Đêm mười tám tháng Mười

Chương 7: Đêm mười tám tháng Mười

Đằng về sớm, lúc mặt trời còn cao, dắt xe vào sân mà hai tay run đến nỗi cái xe đổ kềnh xuống.

Dương đang ngồi máy, nghe tiếng xe đổ thì chạy ra. Anh đứng giữa sân, mặt xám ngoét, môi tím tái, hai hàm răng va vào nhau lập cập giữa trưa cuối tháng Ba âm lịch nắng chang chang. Anh cố cúi xuống dựng xe, rồi khuỵu một bên gối.

– Rét. – Anh nói. – Tôi lên cơn.

Cô với Giang dìu anh vào buồng. Anh nằm co trên giường tre, kéo chăn trùm kín đầu mà vẫn run, run đến nỗi cả cái giường kêu cót két. Dương lấy hết chăn trong nhà đắp lên người anh. Cô lấy cả cái áo bộ đội trên đinh xuống, đắp lên trên cùng.

– Sốt rét. – Bà Cử đứng ở cửa buồng, nói, giọng mệt mỏi chứ không hốt hoảng. – Từ ngày nó ở biên giới về, năm nào cũng lên mấy trận. Giang, chạy lên trạm xá gọi anh Tuân.

Cơn rét kéo dài gần một giờ. Rồi đến cơn nóng. Đằng hất tung chăn, người đỏ như con tôm luộc, mồ hôi vã ra, nằm thở dốc. Dương ngồi bên, vắt khăn ướt lau trán, lau cổ, lau ngực anh. Cô chưa từng chăm người sốt rét bao giờ. Ở Hà Nội năm 2026, sốt rét là thứ người ta chỉ đọc trên báo. Nhưng cô biết cách hạ sốt, biết phải cho uống nước.

Tuân đến lúc chiều muộn, cái túi da đeo chéo vai. Anh khám cho Đằng, đếm mạch, hỏi mấy câu, rồi lấy trong túi ra một ống thuốc, tiêm vào bắp tay anh. Anh đưa cho Dương mấy viên thuốc gói trong mảnh giấy, dặn uống thế nào.

– Đằng nó bị thể này từ hồi ở Hà Tuyên về. – Tuân nói, ngồi rửa tay ở chậu nước ngoài hiên. – Không chết được đâu, nhưng mỗi trận mất cả tuần. Cô cho ăn cháo, uống nhiều nước.

– Năm ngoái anh ấy cũng lên cơn à anh?

– Năm ngoái hai trận. – Tuân lau tay vào cái khăn vắt vai. – Trận sau nặng nhất. Đúng mấy hôm kho hợp tác xã mất thóc. Đêm ấy tôi nhớ, tôi đạp xe xuống tiêm cho nó lúc mười giờ đêm, nó run như cầy sấy, lưỡi líu lại, đứng còn không nổi. Thế mà sau đấy người ta bảo nó đêm ấy đi khuân thóc của kho.

Anh lắc đầu, đeo túi lên vai.

– Tôi có nói với ông Bảng. Nhưng ông Thược bảo chìa khóa là của phụ kho, phụ kho phải chịu. Chuyện ấy tôi không xen vào được.

Anh dắt xe đi. Dương đứng ở cổng nhìn theo, lâu lắm mới quay vào.

Cô nấu một nồi cháo hành, thả thêm mấy lá tía tô hái ở bờ rào. Lúc cô bưng cháo vào buồng thì bà Cử đã ngồi sẵn ở mép giường, cầm cái quạt nan phe phẩy cho con. Bà nhìn thấy cái áo bộ đội vắt trên đầu giường, chỗ Dương để lúc anh hất chăn ra. Tay bà đưa ra, nhấc cái áo lên, như định mang đi treo lại trên đinh. Rồi bà dừng lại, đặt nó xuống chỗ cũ, vuốt cho phẳng, và đứng dậy đi ra, không nói gì.

Đêm ấy Đằng hết sốt. Anh nằm im trên giường, người rã rời, mồ hôi đã khô. Dương ngồi ở mép giường, bát cháo hành để nguội trên ghế. Ngọn đèn dầu vặn nhỏ. Ở gian ngoài, Giang đã ngáy khe khẽ.

– Cô không đi ngủ à? – Anh hỏi.

– Em ngồi đây.

Anh nhìn lên mái rạ. Một lúc lâu.

– Y sĩ Tuân nói gì với cô?

Dương ngập ngừng.

– Anh ấy nói đêm kho mất thóc, anh đang sốt.

Đằng không trả lời ngay. Cô nghĩ anh đã ngủ. Rồi anh nói, giọng khô và đều, như kể chuyện của một người khác.

– Tôi xuất ngũ năm tám mươi sáu, chân bị mảnh pháo, đi không thẳng nữa. Ông Bảng thương tình cho tôi làm phụ kho. Việc phụ kho là quét kho, khuân bao, ghi số bao vào sổ khi ông Thược đọc. Kho có hai chùm chìa, ông Thược giữ một chùm, tôi giữ một chùm. Chùm của tôi treo trên cái đinh ở cột nhà, cạnh cái áo kia.

Anh hất cằm về phía cái áo bộ đội, giờ nằm vắt trên đầu giường.

– Tháng Mười năm ngoái, gặt xong, nộp thóc xong, hai hôm sau có đoàn trên xuống kiểm kê đột xuất. Kho thiếu bốn tạ thóc. Ông Thược bảo chùm chìa của ông không rời người ông. Còn chùm của tôi thì ai cũng thấy treo trên cột nhà. Ông bảo, thằng Đằng mấy hôm ấy kêu ốm không đi làm, ai biết nó ốm thật hay ốm giả.

– Nhưng anh Tuân…

– Anh Tuân tiêm cho tôi lúc mười giờ. Người ta bảo, mười giờ ốm, mười hai giờ khỏe, ai biết. – Anh cười, một tiếng cười ngắn và khô. – Hợp tác xã bắt nhà tôi bồi thường. Nhà không có tiền. U bán con trâu cái Đốm. Nó đang chửa, còn hai tháng nữa đẻ. Hôm người ta dắt nó đi, u ngồi ở gốc cau, khóc từ trưa đến tối.

Dương nhìn anh. Anh vẫn nhìn lên mái nhà, mắt khô.

– Từ đấy cả làng gọi tôi là thằng ăn cắp thóc. – Anh nói. – Tôi bỏ kho, ra lò gạch làm. Đóng gạch không cần ai tin mình.

Ngọn đèn dầu lép bép. Ngoài vườn, một con cú kêu hai tiếng.

– Cô về làm dâu được một tháng thì chuyện ấy xảy ra. – Đằng nói, chậm hơn. – Từ đấy cô không nhìn mặt tôi. Cô không nói với tôi một câu. Cô nằm quay mặt vào vách. Tôi biết. Cô cũng tin tôi ăn cắp. Cô hối hận vì đã lấy tôi.

Anh quay mặt sang, lần đầu nhìn thẳng vào cô.

– Tôi không trách cô. Con gái nhà ai lấy phải thằng chồng như thế, ai chả hối hận.

Dương không trả lời được. Cô cúi xuống kéo cái chăn đắp lại ngực cho anh, để tay mình có việc làm. Tay cô chạm vào cái áo bộ đội vắt trên đầu giường. Vải áo còn hơi ẩm vì mồ hôi của anh buổi chiều, có mùi muối, mùi khói, mùi bụi gạch.

Và mùi sông.

Cô không biết vì sao cái áo này lại có mùi sông. Có lẽ không phải cái áo. Có lẽ là cái thân này, vừa chạm vào cái áo, đã nhớ ra mùi sông.

Đêm ấy là đêm mười tám tháng Mười, trời rét đậm, rét sớm. Rươi ở trên thuyền bố. Chiều hôm ấy bà Cử chửi cô vì để mèo tha mất con cá rán, và cô đã khóc, rồi lấy cớ bố ốm, xin về thuyền một đêm. Bố cô không ốm. Bố cô thả lưới đêm, thuyền neo dưới chân con dốc đá dẫn xuống bến kho, chỗ nước xoáy hay có cá. Rươi nằm co trong khoang, không ngủ được.

Gần nửa đêm thì có ánh đèn bão trên bến.

Cô ngồi dậy, nhìn qua khe mui. Trên bến kho, một con thuyền lớn có mui cót đã cập từ lúc nào, đậu sát bậc đá. Cô biết con thuyền ấy. Thuyền buôn lão Đĩnh, người hay mua thóc, mua lợn dọc sông. Từ cánh cửa sau của kho, hai cái bóng người đi xuống, mỗi người vác một bao tải trên vai, bước thận trọng xuống từng bậc đá, rồi quẳng bao xuống khoang thuyền lão Đĩnh. Rồi lên. Rồi xuống. Rồi lên.

Cái bóng thứ nhất đội mũ cối kéo sụp xuống mặt, khoác một cái áo. Đèn bão chao qua, Rươi nhìn rõ cái áo. Màu xanh lá cây bạc phếch. Hai túi ngực có nắp. Và trên bả vai trái, một miếng vá hình chữ nhật màu nâu đất, đường chỉ khâu vụng và to.

Chính tay cô vá miếng vá ấy. Ba hôm trước. Lần đầu tiên cô may vá cho chồng, ngồi khâu ở hiên, bà Cử đi qua còn chê đường chỉ như rết bò.

Cái bóng mặc áo ấy đi xuống bậc đá gần nhất, ngay trên đầu thuyền bố cô. Bao tải trên vai trượt đi, góc bao cọ mạnh vào ngực áo. Có một tiếng tách rất nhỏ. Một vật gì đó rơi xuống bậc đá, nảy hai cái, lăn tõm xuống mép nước, chỉ cách mạn thuyền một sải tay.

Người ấy không biết. Người ấy quẳng bao, đi lên.

Rươi chờ cho đến khi ánh đèn bão đi khuất sau cửa kho. Rồi cô thò tay xuống làn nước lạnh buốt, mò trên lớp đá cuội. Ngón tay cô chạm vào một vật nhỏ, tròn, dẹt. Cô nắm chặt nó trong lòng bàn tay, đến đau.

Cô không nhìn thấy mặt người ấy. Nhưng cô nhìn thấy cái áo.

Sáng hôm sau, cô về nhà. Cái áo không còn trên đinh. Đến tối nó lại treo ở đấy, sạch sẽ, như chưa từng đi đâu. Chồng cô nằm trong buồng, trùm chăn. Mười ngày sau, kho thiếu bốn tạ thóc, và cả làng gọi chồng cô là thằng ăn cắp.

Rươi không nói với ai. Cô sợ. Sợ chồng mình, sợ cả cái nhà này. Cô khâu cái cúc vào ruột gối, và từ đêm ấy, cô quay mặt vào vách.

Dương rút tay khỏi cái áo như chạm phải lửa.

Cô ngồi im, thở. Mọi thứ cô vừa thấy vẫn còn trong mắt: ánh đèn bão, con thuyền mui cót, miếng vá nâu trên vai áo. Rươi đã chắc chắn như thế. Đứa con gái hai mươi hai tuổi ấy đã sống năm tháng cuối đời mình tin rằng chồng mình là kẻ trộm, và không dám nói với ai.

Nhưng đêm ấy, mười giờ, y sĩ Tuân tiêm cho Đằng, khi anh run như cầy sấy, không đứng nổi. Và gần nửa đêm, cái áo của anh đi xuống bậc đá bến kho, vác một bao thóc.

Cô cúi xuống nhìn cái áo vắt trên đầu giường. Miếng vá nâu trên vai trái vẫn còn đó, đường chỉ như rết bò. Cô nhìn xuống hàng cúc. Cái cúc nhựa trắng.

– Cô làm sao thế? – Đằng hỏi. Anh đang nhìn cô, chống khuỷu tay ngồi dậy một nửa.

– Anh Đằng. – Cô nói, giọng cô khàn đi. – Em hỏi anh một câu. Anh nhớ kỹ rồi hãy trả lời.

Anh nhìn cô, chờ.

– Đêm mười tám tháng Mười năm ngoái, cái đêm anh Tuân xuống tiêm cho anh. Cái áo này của anh treo ở đâu?

Đằng nhíu mày. Anh không hiểu vì sao cô hỏi thế. Nhưng anh nghĩ, nghĩ rất lâu, như người ta cố nhớ lại một con đường trong sương.

– Trên đinh, như mọi khi. – Anh nói. Rồi anh ngừng lại. – À, không. Đêm ấy đến phiên anh Tuệ đi tuần đêm của xóm. Trời rét đột ngột, áo bông của anh ấy rách. Anh ấy vào buồng mượn cái áo này của tôi. Tôi đang sốt, tôi bảo anh ấy cứ lấy.

— Hết chương 7 —