Người mặc áo của chồng

Chương 8: Người mặc áo của chồng

Ông Lềnh ngồi ở mũi thuyền vá lưới, con thoi tre trong tay chạy qua chạy lại nhanh như con chim sẻ mổ thóc. Ông không ngẩng lên khi Dương lội xuống bãi bồi.

– Hôm nay không bán cơm à? – Ông hỏi.

– Bán xong rồi bố ạ.

Cô trèo lên thuyền. Con thuyền gỗ dài chừng năm sải tay, mui cót cong, trong khoang có cái bếp kiềng, mấy cái nồi nhôm móp, một cái chum nhỏ đựng nước, mấy bộ quần áo cuộn trong bao tải. Đây là nhà. Cái thân này sinh ra trên một con thuyền như thế, lớn lên trên một con thuyền như thế. Đến khi lên bờ làm dâu, Rươi chưa từng ngủ một đêm trên nền đất.

Ba hôm nay, từ đêm Đằng sốt, Dương chưa làm gì. Cô chỉ nhìn.

Cô nhìn Tuệ. Người anh chồng cao to, cười dễ, về nhà là bế con gái lên vai đi một vòng sân. Người anh chồng mỗi sáng gánh thuê cho thuyền buôn trên thị trấn Đồng Kè, tối về vai đỏ lừ, vẫn ngồi đẽo cho cái Mít con trâu bằng gỗ xoan. Người anh chồng mà bà Cử thương nhất nhà, thấy ai cũng biết, vì phần cá to nhất bao giờ cũng để cho Tuệ. Cô không tìm thấy trên người anh một chỗ nào giống kẻ trộm.

Nhưng sáng mồng một tháng Tư, cô đi bán cơm về sớm, đi tắt qua lối sau kho hợp tác xã, và cô thấy Tuệ đứng ở đấy, chỗ góc tường khuất sau đống trấu. Ông Thược đứng trước mặt anh. Tuệ móc trong túi áo ra một cái gói giấy nhỏ, đưa cho ông. Ông Thược nhận, không mở ra đếm, nhét vào túi quần, vỗ vỗ vai Tuệ hai cái như vỗ vai một đứa cháu ngoan.

Rồi Tuệ quay đi, cúi đầu, đi rất nhanh.

Dương đứng sau bụi tre, tim đập thình thịch.

Giờ thì cô ngồi trên thuyền bố, nhìn hai bàn tay ông chạy trên tấm lưới.

– Bố ơi. Đêm mười tám tháng Mười năm ngoái, con ở trên thuyền với bố phải không?

Con thoi dừng lại.

Ông Lềnh ngẩng lên. Ông nhìn con gái rất lâu, đôi mắt đỏ viền nhăn nheo như vỏ cây.

– Con nhớ ra rồi à?

– Con nhớ một nửa.

Ông đặt tấm lưới xuống, móc trong túi áo ra cái điếu cày bằng ống trúc nhỏ, vê một mồi thuốc lào, châm lửa, rít một hơi dài. Khói bay qua mui thuyền, tan vào gió sông.

– Đêm ấy bố chèo cái thuyền nan sang đầu lạch bên kia kéo lưới, để con ở lại thuyền lớn. – Ông nói. – Bố thấy cái thuyền mui cót của lão Đĩnh cập bến kho. Bố thấy đèn. Bố không thấy người. Lúc bố chèo về, con ngồi co trong khoang, run cầm cập, tay nắm chặt cái gì không chịu mở ra. Bố hỏi gì con cũng không nói.

– Bố không hỏi người ta à? Bố không nói với ai à?

Ông Lềnh cười. Không phải cười vui.

– Nói với ai hả con? Với ông Bảng à? Với ông Thược à? Dân vạn mình không có ruộng, không có nhà, không có cả cái tên trong sổ hộ khẩu của làng này. Năm ngoái thằng Nổi đánh nhau với con nhà trên bờ, người ta kéo cả xóm xuống đòi đuổi thuyền nhà mình khỏi bãi. Dân vạn nhìn thấy cái gì thì nhắm mắt lại. Mở mắt ra thì người ta bảo vạn chài vu oan cho người trên bờ, rồi đến sáng mai không có chỗ neo thuyền.

Ông rít thêm một hơi.

– Mà con thì làm dâu trên đó. Bố nói ra, con ở đâu?

Dương ngồi im, nhìn mặt sông. Nước chảy chậm, đục, cuốn theo mấy cụm bèo tây tím. Một đàn vịt bơi qua.

– Lão Đĩnh đêm ấy chở thóc đi đâu, bố biết không?

– Xuôi. – Ông chỉ cằm về phía hạ lưu. – Lão Đĩnh mua gì cũng chở xuôi bán. Đêm ấy thuyền lão chìm đến mạn.

Cô đứng dậy. Ông Lềnh nắm lấy cổ tay cô. Bàn tay ông thô như vỏ cây sung, lạnh và ướt.

– Rươi. – Ông nói. – Con định làm gì thì làm. Nhưng con nhớ con là ai. Con là dân vạn. Người ta không tin con đâu.

Cô gật đầu. Cô không nói với ông rằng cô không còn biết rõ mình là ai nữa.

Chiều hôm ấy, cô đứng chờ trên mặt đê, chỗ con đường từ thị trấn Đồng Kè rẽ xuống xóm Bến Mía. Mặt trời xuống thấp, đỏ như cục than. Gió thổi những đám lá tre khô lăn lóc trên mặt đê. Cô đứng đấy, một tay nắm chặt trong túi áo.

Tuệ đi về, đòn gánh trên vai, hai đầu đòn gánh lủng lẳng hai cái quang không. Anh thấy cô từ xa, nheo mắt, rồi cười.

– Thím ra đón anh à? Có chuyện gì thế?

Dương không trả lời. Cô rút tay khỏi túi áo, xòe ra.

Trong lòng bàn tay cô là cái cúc đồng, mảnh vải đỏ đã tháo ra, ngôi sao năm cánh nổi lên dưới nắng chiều.

Tuệ nhìn cái cúc. Nụ cười trên môi anh vẫn còn đó, nhưng như bị đóng băng lại.

– Cúc áo thằng Đằng à? – Anh nói. – Rơi ở đâu thế? Thím đơm lại cho nó đi.

– Đêm mười tám tháng Mười năm ngoái, anh mượn áo anh Đằng đi tuần. – Dương nói. Cô cố giữ giọng mình cho đều. – Gần nửa đêm, có hai người vác bao từ cửa sau kho xuống thuyền lão Đĩnh. Một người mặc cái áo ấy. Em ngồi trên thuyền bố em, neo ngay dưới bậc đá bến kho. Cái cúc này rơi xuống nước, cách thuyền em một sải tay.

Tuệ không cười nữa.

Anh đứng im. Cái đòn gánh trên vai anh trượt xuống, hai cái quang rơi xuống mặt đê kêu lạch xạch. Anh không nhặt lên. Anh nhìn cô, rồi nhìn cái cúc, rồi nhìn xuống con đường dẫn về xóm, nơi khói bếp các nhà đã bắt đầu bốc lên.

Rồi anh ngồi xuống. Ngồi phịch xuống mặt đê, như một bao thóc bị quẳng xuống, hai tay ôm đầu gối.

– Năm tháng nay. – Anh nói, không nhìn cô. – Năm tháng nay thím biết. Thím không nói gì. Anh tưởng thím không thấy. Rồi anh lại tưởng thím thấy mà thím tưởng là thằng Đằng. Đêm nào anh cũng nghĩ. Đêm nào cũng nghĩ.

Dương ngồi xuống cạnh anh, cách một quãng.

– Vì sao hả anh?

Tuệ cười một tiếng, cái cười như tiếng ho.

– Tháng Bảy năm ngoái cái Mít bị viêm phổi. Trạm xá chuyển lên bệnh viện trên tỉnh. Người ta bảo phải mua thuốc ngoài, thuốc của bệnh viện không có. Nhà không có tiền. U bán đôi hoa tai, không đủ. Anh đi vay khắp xóm, không ai cho vay. Ông Thược cho anh vay. Một món bằng giá nửa con trâu. Không lấy giấy, không lấy lãi. Ông bảo, chỗ cháu chắt với nhau, khi nào có thì trả.

Anh im một lúc. Ở xa, dưới bãi bồi, có tiếng ai gọi nhau í ới.

– Cuối tháng Chín, gặt mùa xong, đang thu thóc, ông Thược gọi anh ra kho. Ông bảo kho có thóc dư. Cân dân nộp lúc nào cũng dôi ra một ít, sổ sách khớp rồi, phần dư ấy không phải của ai. Ông bảo, chú khuân giúp tôi mấy bao xuống thuyền, tôi trừ vào nợ cho. Anh khuân. Một đêm. Rồi hai đêm. Thóc dư thì có tội gì, anh nghĩ thế. Thóc không của ai thì có tội gì.

– Đêm mười tám?

– Đêm mười tám là lần thứ ba. – Tuệ nói, giọng anh khàn đặc. – Lần ấy ông bảo chở nhiều, lão Đĩnh mang thuyền to. Trời rét, áo bông anh rách, anh vào mượn áo thằng Đằng. Nó đang sốt, nó bảo anh cứ lấy. Anh khuân đến gần sáng. Sáng ra anh về treo áo lên đinh. Anh không biết là mất cúc.

Anh nhìn cái cúc trong tay cô.

– Mười ngày sau có đoàn về kiểm kê. Kho thiếu bốn tạ. Ông Thược bán quá tay. Anh biết ngay là chuyện đêm ấy. Anh định đi nhận. Thím tin không? Anh đi đến tận cổng nhà ông Bảng rồi. Ông Thược chặn anh ở đầu ngõ. Ông bảo, mày nhận thì mày đi tù. Con mày mất bố, vợ mày đi ở. Còn thằng Đằng, nó là thương binh, người ta chỉ cho nó nghỉ việc kho, bồi thường là xong. Không ai bỏ tù thương binh vì mấy bao thóc.

Anh ngước lên. Mắt anh đỏ hoe.

– Anh nghe ông ấy. Anh để em anh chịu. Anh để u bán con Đốm. Thím biết con Đốm không? Nó đẻ ra ở nhà này. Anh cho nó bú bình từ hồi nó bằng con chó. Hôm người ta dắt nó đi, anh trốn ra đồng, không dám nhìn.

Dương không nói gì. Cô nghĩ đến bàn tay ông Thược nhận cái gói giấy sáng nay, nhét vào túi quần, không cần đếm.

– Sáng nay anh đưa ông ấy cái gì?

Tuệ giật mình.

– Thím thấy à? – Anh cúi đầu. – Tiền nợ. Ông ấy bảo món vay chữa bệnh cái Mít vẫn còn. Mấy bao thóc đêm ấy không tính, vì vụ ấy hỏng rồi, ông ấy mất tiền chứ không được. Tháng nào anh cũng trả. Tháng nào ông cũng bảo vẫn còn.

Mặt trời đã lặn hẳn. Trời chuyển sang màu tro. Hơi lạnh từ mặt sông bò lên.

Tuệ đứng dậy, nhặt đòn gánh, nhặt hai cái quang. Anh đứng trước mặt Dương, cao lớn, vai đỏ lừ, như một cái cây bị chặt ngang thân mà chưa đổ.

– Thím. – Anh nói. – Anh không xin thím gì. Thím có cái cúc ấy, thím có bố thím làm chứng, thím có y sĩ Tuân. Thím mang ra ông Bảng, thằng Đằng được sạch. Nó đáng được sạch. Còn anh thì đi tù, cái Mít mất bố, cái Liễn không biết sống thế nào. Thím chọn đi.

Anh nhìn về phía xóm.

– Chỉ có một điều. Đừng để u biết. U thương anh nhất nhà, thím biết rồi đấy. U mà biết, u chết mất.

Anh gánh đôi quang không, đi xuống con đường dẫn về xóm, bước chân nặng như kéo theo cả mặt đê.

Dương đứng một mình trên đê rất lâu, cái cúc đồng nắm trong tay. Dưới bãi bồi, các thuyền vạn chài đã thắp đèn, những đốm sáng vàng vọt lắc lư trên mặt nước tối.

Chọn đi. Cô không phải là Rươi. Cô là một người phụ nữ ba mươi hai tuổi, đáng lẽ đang nằm trong một bệnh viện ở Hà Nội năm 2026, hoặc đã nằm ở một chỗ khác hẳn. Cô không có quyền chọn giữa hai anh em nhà này. Nhưng cái thân này thì có. Và cái thân này đã chọn im lặng suốt năm tháng, chọn quay mặt vào vách, chọn khâu cái cúc vào ruột gối.

Cô nghĩ đến Đằng nằm trên giường, nói "tôi không trách cô" bằng cái giọng khô khốc của người đã quen không được ai tin.

Cô nghĩ đến cái Mít, hai hốc mắt trũng sâu trong đêm tiêu chảy.

Cô bọc cái cúc lại vào mảnh vải đỏ, cất vào túi áo. Rồi cô đi về, chậm, và trong đầu cô có một ý nghĩ cứ trở đi trở lại, như con thoi tre trong tay bố cô.

Kho có thóc dư. Cân dân nộp lúc nào cũng dôi ra một ít.

Cân của ai mà lúc nào cũng dôi?

— Hết chương 8 —