ Lẫm đứng. Gã đứng cạnh Lẫm, mắt nhìn vào khay của Tùng Khê, không quay đầu.

– Anh Lẫm. – Gã nói nhỏ. – Muối ấy không phải bọn em.

– Tao có hỏi đâu.

– Em biết anh nghĩ gì. – Tư nói. – Bọn em được dặn thi cho thắng. Không ai dặn làm thế này. Đêm qua có người của ngoại vụ đường vào thành, em thấy ở cổng Hội lúc canh hai. Em không biết là ai. – Gã ngừng một chút. – Em không biết, anh hiểu không. Em mà biết thì em phải nói.

Lẫm không trả lời. Tư đứng thêm một lúc rồi quay về bàn mình. Lẫm rút cái bút trong tay áo ra, ghi vào lề sổ một dòng: canh hai, cổng Hội.

Giờ Thân, trống điểm. Khay của Tùng Khê có hai mươi tám cây Thanh Hòa thảo, cao chừng một gang tay, lá xanh đều, mỏng, mềm, khi gió thổi qua thì rạp xuống rồi bật lên. Khay của Thanh Dương Môn có ba mươi cây, cao hơn một chút, nhưng lá cây nào cũng cháy vàng một khúc ở ngọn, như bị lửa liếm. Gã áo trắng đổ linh lực từ hôm qua giờ ngồi phệt dưới chân bàn, mặt trắng bệch.

Ba vị giám khảo đi qua từng bàn. Bà Cẩn dừng ở bàn Tùng Khê rất lâu. Bà rút một cây cỏ lên, nhìn rễ. Rễ trắng, dài, bám đầy đất tơi. Bà cắm lại, lấy tay ấn nhẹ đất quanh gốc như người làm vườn.

Kết quả: Tùng Khê Tông chín điểm. Thanh Dương Môn sáu điểm. Lần này không giám khảo nào trừ ai.

– Mười bảy với mười lăm. – Lẫm ghi vào sổ. – Mai thi Khí.

Ra khỏi Đài Điền, Hoài đi được mấy bước thì ngồi xuống bậc cửa một nhà dân ven đường. Cô ngồi đó, hai tay đặt trên đầu gối, không nói gì. Nương ngồi xuống cạnh cô, không nói gì. Rồi Nương nghiêng người, để cái vai to bè của mình chạm vào vai Hoài. Hai người ngồi như thế cho tới khi trời tối.

Đêm ấy ở quán trọ ngõ Gốc Bàng, Lẫm ngồi bên ngọn đèn, giở tờ giấy ghi số mẫu Hội phát. Gia Minh ngồi vẽ đồ hình cho buổi thi Khí ngày mai. Đe ngồi lau búa.

– Hắc diêm trong khay có lẫn mấy hạt đen. – Lẫm nói, không ngẩng lên. – Cô Hoài, cô có để ý không?

– Hạt gì?

– Trấu đốt. – Lẫm nói. – Tháng Ba năm nay kho ngoại vụ đường Bến Ghềnh bị dột. Muối trong kho ngấm nước, vón cục. Tôi cho người trộn trấu đốt vào để hút ẩm. Cả kho chỉ có lô hắc diêm tháng Tư là lẫn trấu đốt. – Gã gẩy một hạt bàn tính. – Lô ấy tôi ký xuất ba cân cho Sính. Nếu đất trong lọ của cô cũng có trấu đốt…

Hoài nhìn gã. Lần đầu tiên từ đêm mưa tháng Sáu, cô nhìn gã như nhìn một người cùng nhà.

Có tiếng sột soạt ở cửa sổ.

Một con hạc giấy bay vào, cánh ướt sương, bay xiêu vẹo như say, đâm vào cột giường rồi rơi xuống chiếu, ngay cạnh chân Đe. Hạc giấy bằng giấy dó vàng, gấp vụng, một cánh to một cánh nhỏ. Trên lưng nó có một hình nắm xôi vẽ bằng mực đỏ.

– Bà Ba Nụ. – Hoài nói, giọng đổi hẳn. – Bà ấy nhờ phù sư trong trấn gửi.

Đe mở con hạc ra. Bên trong có mấy dòng chữ nguệch ngoạc, chữ của người ít khi cầm bút.

"Chiều nay đất trấn rung ba lần. Giếng đình nước đục. Sáng nay ông Nhàn không nhờ người xuống mua đậu như mọi khi. Người Huyền Dương kéo lên sườn sau núi Chóp Nón, mười mấy người, mang theo mũi khoan."

— Hết chương 13 —