Mười suất cơm nắm ở bãi Nổi

Chương 3: Mười suất cơm nắm ở bãi Nổi

– Anh cho em vay ít tiền.

Đằng đang cúi bơm cái lốp xe đạp ở đầu ngõ, trời còn tối mờ. Anh ngẩng lên, cái bơm tay dừng giữa chừng. Dương biết vì sao anh ngạc nhiên. Không phải vì chuyện tiền. Mà vì chữ "em". Cả năm tháng nay, theo ký ức của cái thân này, Rươi chưa từng xưng với anh như thế.

– Cô cần tiền làm gì?

– Em muốn nấu cơm nắm mang ra lò gạch bán buổi trưa.

Anh im lặng, tiếp tục bơm. Tiếng bơm phì phò trong sương sớm. Dương nói nhanh, sợ anh lên xe đi mất.

– Thợ lò trưa không về, ăn cơm nắm muối vừng mang theo từ sáng, đến trưa nguội ngắt. Em nấu buổi sáng, nắm lúc còn nóng, gói lá chuối, giữa nắm có khúc cá kho khô. Mười một giờ em mang ra, cơm vẫn còn ấm. Mỗi suất bán bằng giá hai lạng rưỡi gạo. Em tính rồi, một cân gạo chợ nắm được bảy nắm, trừ gạo, trừ củi, trừ vừng muối, mỗi nắm lãi được hai chục đồng.

Đằng thôi bơm. Anh nhìn cô, cái nhìn rất lâu, rất lạ.

– Ai dạy cô tính thế?

– Em tự tính.

Anh không hỏi nữa. Anh móc trong túi áo ra một cái ví vải nhỏ, buộc dây chun, đếm ra năm tờ bạc nhàu, đặt vào tay cô.

– Tiền công hai hôm. – Anh nói. – Lò trả theo tuần, hôm qua mới trả.

– Em sẽ trả anh.

– Kiểu gì cũng phải đưa u. – Anh nói, rồi ngập ngừng. – Mà thôi. Cô cầm lấy.

Anh trèo lên xe, đạp đi, cái chân trái hơi lệch trên bàn đạp.

Hôm ấy là mồng chín, phiên chợ Gàu. Chợ họp trên một bãi đất trống cạnh đình làng bên, mái lều lợp lá cọ, lối đi lầy lội vì đêm qua mưa phùn. Dương đội cái thúng không, đi giữa những tiếng rao, tiếng gà vịt, tiếng mặc cả. Giá gạo hôm nay ba trăm đồng một cân, người bán bảo vậy, phiên trước còn hai trăm bảy. Giáp hạt, phiên nào gạo cũng lên.

Cô mua một cân rưỡi gạo tẻ, nửa bát vừng đen, một gói muối hột bọc lá chuối. Đến hàng lá thì cô xin chứ không mua, vì bà bán lá nhìn cô một lúc rồi buột ra:

– Con vạn ông Lềnh phải không? Bố mày năm ngoái cho tao con cá chép to. Lấy đi, lấy bao nhiêu thì lấy.

Đó là câu tử tế đầu tiên cô nghe được ở làng này từ người không phải ruột thịt.

Về nhà, cô làm nhanh. Cá mương còn lại từ hôm qua cô kho lại lần nữa cho khô quắt, đậm, để trưa nắng không ôi. Cơm cô nấu dẻo hơn mọi khi, gạo vo nhẹ tay, nước vừa xăm xắp đốt ngón trỏ. Vừng rang với muối hột, giã dập, không giã nhuyễn để còn hạt bùi.

Đến lúc nắm cơm thì cô cần thêm hai bàn tay. Cô ngó quanh. Giang đang ngồi ở hiên, bóc lạc giống cho bà Cử, mặt chán ngán.

– Giang, ra đây chị nhờ.

– Nhờ gì?

– Nắm cơm. Mỗi nắm chị trả em một nắm.

Con bé đứng dậy ngay.

Dương chỉ cho Giang cách làm. Nhúng tay vào bát nước muối loãng cho cơm không dính. Xúc một bát cơm nóng đầy ngang miệng, ấn lõm ở giữa, đặt khúc cá vào, lấp cơm lên. Rồi bóp chặt bằng hai lòng bàn tay, xoay ba vòng. Bát cơm là cái đong. Mỗi nắm một bát ngang miệng, không hơn không kém, để nắm nào cũng như nắm nào, không ai thấy mình bị thiệt.

– Sao phải đều thế? – Giang hỏi, hai bàn tay đỏ ửng vì nóng.

– Vì thợ lò ngồi cạnh nhau ăn. Thấy nắm mình nhỏ hơn nắm thằng bên cạnh, mai nó không mua nữa.

Giang nghĩ một lúc rồi gật gù, như nghe ra một điều thú vị. Con bé nắm chậm hơn, nhưng nắm nào cũng đều.

Được mười nắm. Mỗi nắm gói hai lớp lá chuối hơ lửa, buộc lạt. Cô xếp vào thúng, phủ khăn, rồi đặt lên trên một bọc muối vừng riêng để ai muốn chấm thêm.

Bà Cử đi làm cỏ ngoài ruộng về đúng lúc cô đội thúng ra cổng. Bà nhìn cái thúng.

– Đi đâu?

– Con ra bãi Nổi, u ạ.

Bà không hỏi thêm, nhưng ánh mắt bà bám theo lưng cô ra tận đầu ngõ.

Lò gạch bãi Nổi nằm trên một doi đất cao giữa hai lạch nước, cách xóm chừng hai cây số. Đi trên đê, Dương đã thấy khói. Cột khói xám bốc lên từ ba cái lò nung xây bằng gạch mộc, hình như ba cái tổ mối khổng lồ. Gần hơn thì thấy những dãy gạch mộc phơi thành hàng dài trên bãi, đỏ quạch dưới nắng. Mấy chục người đàn ông cởi trần, quần xắn, người phủ bụi đất, đang đóng gạch, xếp gạch, gánh gạch vào lò. Mùi đất nung, mùi than, mùi mồ hôi nồng.

Ở đầu bãi, dưới một cái lán lợp tôn, đã có một người bán hàng. Một người đàn bà chừng ba mươi, mặt tròn, ngồi bên cái thúng đầy bánh sắn hấp gói lá chuối. Thấy Dương đi tới, chị ta ngồi thẳng lưng lên, nhìn cái thúng của cô.

Dương nhận ra chị. Bưởi, con dâu bà Tần.

Cô đặt thúng xuống ở đầu bên kia lán, cách xa chỗ chị Bưởi. Cô chưa kịp mở khăn thì một người thợ trẻ đã đi tới, cổ đeo cái khăn mặt đen sì.

– Cô bán gì đấy?

– Cơm nắm cá kho, anh ạ.

– Cơm nắm? Bọn tôi mang cơm nắm từ nhà rồi. Cơm nắm của cô có bằng vàng không?

– Cơm nắm của em còn nóng.

Anh ta cười to, thò tay sờ vào thúng, rồi rụt tay lại.

– Ơ, nóng thật.

Một người nữa đi tới. Rồi ba người. Người thứ nhất cởi lạt, bóc lá, cắn một miếng. Anh nhai, rồi nhai chậm lại. Anh cắn tiếp, trúng khúc cá kho ở giữa.

– Ơ, có cá à. – Anh nói, miệng đầy cơm. – Bao nhiêu một nắm?

Dương nói giá. Người thợ thứ hai móc tiền. Người thứ ba hỏi còn mấy. Một người thứ tư lừ lừ đứng sau lưng, rồi buông một câu:

– Con vạn chài ông Lềnh đấy. Dân dưới thuyền ăn uống bẩn lắm. Chúng mày ăn coi chừng.

Đám thợ khựng lại. Dương ngẩng lên. Người vừa nói là một gã đàn ông bụng phệ, mặc áo may ô còn trắng, rõ không phải thợ đóng gạch. Hình như là người coi sổ ở lò.

Cô chưa nghĩ ra nên nói gì thì một giọng khác cất lên, trầm và chậm, từ phía sau đám người:

– Cơm vợ tôi nấu. Ai sợ bẩn thì đừng ăn.

Đằng đứng đó, người phủ bụi gạch từ đầu đến chân, hai tay còn cầm cái khuôn đóng gạch bằng gỗ. Đám thợ quay lại nhìn anh. Rồi nhìn Dương. Gã áo may ô trắng nhún vai bỏ đi.

Người thợ trẻ đeo khăn mặt đen cười hô hố.

– Vợ thằng Đằng à? Thế thì mua. Cho tôi hai nắm.

Mười nắm cơm hết trong chưa đầy mười phút. Ba người đến sau không mua được, đứng càu nhàu. Dương nhìn cái thúng không, thấy chị Bưởi ở đầu lán bên kia vẫn ngồi cạnh thúng bánh sắn còn đầy, mặt đỏ gay.

Cô nhặt mấy tờ bạc nhàu bỏ vào túi áo. Đằng đã quay về chỗ lò, không ngoảnh lại. Cô định gọi anh, rồi thôi.

Trên đường về, một ông già tóc bạc đạp xe đuổi theo cô trên đê. Ông gầy, đội mũ cối cũ, nói giọng khàn khàn của người hút thuốc lào cả đời.

– Cô kia. Cô là vợ thằng Đằng hả? Tôi là Tửu, chủ cái lò ấy.

Cô dừng lại.

– Thợ của tôi ngày nào cũng đói từ trưa đến tối, làm chậm. Mai cô mang ba chục nắm ra, tôi lấy hết. Trả theo tuần, trừ vào tiền công thợ. Được không?

Ba chục nắm. Dương nhẩm. Bốn cân rưỡi gạo, cá thì bố cô kéo được, củi phải mua thêm. Tiền gạo cô chưa có đủ.

– Ông cho con ứng trước tiền gạo hai hôm đầu được không ạ?

Ông Tửu nhìn cô, nhíu mày, rồi bật cười một tiếng khô khốc.

– Con vạn mà biết đòi ứng trước. Được. Mai cô ghé lán lấy.

Chiều tối, cô ngồi trong bếp, đếm tiền dưới ánh đèn dầu. Lần đầu tiên cô đếm tiền mà tay run. Ở bếp trung tâm, mỗi tháng cô duyệt những hóa đơn hàng trăm triệu mà không hề run.

Cửa bếp tối sầm. Bà Cử đứng đó.

– Tiền đâu?

Dương ngẩng lên.

– Tiền con bán cơm nắm ạ.

– Tao hỏi tiền đâu mày đi chợ mua gạo? Sáng nay tao thấy mày đội thúng gạo từ chợ về. Mày lấy ở đâu? Mày lấy trong hũ của tao à?

– Con không lấy.

– Không lấy thì tiền ở đâu ra? Bố mày cho à? Bố mày một xu dính túi cũng không có!

– Con đưa.

Đằng đứng sau lưng mẹ, vừa đi tắm về, tóc còn ướt. Bà Cử quay lại.

– Mày đưa tiền cho nó? Tiền công mày phải đưa u chứ? Nhà đang đói, mày đưa tiền cho nó đi buôn với bán?

– Tiền công con, con đưa vợ con. – Đằng nói. Giọng anh không to. Nhưng bà Cử lùi lại một bước, như bị đẩy.

Ba người đứng im trong cái bếp nhỏ. Ánh đèn dầu lay lay trên mặt bà Cử. Dương nhìn thấy trong mắt bà một thứ cô không ngờ tới. Không phải giận. Là sợ.

Bà Cử không nói nữa. Bà quay đi, guốc gõ trên nền sân đều và mạnh.

Dương đếm ra năm tờ bạc, đưa lại cho Đằng.

– Em trả anh. Còn thì em giữ làm vốn.

Anh không cầm.

– Cô giữ đi. Mai ba chục nắm thì cần.

Anh quay đi. Đến cửa bếp, anh dừng lại, nói mà không quay đầu:

– Cơm nắm của cô ngon.

Hôm sau, Dương mang ra lò ba mươi nắm, hôm sau nữa ba mươi hai nắm, nắm nào cũng ấm, cũng đều như đúc. Đến hôm thứ ba, cô đang vo gạo ngoài cầu ao lúc mờ sáng thì nghe tiếng chân chạy thình thịch ngoài ngõ, rồi tiếng bà Tần the thé, gọi vọng sang từng nhà:

– Ba thằng thợ lò nôn thốc nôn tháo từ nửa đêm, có đứa phải khiêng lên trạm xá! Ăn cơm của con vạn nhà bà Cử đấy! Tôi đã bảo mà!

— Hết chương 3 —