Lò chỉ đủ nấu cháo

Chương 2: Lò chỉ đủ nấu cháo

Hòn đá thử căn của Tùng Khê Tông là một hòn cuội sông to bằng cái nồi ba, nằm trong một cái ổ rơm đặt trên bàn thờ tổ, và việc đầu tiên Hoài làm sau khi đánh thức Đe là bảo nó đi rửa tay ba lần.

– Tay thợ rèn dính muội. Muội vào đá thì đá báo sai.

Đe rửa tay ở cái giếng sau bếp, nước lạnh tới mức đầu ngón tay tê như bị kim châm. Trời chưa sáng hẳn. Sương còn đặc quánh trên sân, cây thị già chỉ là một cái bóng. Ông già Khuất đã dậy, ngồi ở bậc thềm nhà tổ, khoác cái áo bông vá vai, nhai một miếng trầu không có cau.

– Đặt cả bàn tay lên. – Hoài nói. – Đừng ấn. Thở như lúc ngủ.

Đe đặt tay lên hòn đá. Mặt đá nhẵn, lạnh. Nó đếm hơi thở được mười cái thì dưới lòng bàn tay có cái gì đó âm ấm lan ra. Rồi trong lòng đá hiện lên một vệt màu, mờ như khói hương. Vệt đỏ. Rồi vệt xanh lá. Rồi vàng đất, trắng bạc, xanh nước. Năm vệt chen nhau, không vệt nào đậm hơn vệt nào, cuộn vào nhau như năm sợi chỉ rối.

Hoài nhìn một lúc rồi quay đi. Cô không nói gì, nhưng Đe nghe rõ tiếng cô thở ra bằng mũi.

– Tạp ngũ hành. – Ông già nói từ ngoài thềm. – Đủ bộ. Hiếm đấy. Mười đứa tạp linh căn thì tám đứa thiếu một hai hệ, đứa này đủ cả năm.

– Đủ cả năm thì tu chậm gấp năm, sư phụ.

– Thì nó có năm cái tay. – Ông nhổ bã trầu vào cái ống bương. – Người đơn linh căn cầm một cái búa thật to. Người tạp linh căn cầm năm cái búa con. Búa con nện lâu hơn, nhưng nện được nhiều chỗ.

Đe nhấc tay khỏi hòn đá. Năm vệt màu tan dần. Nó không biết nên vui hay buồn. Ở trấn Hà Khẩu, người của Huyền Dương nhìn năm vệt ấy rồi phẩy tay cho nó xuống, người tiếp theo lên. Ở đây ít nhất có người bảo năm vệt ấy là năm cái tay.

Sau bữa cháo, Hoài dẫn nó ra ruộng.

Mặt nam núi Chóp Nón dốc thoai thoải, và trên cái dốc ấy, ai đó, không biết từ bao giờ, đã xếp đá thành chín thửa ruộng bậc thang, thửa trên hẹp, thửa dưới rộng, như chín bậc thang khổng lồ bắc từ lưng chừng núi xuống tới mép rừng. Bờ ruộng là đá hộc xếp khan, không vữa, khít tới mức lưỡi dao không lách vào được. Dọc mỗi bờ, cứ mười sải lại có một cái cọc sắt cắm sâu xuống đất, đầu cọc khắc những đường văn ngoằn ngoèo.

Chỉ ba thửa trên cùng có nước. Sáu thửa dưới nứt nẻ, đất xám như tro, cỏ may mọc lởm chởm.

– Ruộng linh điền. – Hoài nói. – Nước phải là nước có linh khí, dẫn từ khe Tùng trên đỉnh xuống, đi qua mương trận. Mấy cái cọc sắt kia là đinh trận. Chúng giữ cho linh khí không thất thoát theo nước. Đinh gỉ, văn mòn, linh khí rỉ ra hết dọc đường. Nước về tới thửa thứ tư thì chỉ còn là nước suối.

Đe ngồi xổm xuống bên một cái đinh trận. Gỉ sắt đã ăn vào thân cọc thành từng vảy nâu, bẻ nhẹ là bong. Các đường văn trên đầu cọc mòn gần hết, chỗ còn thấy được thì nông như vết móng tay.

– Cái này rèn lại được. – Nó nói.

– Rèn lại được thì đã rèn lại rồi. – Hoài đứng chống nạnh. – Sắt thường không giữ được văn. Phải sắt luyện có pha linh sa. Một cân linh sa giá ba viên linh thạch. Cả mương này cần bốn mươi cái đinh trận, mỗi cái hai cân. Mày tính đi.

Đe tính. Hai trăm bốn mươi viên. Trong kho có ba mươi bảy.

Hoài dẫn nó xuống thửa thứ nhất. Lúa ở đây cao tới đầu gối, thân trắng ngà, lá dài và mảnh như lá hẹ. Lúa đã trổ, bông lúa chưa chắc hạt, cong oằn. Nhưng đầu lá nào cũng vàng một khúc, vàng như bị lửa liếm.

– Bạch Châu mễ. Bốn mươi lăm ngày một vụ nếu đủ nước. Vụ này gieo từ trước Tết, đáng lẽ gặt rồi. – Cô cúi xuống, ngắt một đầu lá vàng, vê giữa hai ngón tay. – Nước thửa này linh khí chỉ còn ba phần. Lúa không chết, nhưng không chín. Nó cứ đứng thế này mà héo dần.

Cô đặt bàn tay lên ngọn một khóm lúa. Đe thấy những ngón tay cô hơi run, và từ lòng bàn tay cô có một thứ màu xanh rất nhạt, như hơi nước trên mặt ao buổi sớm, rỉ xuống thân lúa. Khóm lúa dưới tay cô thẳng lên một chút. Chỉ một chút. Cô buông tay, mặt tái đi, trán lấm tấm mồ hôi dù trời lạnh.

– Song linh căn mộc thủy. – Cô nói như đọc tên một bệnh. – Luyện Khí tầng chín, sáu năm rồi. Mỗi sáng tao đi hết ba thửa, đặt tay lên từng khóm. Làm thế cả tháng, lúa chỉ đỡ héo được vài phần. Còn tao thì hết linh lực, tu không lên được nửa bước.

– Sao sư tỷ không lên Trúc Cơ?

Hoài nhìn nó như nhìn một đứa hỏi vì sao người nghèo không ăn thịt mỗi ngày.

– Muốn Trúc Cơ phải có Trúc Cơ Đan. Một viên tám trăm linh thạch. Không có đan thì phải tự tích linh khí đủ đầy, mà linh khí của tao thì mày thấy rồi đấy, đổ hết xuống ruộng.

Họ đi vòng lên sau nhà tổ, tới một gian nhà thấp mái lợp ngói âm dương, tường đá đen muội. Hoài đẩy cửa. Bên trong có một cái lò rèn, một cái đe sắt to bằng con lợn nái, một bộ bễ da treo trên giá, ba cái kìm, mấy cái búa gỉ. Lò xây bằng đá ong, miệng lò đã sụt một bên. Bễ da thủng ba lỗ, lỗ to nhất nhét giẻ.

Đe đứng sững ở cửa. Đây là gian nhà đầu tiên trên núi này mà nó thấy mình hiểu được. Nó đi tới cái đe, đặt tay lên. Mặt đe lõm xuống một chỗ ở giữa, nhẵn bóng, như mặt đe nhà nó ở làng. Chỗ ấy người ta nện vào hàng vạn lần mới lõm được như thế.

– Ngày xưa tông này có thợ. – Hoài nói. – Ngày xưa tông này có đủ thứ.

– Lò này còn đốt được không ạ?

Tiếng guốc mộc lẹp xẹp ngoài sân. Ông già Khuất ghé đầu vào cửa, nheo mắt nhìn cái lò như nhìn một người quen cũ.

– Đốt được. Nấu cháo được. – Ông nói. – Sắt thường, sắt luyện, linh sa, lò này cho chảy hết. Có thứ không cho chảy được.

– Thứ gì ạ?

– Đồng tinh. – Ông giơ tay chỉ ra phía cổng, dù từ đây không nhìn thấy cổng. – Như mấy cái đinh ngoài kia. Đồng tinh phải nấu bằng lửa đất, lửa từ ruột núi lên. Lò ở đây chỉ là lửa than. Có đốt ba ngày ba đêm, đồng tinh cũng chỉ đỏ lên rồi nguội, như người ta xấu hổ.

Đe nhớ đến tám cái đinh ấm dưới tay nó đêm qua. Nó định hỏi. Nhưng ông già đã quay đi, chắp tay sau lưng, đi về phía cái võng.

Buổi trưa, ông dạy nó ngồi.

Không có công pháp viết thành sách, không có kinh, không có đồ hình kinh mạch như nó tưởng tượng. Ông bắt nó ngồi xếp bằng trên một tảng đá phẳng giữa sân, lưng thẳng, mắt nhắm, rồi bảo nó nghe.

– Nghe gì ạ?

– Nghe xem gió đi đâu. Linh khí đi theo gió, gió đi theo chỗ trống. Con nghe được chỗ trống trong người con thì con dẫn được linh khí vào.

Đe ngồi một canh giờ. Nó nghe thấy gió, nghe thấy tiếng Hoài băm rau trong bếp, nghe thấy con ngỗng đi lạch bạch quanh tảng đá, có lúc dừng lại ngay sau lưng nó, im lặng một cách đáng sợ. Nó không nghe thấy chỗ trống nào. Chân nó tê. Lưng nó mỏi. Nó mở mắt ra, thấy ông già ngủ trên võng từ lúc nào.

– Không phải thế. – Hoài nói từ cửa bếp, giọng mệt. – Sư phụ dạy ai cũng thế. Ngồi đi. Một tháng nữa thấy được thì thấy. Không thấy thì về.

Chiều, Hoài sai nó lên sườn sau kiếm củi. Sườn bắc núi Chóp Nón dốc và tối, rừng thông xen lẫn những bụi mua tím. Đe vác cái gùi, cầm con dao rựa, đi dọc một lối mòn hẹp. Nó chặt được nửa gùi cành khô thì lối mòn rẽ ra một khoảng đất bằng, và giữa khoảng đất ấy có một cái cọc gỗ mới.

Cọc gỗ dẻ, gọt vuông, cao ngang đầu gối, đầu cọc sơn một cái hình tròn đỏ có ba tia, như mặt trời trẻ con vẽ. Từ đầu cọc, một sợi dây gai căng thẳng tắp, chạy xuyên rừng, mất hút về phía cổng tông. Dưới chân cọc, đá núi bị khoan một cái lỗ nhỏ bằng ngón tay, sâu không thấy đáy. Quanh miệng lỗ, đá có màu đen như bị đốt, ngửi thấy mùi khét lẫn mùi lưu huỳnh.

Đe đứng nhìn cái cọc một lúc lâu. Hôm thử căn ở trấn Hà Khẩu, nó đã thấy cái hình mặt trời ba tia ấy trên mọi lá cờ của Huyền Dương.

Nó nhổ cái cọc lên, cuộn sợi dây gai lại, mang cả về.

Hoài đang tưới rau ở mảnh vườn sau bếp. Thấy cái cọc, cô buông gáo nước. Cô không hỏi Đe tìm thấy ở đâu. Cô cầm cái cọc chạy thẳng ra gốc cây thị.

Ông già Khuất ngồi dậy trên võng. Ông cầm cái cọc, lật qua lật lại, ngửi đầu cọc, nhìn cái hình mặt trời rất lâu. Rồi ông trả nó cho Đe.

– Mang lên cắm lại chỗ cũ. Dây căng lại như cũ.

– Sư phụ! – Hoài kêu lên. – Người của chúng nó lên tận núi mình đo đất. Sư phụ để yên?

– Ta để yên thì chúng tưởng ta không biết. Chúng tưởng ta không biết thì chúng đi chậm. – Ông nằm xuống lại. – Người ta đi chậm thì mình có thời gian.

– Có thời gian làm gì? Sáu tháng nữa là chúng nó dọn vào đây ở luôn rồi!

Ông già không trả lời. Ông nhắm mắt, quạt mo cau phe phẩy đều trên ngực. Hoài đứng đó, hai tay nắm chặt, rồi quay ngoắt vào bếp. Tiếng dao băm thớt từ trong bếp vọng ra, nhanh và mạnh hơn hồi trưa nhiều lần.

Đe vác cái cọc lên sườn bắc lúc trời nhá nhem. Nó cắm lại đúng cái lỗ cũ trên đất, căng dây theo đúng hướng, rồi đứng thở một lúc. Rừng thông im. Dưới chân nó, qua lớp đế giày rách, đất núi ấm lên. Ấm đều, ấm từ dưới sâu, giống hệt cái ấm của tám chiếc đinh.

Tối hôm ấy, lúc nó đi qua hiên, ông già đang ngồi một mình trước bàn cờ. Con ngỗng ngủ rồi. Ông không đánh, chỉ cầm một quân pháo xoay xoay giữa mấy ngón tay.

– Đe.

– Dạ.

– Lúc con đứng chỗ cái cọc, đất dưới chân có ấm không?

Đe ngẩn ra. Nó chưa kể với ai chuyện ấy.

– Dạ có. Ấm như lưng trâu.

Ông già đặt quân pháo xuống bàn cờ. Ông không đặt nó vào ô nào cả, mà đặt ra ngoài mép bàn, như đặt một quân đã bị ăn.

– Đi ngủ đi. – Ông nói. – Mai dậy sớm, ta dạy con vẽ văn.

— Hết chương 2 —