Một nắm gạo, một nhúm muối

Chương 5: Một nắm gạo, một nhúm muối

– Không được nhịn uống, u ạ.

Dương nói câu ấy trước khi kịp nghĩ xem nên nói thế nào cho bà Cử nghe lọt tai. Bà Cử quay phắt lại.

– Mày bảo cái gì?

– Cháu đi ngoài toàn nước, sáu bảy lần, người nó mất nước rồi. U nhìn mắt cháu kìa. Mắt trũng xuống, môi khô nẻ. Nhịn nữa thì cháu kiệt.

– Uống vào lại tháo ra, uống làm gì!

– Tháo ra bao nhiêu thì phải bù vào bấy nhiêu, u ạ. Không bù thì máu nó đặc lại.

Cô không biết nói thế nào cho đúng chữ y khoa bằng thứ tiếng của năm 1988. Cô chỉ biết những gì cô học ở lớp sơ cứu bắt buộc mà quản lý bếp nào cũng phải qua. Và những gì cô đã làm hồi thằng em trai lên năm bị tiêu chảy, mẹ thì đi làm xa. Trẻ con tiêu chảy chết vì mất nước, không phải vì tiêu chảy.

Liễn ngồi ôm con, nhìn mẹ chồng rồi nhìn em dâu, hai bàn tay run bần bật.

– Thím biết làm gì thì làm đi. – Chị nói, giọng lạc đi. – Làm đi thím.

Bà Cử há miệng định nói gì đó. Rồi bà ngậm lại, đứng nép sang bên cửa.

Dương chạy xuống bếp. Cô thổi lại đống tro còn hồng, vơ rơm, nhóm lửa. Cô mở chum, bốc một nắm gạo, đúng một nắm tay, không hơn. Cô lấy ba ngón tay nhón một nhúm muối hột. Cô múc sáu bát nước từ chum vào cái nồi nhôm nhỏ. Một nắm gạo, một nhúm muối, sáu bát nước, đun đến khi gạo nở bung, chắt lấy nước. Cô đọc to công thức ấy trong đầu như đọc một câu thần chú, sợ quên mất một bước.

Trong lúc chờ nồi sôi, cô lấy cái gáo múc ít nước sôi để nguội trong ấm tích, mang lên buồng.

– Chị cho cháu uống từng thìa một. Đừng cho uống ừng ực. Mỗi lần một thìa, chờ một lúc lại một thìa.

Liễn làm theo. Cái Mít nhấp được vài thìa, rồi ọe ra. Liễn hoảng hốt nhìn Dương.

– Không sao. Chị chờ mười phút rồi cho uống tiếp. Chậm hơn.

Nồi nước cháo sôi. Gạo nở ra, trắng đục. Dương chắt nước qua cái rá, để nguội bớt trong bát sành, rồi bưng lên. Mùi cháo loãng thơm nhẹ trong buồng.

– Từ giờ chị cho cháu uống nước này. Cũng từng thìa một. Hết bát này em nấu bát khác.

Đằng đã thức dậy từ lúc nào, đứng ở cửa buồng sau lưng mẹ. Giang cũng thò đầu vào, tóc rối bù. Bà Cử vẫn đứng nép bên cửa, cái quạt nan trong tay không phe phẩy nữa.

Một giờ trôi qua. Cái Mít nuốt được hơn nửa bát nước cháo, nôn một lần, rồi không nôn nữa. Nhưng con bé vẫn lờ đờ, mắt cứ nhắm nghiền, gọi không thưa. Dương sờ trán nó. Vẫn nóng. Cô véo nhẹ một nếp da ở bụng con bé, buông ra. Nếp da xẹp xuống chậm, rất chậm.

Cô đứng thẳng dậy.

– Phải đưa cháu lên trạm xá. Ngay bây giờ.

– Đêm hôm thế này… – Bà Cử nói. – Gió máy thế này…

– U ơi, cháu lả lắm rồi. Nước cháo chỉ đỡ được thôi, không chữa được. Phải để y sĩ xem.

Tuệ theo thuyền hàng lên thị trấn từ chiều, đêm nay không về. Đằng không chờ ai quyết. Anh quay ra sân, dắt cái xe đạp vào, cái xe thồ khung to, yên sau có giá chở hàng buộc thanh tre. Anh trải lên giá chở một cái bao tải gập đôi.

– Chị Liễn ngồi sau, bế cháu. – Anh nói. – Tôi đạp.

Liễn ôm con, quấn thêm cái chăn chiên cũ. Dương rót chỗ nước cháo còn lại vào cái chai thủy tinh, nút bằng lõi ngô, cầm thêm cái đèn bão. Bà Cử đứng giữa sân, nhìn ba người, rồi bất thình lình chạy vào buồng, mang ra cái nón lá úp lên đầu Liễn.

– Mưa phùn đấy. – Bà nói, giọng khàn khàn.

Họ đi. Đằng đạp, cái chân trái nhấn lệch trên bàn đạp, xe nặng nề lắc lư trên con đường đất trơn. Dương chạy bộ bên cạnh, một tay giơ cái đèn bão soi đường, một tay cầm chai nước cháo. Cứ được một quãng, cô bảo Đằng dừng, mở nút chai, rót vào cái thìa nhôm, đút cho cái Mít một thìa. Con bé nuốt được, có lần nuốt không được, nước chảy ra khóe miệng.

Lên đến mặt đê thì mưa phùn dày hơn. Gió từ sông Cầu thổi lên lạnh buốt. Dương chạy, thở ra khói, hai chân của cái thân đói ăn này nặng như đeo đá, nhưng không dừng được.

– Cô lên ngồi gióng xe đằng trước đi. – Đằng nói, thở hổn hển. – Tôi chở ba người được.

– Không được. Xe đổ thì cả cháu đổ.

Anh không nói nữa. Anh chỉ đạp chậm lại một chút để cô theo kịp.

Hai cây số đê, cô không biết mình chạy bao lâu. Khi họ dừng trước cái sân đất trồng xoan của trạm xá, trời vẫn đen kịt, chỉ có một ô cửa sổ le lói đèn dầu.

Đằng đập cửa. Một lúc sau, y sĩ Tuân ra mở, áo blu khoác vội ngoài áo may ô, mắt kính đeo lệch.

Anh nhìn cái Mít một cái, rồi đón con bé khỏi tay Liễn, bế vào trong.

Dương đứng ở hiên, chống tay lên đầu gối mà thở. Cô nghe tiếng Tuân hỏi Liễn mấy câu, ngắn gọn. Đi mấy lần. Có máu không. Có sốt không. Cho uống gì. Liễn chỉ ra hiên, nói thím nó nấu nước cháo muối cho uống từ nửa đêm.

Tuân thò đầu ra.

– Nước cháo cô nấu thế nào?

– Một nắm gạo, một nhúm muối, sáu bát nước, nấu nở bung rồi chắt, anh ạ.

Anh gật đầu một cái.

– Thế là đúng. Cô cứ cho cháu uống tiếp. Tôi có mấy gói oresol của trạm, pha thêm cho cháu.

Gần sáng, cái Mít mở mắt. Con bé nhìn quanh, ngơ ngác, rồi khóc ré lên đòi mẹ, tiếng khóc to và khỏe hơn hẳn đêm qua. Tuân đứng nhìn, gật gù.

– Khóc to thế là được. Chị cứ cho cháu ăn cháo loãng, uống nước cháo, uống oresol pha đúng như tôi dặn. Đừng bắt kiêng ăn. Cháu đi tiểu được, mắt hết trũng, thì không lo. Còn lừ đừ, bỏ ăn, không đi tiểu được thì đưa ngay lên bệnh viện trên thị trấn, không chần chừ.

Liễn gật lia lịa. Rồi chị quay ra hiên, nắm lấy hai bàn tay Dương. Tay chị lạnh ngắt.

– Thím ơi.

Chỉ thế. Chị không nói được gì thêm, chỉ nắm chặt.

Tuân giữ cái Mít với Liễn ở lại trạm xá đến trưa để theo dõi. Đằng và Dương dắt xe đi về trên đê. Trời hửng dần. Mưa phùn tạnh, mặt sông Cầu bốc hơi trắng như khói. Mấy con thuyền vạn chài dưới bãi bồi đã thả lưới, bóng người đứng trên mũi thuyền nhỏ như hạt đậu.

Hai người đi một quãng dài không nói gì.

– Ở thuyền người ta dạy cô cả cái này à? – Đằng hỏi.

Dương nghĩ một lúc.

– Em học ở một người khác.

Anh không hỏi người khác là ai. Anh dắt xe, mắt nhìn xuống con đường đê lầy lội.

– Hồi tôi ở biên giới, đơn vị có thằng em bị tiêu chảy. – Anh nói. – Y tá đơn vị cũng bắt nó uống nước cháo muối. Đêm đấy tôi ngồi đút cho nó cả đêm.

– Thế cậu ấy có sao không?

– Không sao. – Anh im một lúc. – Nó khỏi tiêu chảy. Ba tháng sau nó chết vì pháo.

Dương không biết nói gì. Cô bước bên anh, hai bàn chân trần lấm bùn đến mắt cá. Gió sông thổi ngang qua, mang theo mùi nước, mùi bùn, mùi khói bếp từ dãy thuyền phía dưới.

– Cô chạy hai cây số. – Đằng nói. – Ngày trước cô sợ đi đêm.

– Ngày trước em không biết.

– Biết gì?

Cô không trả lời được. Đằng liếc cô, rồi nhìn đi chỗ khác. Trên khuôn mặt đen và gầy của anh, có cái gì như vừa mềm ra, như đất ruộng vừa được nước.

Về đến đầu xóm thì cái loa phóng thanh buộc trên ngọn tre cao ở đầu đình đang rè rè. Tiếng nhạc hiệu dứt, rồi giọng một người đàn ông đọc, chậm rãi, từng chữ một.

Bài ấy đọc về một nghị quyết của Bộ Chính trị, vừa ra mấy hôm trước, về đổi mới quản lý kinh tế nông nghiệp. Khoán sản phẩm đến hộ xã viên. Ruộng giao cho hộ làm, ổn định lâu dài. Hộ nộp đủ phần khoán, còn lại là của hộ.

Dương đứng lại, nghe hết. Cô nhớ mang máng trong sách lịch sử hồi phổ thông có một dòng về cái gọi là khoán mười. Dòng ấy chỉ là một câu trong một đoạn mà cô học thuộc rồi quên. Bây giờ cô đứng giữa cái đoạn ấy, chân lấm bùn.

Người dân trong xóm cũng đứng lại. Mấy ông già ngồi ở hiên đình nghển cổ nghe. Một bà buông gánh rau xuống đường.

Rồi một giọng khác rè rè trong loa, giọng ông chủ nhiệm hợp tác xã mà người ta gọi là ông Bảng. Ông thông báo: sau vụ chiêm, hợp tác xã Đông Vạn sẽ chia ruộng khoán về các hộ, chia theo nhân khẩu có hộ khẩu thường trú trong xã. Các hộ có thay đổi nhân khẩu thì đến ban quản trị đăng ký trước cuối tháng Tư.

Có hộ khẩu thường trú trong xã.

Dương nhớ ra một điều nữa của cái thân này. Gần sáu tháng trước, Rươi về làm dâu, nhưng cái tên Lã Thị Rươi vẫn nằm trong sổ hộ khẩu của dân vạn chài, đăng ký ở xã bên kia sông. Bà Cử chưa từng đi làm giấy chuyển. Và với một đứa con dâu bà định trả về thuyền, bà sẽ không bao giờ đi.

Khi cô về đến sân thì bà Cử đã đứng chờ ở đó. Bà không hỏi chuyện cái Mít trước. Tiếng loa vẫn còn rè rè trong gió, và bà nhìn thẳng vào mặt cô.

– Nghe thấy chưa? Theo khẩu. Nhà này bảy miệng ăn mà chỉ được sáu suất ruộng. Một suất ăn không. Nhà này mất một suất ruộng vì mày.

Rồi bà mới quay sang Đằng.

– Cháu thế nào?

– Khỏe rồi u ạ. Trưa chị Liễn bế về.

Bà Cử gật, không nói gì thêm, quay vào. Nhưng Dương thấy hai vai bà chùng xuống, như vừa đặt xuống một cái gánh rất nặng.

Trưa, Liễn bế cái Mít về. Con bé đã tỉnh hẳn, nằm trong lòng mẹ mút ngón tay, đòi ăn cháo. Liễn đặt con lên giường, rồi tìm xuống bếp, nơi Dương đang ngồi nhặt rau.

Chị ngồi xuống cạnh cô. Một lúc lâu chị chỉ ngồi đấy, nhìn bếp lửa.

– Thím đã cứu con chị. – Chị nói. – Chị nhớ. Cả đời chị nhớ.

– Chị đừng nói thế.

– Nhưng thím nghe chị một câu. – Liễn quay sang, nhìn cô bằng đôi mắt còn đỏ sau một đêm thức trắng. – Có những chuyện thím biết thì thím câm cho. Coi như thím không biết. Vì cái Mít.

Dương ngừng tay.

– Chuyện gì hả chị?

Liễn nhìn cô rất lâu. Rồi mặt chị biến sắc, từ đỏ chuyển sang tái.

– Thím không nhớ thật à?

— Hết chương 5 —