Nhà trẻ mùa gặt

Chương 9: Nhà trẻ mùa gặt

– Hai mươi đứa? – Giang trợn mắt. – Chị Rươi, chị điên à? Hai mươi đứa thì nó dỡ cả nhà ra.

– Không phải ở nhà mình.

Dương chỉ tay về phía đầu xóm, nơi có một dãy nhà ba gian lợp ngói, tường vôi vàng đã bong lở, cửa sổ đóng ván. Đó là nhà trẻ của hợp tác xã, đóng cửa từ sau Tết vì không có thóc trả cô nuôi.

Lúa chiêm đã ngả vàng hết cánh đồng trũng. Mười hôm nữa thì gặt. Mùa gặt ở làng này, theo những gì cái thân của Rươi còn nhớ, là mùa của trẻ con chết đuối. Đàn bà ra đồng từ mờ sáng, không có ai trông con, phải mang theo, đặt đứa bé trên bờ ruộng, đứa lớn trông đứa nhỏ. Năm kia, một đứa bé hai tuổi ở xóm trên bò xuống mương. Năm ngoái, thằng cháu nhà ông Cả suýt chết đuối ở cái ao cạnh sân phơi, người ta lôi lên kịp.

– Mỗi đứa trông một ngày, nhà nó trả một bơ thóc, sau khi gặt xong mới trả. – Dương nói. – Có chị Liễn trông với chị. Em thì tính.

– Tính cái gì?

– Tính thóc. Hai mươi đứa, mười hai ngày gặt, mỗi đứa có hôm gửi hôm không. Ai gửi mấy ngày, nợ mấy bơ, em phải nhớ cho đúng, không thì lúc đòi người ta cãi.

Giang nghĩ một lúc, rồi mắt con bé sáng lên như vừa được giao một bài toán khó.

Dương không nói với Giang lý do thứ hai. Gặt xong thì hợp tác xã thu thóc khoán vụ chiêm. Thóc khoán phải mang ra kho, ông Thược cân. Cô muốn ở gần cái kho ấy. Cô muốn có một lý do để người ta quen thấy mặt cô ở đầu xóm, gần sân kho, mà không ai thắc mắc.

Từ buổi chiều trên đê với Tuệ, cô chưa quyết định gì. Cô chỉ biết một điều: cô không chọn giữa hai cái chết. Nếu kho có thóc dư vì cân dân nộp lúc nào cũng dôi ra, thì cái cân ấy có vấn đề. Và một cái cân có vấn đề thì không chỉ hại nhà họ Đỗ. Nó hại cả làng.

Cô cần biết nó dôi ra bằng cách nào.

Nguyệt là người đi xin ông Bảng. Cô giáo trẻ nghe Dương nói xong thì đứng bật dậy, đạp xe đi ngay, như thể chỉ chờ có người nói ra điều ấy. Chiều hôm ấy cô quay lại, mặt đỏ bừng vì nắng và vì vui.

– Ông Bảng cho mượn rồi chị ạ. Cho mượn hết mùa gặt.

– Ông Thược có nói gì không?

Nguyệt hơi khựng lại.

– Bố em bảo nhà trẻ là tài sản hợp tác xã, không cho người ngoài mượn. Ông Bảng bảo nhà trẻ thì để trông trẻ, trẻ con xóm này không phải người ngoài.

Cô cười, nhưng Dương thấy cô nhìn xuống đất khi nói đến bố mình.

Ba ngày trước khi gặt, Dương, Liễn, Giang và Nguyệt quét dọn nhà trẻ. Mạng nhện giăng đầy góc trần. Mấy cái giường tre xếp chồng ở gian trong, mọt ăn chân. Mấy cái ghế con, một cái bảng gỗ sơn đen, một hộp đồ chơi gồm vài con lật đật bằng nhựa đã bạc màu, mấy cái vòng tre, một quả bóng da xẹp. Họ dỡ ván cửa sổ cho nắng vào, quét vôi lại một mảng tường ẩm mốc, cọ rửa cái chum nước, sửa mấy cái giường.

Bà Cử đi qua, đứng ở cửa nhìn vào.

– Mày lo thân mày chưa xong, còn đi lo con người ta. – Bà nói.

– Con lấy công làm thóc, u ạ.

Bà Cử không nói nữa. Tối hôm ấy, Dương thấy bà ngồi ở hiên, khâu lại một cái chiếu cói rách mép, rồi một cái nữa, rồi một cái nữa. Sáng hôm sau ba cái chiếu ấy nằm cuộn ở góc nhà trẻ, không ai nói ai mang đến.

Ngày đầu gặt, có mười một đứa.

Đàn bà trong xóm dắt con đến từ lúc gà gáy, đứng ngoài cổng nhà trẻ ngần ngừ, nhìn vào. Có người đến tận cổng rồi lại dắt con quay về. Có người đưa con vào mà vẫn đứng ở cửa sổ nhìn mãi, đến khi Liễn phải ra bảo chị cứ đi gặt đi, trưa về cho cháu bú.

Dương đã nghĩ kỹ từng việc. Nước uống phải đun sôi để nguội trong cái chum có nắp, múc bằng gáo riêng, không ai được thò tay vào. Trước khi ăn, đứa nào cũng phải rửa tay ở cái chậu đặt ngoài hiên. Buổi trưa nấu một nồi cháo lớn bằng gạo nhà nào góp được, thả thêm rau ngót, thêm chút tép giã nhỏ của bố cô. Ăn xong thì ngủ, mỗi đứa một chỗ trên chiếu, không nằm chen nhau. Buổi chiều mới cho chơi ngoài sân, có người ngồi trông ở cổng, không đứa nào được ra ngoài.

Nguyệt dạy bọn trẻ hát. Cô hát những bài ngắn, có nhịp vỗ tay, bọn trẻ hát theo, sai lời, cười khanh khách. Liễn trông mấy đứa nhỏ nhất, đứa nào khóc thì bế lên đi quanh sân, cái Mít lẽo đẽo đi theo mẹ như cái đuôi.

Giang thì làm việc tính toán. Con bé không có giấy. Nó lấy một cái ống bương cho mỗi nhà, khắc vào thân ống một dấu riêng bằng mũi dao: nhà bà Cả là ba gạch ngang, nhà chị Thơm là một vòng tròn, nhà ông Lý là hình cái nón. Mỗi sáng, đứa trẻ nào đến thì nó thả một hạt ngô vào ống nhà ấy. Cuối mùa đổ ra đếm là xong.

– Ai cũng nhìn thấy ống của mình. – Giang nói, mặt vênh lên. – Không ai cãi được.

Dương cười. Cô nhớ cái bảng tính trên máy tính ở bếp trung tâm, mấy nghìn dòng, mỗi dòng một suất ăn. Con bé này thì dùng ngô với ống bương, và cách của nó không sai một hạt.

Chiều ngày đầu, Đằng ghé qua nhà trẻ trên đường từ lò gạch về. Anh không vào ngay, chỉ đứng ở cổng, người phủ bụi gạch, nhìn vào. Rồi anh thấy mấy cái giường tre mọt chân xếp ở góc hiên, cái nào cũng kê gạch cho khỏi đổ. Anh không nói gì, đi về nhà, lát sau quay lại với cái cưa tay, cái đục và mấy đoạn tre già. Anh ngồi xổm ở hiên, cưa bỏ những khúc chân mọt, nối tre mới, buộc lạt, đóng chốt.

Bọn trẻ bu quanh anh như ruồi bu mật. Một đứa trèo lên lưng anh. Một đứa nắm vạt áo anh mà lắc. Cái Mít ngồi lọt thỏm giữa hai đầu gối chú nó, tay cầm cái đục gỗ không chịu buông. Anh để mặc. Chốc chốc anh lại nhấc một đứa ra khỏi chỗ lưỡi cưa, đặt sang bên, rồi cưa tiếp.

– Anh thích trẻ con à? – Dương hỏi, khi đưa cho anh bát nước.

– Ở đơn vị, vợ chính trị viên lên thăm, mang theo con. – Anh nói, không ngẩng lên. – Cả đại đội chỉ có tôi dỗ được thằng bé ấy nín.

Anh uống hết bát nước, trả bát cho cô. Ngón tay anh chạm vào ngón tay cô một thoáng, rồi rụt lại như chạm phải nồi nóng.

Tối ấy ở nhà, Tuệ ngồi ăn cơm mà không ngẩng mặt lên. Từ chiều hôm trên đê, anh tránh nhìn Dương, tránh ngồi gần cô, chỉ cần cô bước vào bếp là anh tìm cớ ra sân. Liễn thì nhìn cô nhiều hơn, cái nhìn dò hỏi, như muốn hỏi mà không dám. Dương không nói gì với ai. Cô chỉ múc cơm cho Tuệ như mọi ngày, đặt bát trước mặt anh như mọi ngày.

Ngày thứ hai, mười lăm đứa. Ngày thứ ba, mười chín. Đàn bà gặt về buổi trưa, ghé nhà trẻ cho con bú, thấy con mình sạch sẽ, no bụng, đang ngủ trên chiếu cói, thì ra đồng lại mà không ngoái đầu. Có người buổi chiều đón con, dúi vào tay Liễn mấy quả ổi, nắm rau, chục quả trứng vịt lộn.

Ngày thứ tư, mẹ thằng Cún xóm dưới, một người đàn bà gầy và ít nói, đứng ở cổng rất lâu lúc đón con. Rồi chị hỏi Dương:

– Cô là con vạn ông Lềnh?

– Vâng.

Chị gật đầu, rồi nói một câu mà Dương nhớ mãi:

– Năm ngoái nhà tôi đánh con Cún vì nó chơi với thằng Nổi nhà cô. Tôi bảo nó, chơi với dân vạn thì có ngày mày cũng bẩn như chúng nó.

Chị nhìn đứa con trai đang chạy trong sân, quần áo sạch, mặt mũi sạch.

– Tôi nói sai.

Rồi chị dắt con về.

Chỉ có một nhà không gửi con. Nhà bà Tần.

Chị Bưởi muốn gửi. Dương biết vì sáng nào chị cũng đi qua cổng nhà trẻ, cõng thằng Bầu mười tháng tuổi trên lưng bằng cái địu Dương may, liếc vào rồi đi thẳng. Nhưng bà Tần không cho. Dương nghe được câu bà nói ngoài giếng, cố ý nói to cho cô nghe:

– Cháu tôi tôi trông. Không đời nào tôi giao cháu cho con vạn.

Thế là mùa gặt năm ấy, chị Bưởi gặt ở thửa ruộng đầu xóm, còn bà Tần ngồi trên bờ ruộng trông thằng Bầu, cùng với hai đứa cháu ngoại lớn hơn. Từ nhà trẻ nhìn ra, qua cái sân đất và hàng rào tre thưa, Dương có thể thấy cái nón trắng của bà Tần nhấp nhô trên bờ ruộng dưới nắng.

Ngày thứ sáu, gần trưa, nắng gay gắt. Mười chín đứa trẻ vừa ăn cháo xong. Liễn với Nguyệt đang dỗ chúng nằm xuống chiếu ngủ. Dương ngồi ở hiên, rửa nồi. Giang đang thả hạt ngô vào mấy cái ống bương, lẩm bẩm đếm.

Ngoài ruộng đầu xóm, bà Tần ngồi dưới cái nón, bóc lạc rang trong cái túi vải cho hai đứa cháu ngoại. Hai đứa ăn rôm rốp, rơi vãi khắp bờ ruộng. Thằng Bầu ngồi giữa, mười tháng tuổi, chưa biết đi, chỉ biết bò, bò theo những hạt lạc rơi trên bờ cỏ.

Dương nhìn thấy cảnh ấy qua hàng rào tre. Cô nhìn thấy, và cái gì đó trong bụng cô thót lại. Cô đứng dậy.

Đúng lúc ấy, có một tiếng hét.

Không phải tiếng hét của một đứa trẻ. Mà là tiếng hét của một bà già, rú lên, kéo dài, xé toạc buổi trưa. Cả cánh đồng quay lại. Dương thấy cái nón trắng của bà Tần bay đi, lăn trên ruộng lúa. Bà Tần đứng bật dậy trên bờ ruộng, ôm thằng Bầu vào ngực, lắc, vỗ, rồi lại lắc.

– Ối giời ơi! Cháu tôi! Cháu tôi!

Chị Bưởi quăng liềm, lội bì bõm qua ruộng lúa chạy về phía mẹ chồng. Nhưng bà Tần không đợi. Bà ôm thằng bé, chạy. Chạy theo bờ ruộng, chạy qua cái mương, chạy lên con đường đất. Bà chạy về phía chỗ gần nhất có người. Nhà trẻ.

Bà lao qua cổng, tóc xổ tung, mắt trợn trừng. Trong tay bà, thằng Bầu mười tháng tuổi không khóc. Miệng nó há ra, hai tay quờ quạng, mặt nó tím tái lại, tím như quả cà.

– Nó hóc! – Bà Tần rú lên. – Nó nuốt hạt lạc! Cứu cháu tôi với!

— Hết chương 9 —