Hai quả cân năm cân

Chương 13: Hai quả cân năm cân

– Em không phải làm gì cả. – Dương nói. – Em nói với chị, thế là đủ rồi.

Nguyệt nhìn cô, như không tin.

– Chị không bắt em đi nói với anh Hựu à?

– Không. Đấy là bố em.

Cô gái cúi đầu. Một lúc lâu, cô chỉ ngồi đó, hai bàn tay đan chặt. Rồi cô đứng dậy, dắt xe ra. Đến đầu bãi, cô quay lại.

– Chị Rươi. Nếu em không nói, chị có làm được gì không?

– Chị không biết. – Dương nói thật. – Nhưng chị sẽ tìm cách khác.

Nguyệt đạp xe đi. Cái bóng áo trắng nhòa dần trên con đường đê trong bóng tối.

Dương ngồi lại trong lều đến tối mịt. Cô nghĩ về cái cân bàn ở sân kho. Quả cân treo ở đầu đòn nhỏ, bao thóc trên bàn to, hai bên ăn với nhau theo một tỉ lệ cố định. Nếu quả cân treo ở đầu đòn ghi năm cân mà thật ra nặng hơn năm cân, thì bao thóc trên bàn phải nặng hơn con số người ta đọc ra, đòn cân mới cân bằng. Người nộp thóc mang ra năm mươi cân, ông Thược đọc bốn mươi bảy. Ba cân dôi ra nằm lại trong kho, không có trong sổ. Không ai nhìn thấy. Không ai mất gì mà biết mình mất.

Cô nhớ cái nút chì màu xám bạc dưới đáy quả cân. Quả cân gang nào cũng có một cái hốc nhỏ dưới đáy, bịt chì, để người ta hiệu chỉnh cho đúng. Muốn quả cân nặng hơn thì chỉ cần cạy chì ra, nhồi thêm chì vào, bịt lại. Một quả nhìn y hệt quả kia. Chỉ có cái nút chì là mới hơn, sáng hơn.

Đi về nhà dưới trời sao, cô nghĩ đến cái cổng nhận hàng ở bếp trung tâm, tiếng cân điện tử kêu bíp mỗi sáng. Có lẽ cả đời ông Thược chưa từng gặp một người đứng ở chỗ ấy mà vẫn không tin con số nó hiện ra.

Sáng hôm sau, ông Lềnh làm một việc mà Dương không nhờ.

Ông chèo thuyền xuôi. Ông đi từ sáng sớm, mang theo thằng Nổi, không nói với ai. Đến tối thằng Nổi chạy về, người ướt sũng mồ hôi, đứng ngoài hàng rào nhà bà Cử gọi chị.

– Bố bảo chị, thuyền lão Đĩnh nằm ở bến Đá dưới kia, cách đây nửa ngày chèo. Lão đang chờ mua lợn. Bố nhờ mấy nhà vạn ở bến dưới giữ chân lão, bảo lão có mối lợn to.

Dương nhìn thằng em. Thằng bé mười bốn tuổi gầy nhom, hai bàn chân trần dính bùn đến mắt cá, mắt sáng lên như vừa làm được một chuyện lớn.

– Dân vạn với nhau. – Nó nói, hếch cằm lên. – Trên sông này, thuyền nào nằm ở đâu, dân vạn biết hết.

Sáng sớm hôm sau, anh Hựu ngồi trên thuyền ông Lềnh xuôi xuống bến Đá. Dương nghe kể lại rằng lúc đầu anh định đạp xe, nhưng đường bộ phải vòng qua hai cái cầu, lâu gấp đôi. Ông Lềnh đứng ở bến, nói với anh một câu: "Anh xuống thuyền tôi thì nhanh hơn." Anh Hựu nhìn con thuyền gỗ mui cót của dân vạn một lúc lâu, rồi bước xuống. Người trong xóm bảo đó là lần đầu tiên có cán bộ xã ngồi thuyền vạn chài.

Chiều tối anh Hựu về. Anh đến thẳng nhà bà Cử, đứng ở cổng.

– Lão Đĩnh nhận có bán hai bao gạo cho cô ở bến Mía. – Anh nói với Dương. – Lão bảo gạo lão mua ở chợ dưới xuôi, xay sẵn. Còn bao thì lão mua bao cũ của kho hợp tác xã Đông Vạn, ông Thược thanh lý cho lão. Tôi về hỏi ông Thược, ông Thược nhận. Ông bảo bao rách, bao cũ, thanh lý từ năm ngoái.

Anh im một lúc.

– Gạo của cô mua ở thuyền buôn, có người bán nhận, thì cô không có tội gì. Mai tôi xuống bóc niêm phong. Quán cô bán tiếp.

– Em cảm ơn anh.

Anh Hựu gật đầu. Anh định quay đi, rồi dừng lại. Anh nhìn quanh, hạ giọng.

– Bao thanh lý vì rách. – Anh nói. – Nhưng hai cái bao dưới gầm phản quán cô lành lặn, đường khâu còn chắc, dấu mực còn xanh. Bao lão Đĩnh để trên thuyền cũng thế, tôi đếm được mười một cái. Không cái nào rách.

Anh không nói thêm. Anh dắt xe đi. Dương đứng ở cổng nhìn theo, và cô hiểu rằng người đàn ông chậm rãi ấy không chậm như người ta tưởng.

Quán mở lại hai hôm sau. Hôm đầu vắng, chỉ có mấy người khách đò lạ không biết chuyện. Hôm thứ hai thì bà Tần xuống. Bà xuống từ sáng sớm, ngồi chễm chệ giữa phản, gọi một bát bánh đúc, ăn thật chậm, rồi ngồi uống chè cả buổi, ai đi qua bà cũng gọi vào.

– Vào đây mà ăn. Gạo của cô Rươi sạch hơn gạo nhà các bà. Anh Hựu xuống tận bến Đá hỏi rồi đấy.

Người ta vào. Ban đầu ngại ngùng, rồi quen. Đến hôm thứ năm thì quán đông như trước. Chỉ có điều bây giờ, mỗi bát cơm Dương bán ra, cô biết có người ăn vì đói, có người ăn vì bà Tần bảo, và có người ăn để nhìn xem cô có giống người ăn cắp không.

Ngày thứ sáu, ông Thược xuống quán.

Ông dựng xe ở đầu bãi, đi chậm rãi qua bãi cỏ, cái mũ phớt cầm trên tay quạt phành phạch. Ông ngồi xuống đầu phản, gọi một bát chè xanh. Mấy người khách đang ăn cơm nhích ra xa, cúi đầu ăn nhanh hơn.

Dương rót chè, đặt trước mặt ông. Ông nâng bát lên, thổi, uống một ngụm, khen chè ngon, chè đặc, nấu đúng lửa.

– Lão Đĩnh là chỗ quen của tôi đấy. – Ông nói, như nói chuyện thời tiết. – Mười mấy năm nay rồi. Lão nói gì với ai, sớm muộn gì tôi cũng biết.

Ông đặt bát xuống, móc trong túi ra một tờ bạc, đặt lên phản, nhiều gấp mấy lần giá bát chè.

– Không phải trả lại. – Ông nói. – Coi như tôi mừng quán mở lại.

Ông đội mũ, dắt xe đi. Dương đứng nhìn tờ bạc trên tấm ván thuyền một lúc lâu. Rồi cô cầm nó lên, bỏ riêng vào một cái ống bương, không lẫn với tiền bán hàng.

Tối hôm ấy, cô kể cho Đằng nghe chuyện quả cân. Không phải tất cả. Cô không kể chuyện Tuệ. Cô chỉ kể chuyện Nguyệt nói, chuyện cái nút chì sáng dưới đáy quả cân, chuyện hai bao thóc nhà mình bốn mươi tám thành bốn mươi lăm.

Hai người ngồi trên bậc cầu ao, chân thả xuống nước. Trăng thượng tuần tháng Bảy treo nghiêng trên lũy tre.

Đằng nghe hết, không ngắt lời. Rồi anh ngồi im rất lâu.

– Một năm tôi làm phụ kho. – Anh nói. – Mùa nào ông ấy cũng mang cái túi vải đến sân kho từ sáng sớm. Tôi tưởng túi đựng cơm trưa.

Anh nhặt một hòn sỏi trên bậc ao, ném xuống nước. Vòng sóng loang ra dưới ánh trăng.

– Thế bốn tạ thóc năm ngoái là thóc dôi ra từ cái cân ấy. – Anh nói chậm. – Ông ấy bán quá tay. Đoàn kiểm kê về, ông ấy không bù kịp. Ông ấy đổ cho tôi vì chùm chìa của tôi treo trên cột nhà.

Dương không trả lời. Anh tự nghĩ được đến đó là đủ rồi. Cô không muốn anh nghĩ thêm một bước nữa, đến câu hỏi ai đã khuân bốn tạ thóc ấy xuống thuyền. Chưa phải lúc.

Nhưng Đằng không hỏi câu ấy. Anh hỏi câu khác.

– Cô biết những thứ này từ lúc nào?

– Từ hôm nhìn ông ấy cân thóc nhà mình.

– Không. – Anh quay sang nhìn cô. – Cô biết cách nhìn cái cân từ lúc nào? Cô biết cứu thằng bé hóc lạc, biết nấu nước cháo muối, biết sửa máy khâu, biết tính từng hạt thóc. Cô vạn chài nhà ông Lềnh mà tôi cưới về, ngày trước ngồi cả buổi không nói một câu, đến cái bát cũng cầm không chắc.

Trăng nhạt. Ao tối. Ếch nhái kêu ran ở bờ ruộng sau nhà. Dương nhìn mặt nước, thấy cái bóng mờ của mình, cái bóng của Rươi.

– Hôm em ngã ao. – Cô nói. – Hôm ấy em đã chết một lần, anh ạ.

Đằng nhìn cô một hồi. Rồi anh không hỏi nữa. Anh chỉ đưa tay ra, đặt lên mu bàn tay cô đang tì trên bậc đá. Bàn tay anh ấm. Họ ngồi như thế cho đến khi sương xuống ướt cả hai vai áo.

Những ngày sau, cái gì đó trong nhà bà Cử thay đổi mà không ai nói ra. Bà Cử không nhắc lại chuyện đuổi Dương về thuyền. Nhưng bà cũng không nói chuyện với cô. Bà tránh mặt cô như Tuệ đã từng tránh. Có đêm Dương thức dậy, thấy bà đứng ở gian ngoài, trong bóng tối, nhìn cái áo bộ đội treo trên đinh, đứng như thế rất lâu.

Cái cúc đồng, Dương đã khâu trở lại vào ruột gối, đúng chỗ cũ, bằng chính đường chỉ thưa và vụng của Rươi. Cô không biết vì sao mình làm thế. Có lẽ vì đó là chỗ của nó. Có lẽ vì cô vẫn chưa biết nên đặt nó vào tay ai.

Một buổi chiều cuối tháng Bảy âm lịch, cô từ quán về sớm vì trời đổ mưa. Cổng khép. Sân vắng. Giang dắt cái Mít đi chơi, Liễn ra đồng, hai anh em Đằng chưa về.

Cửa buồng cô mở toang.

Quần áo của cô, mấy cái áo cánh, hai cái quần, cái yếm, nằm vương vãi trên giường, một nửa đã được gói vào một cái bọc vải nâu, buộc túm như bọc hành lý của người sắp đi xa. Cái tráp gỗ nhỏ của Rươi mở nắp. Cái gối bông gạo bị lật lên, một góc bị xé toạc, bông trắng xổ ra như ruột con gà.

Bà Cử ngồi trên mép giường, quay lưng ra cửa.

Bà không nghe tiếng cô vào. Bà đang cúi nhìn cái gì đó trong lòng bàn tay mình. Mảnh vải đỏ đã được gỡ ra, rơi trên đùi bà. Trong lòng bàn tay bà là cái cúc đồng, ngôi sao năm cánh nổi lên dưới ánh sáng xám của buổi chiều mưa.

Bà Cử nhìn cái cúc ấy lâu, rất lâu, như nhìn một con rắn đang cuộn tròn trên tay mình.

— Hết chương 13 —