Ca đong dầu một lít

Chương 17: Ca đong dầu một lít

– Không được. – Bà Sinh nói, ôm cái ca nhôm vào bụng như ôm đứa con. – Ca này của nhà nước, có dấu kiểm định. Mất một vết móp là tôi đền không nổi. Không cho ai mượn.

Dương đứng trước quầy gỗ của cửa hàng mua bán, trong mùi dầu hỏa nồng nặc. Bên ngoài, phiên chợ Gàu cuối tháng Tám đang tan, người ta gánh hàng về, tiếng rao thưa thớt.

– Cháu không mượn mang về đâu, bác ạ. – Cô nói. – Cháu chỉ xin bác một buổi. Mồng năm tháng Mười, bác mang cái ca ra sân kho hợp tác xã, tự tay bác đong. Cháu không chạm vào.

– Đong cái gì?

– Đong nước. Hai mươi ca.

Bà Sinh nhìn cô qua cặp kính lão, như nhìn một người dở hơi.

– Đong nước ở sân kho làm gì?

Dương nhìn quanh. Trong cửa hàng chỉ có hai người. Cô hạ giọng, kể. Không kể hết. Chỉ kể chuyện hai bao thóc nhà mình, bốn mươi tám thành bốn mươi lăm.

Bà Sinh nghe xong thì im lặng rất lâu. Rồi bà tháo cặp kính, lau vào vạt áo.

– Nhà tôi năm nào nộp thóc cũng hụt. – Bà nói. – Ông nhà tôi bảo tại thóc ẩm. Năm ngoái ông ấy phơi ba nắng cho khô cong, mang ra vẫn hụt. Ông ấy về ngồi chửi cả buổi, chửi trời, chửi đất, chửi cái nắng. Không chửi ai khác.

Bà đeo kính vào.

– Mồng năm tháng Mười. – Bà nói. – Tôi đóng cửa hàng nửa buổi. Ca không rời tay tôi.

Chiều hôm ấy, ở lò gạch bãi Nổi, Dương đặt cái thùng tôn của ông Tửu lên mặt cái cân đòn.

Cái thùng ấy ông Tửu dùng để gánh nước tưới gạch mộc, quai sắt, đáy hàn, móp một bên. Giang đứng cạnh cân, tay cầm một mảnh than. Đằng đứng giữ cái móc. Ông Tửu ngồi trên chồng gạch, hút thuốc lào, nhìn ba người như nhìn trẻ con chơi đồ hàng. Mấy người thợ lò thấy lạ cũng xúm lại.

– Thùng không. – Dương nói.

Đằng gạt quả cân trên đòn cho đến khi thăng bằng. Giang đọc số, lấy than ghi lên một viên gạch mộc.

– Ba cân hai lạng.

Dương không có ca kiểm định. Cô dùng cái chai đựng dầu đã súc sạch. Trước khi rời cửa hàng, cô đã nhờ bà Sinh đong vào đúng một ca nước, rồi buộc một sợi chỉ đỏ quanh cổ chai, đúng ngấn nước. Cô đong nước từ cái chum ở lán, đổ vào thùng, từng chai một, đếm to. Đến chai thứ hai mươi thì cô dừng.

– Cân lại.

Đằng gạt quả cân. Đòn cân lên xuống mấy lần rồi đứng yên.

– Hai mươi ba cân hai lạng. – Giang đọc. Con bé nhìn con số mình vừa ghi trên viên gạch, rồi nhìn con số cũ. Mắt nó sáng lên. – Hơn đúng hai mươi cân. Không lệch lạng nào.

Ông Tửu bỏ cái điếu cày xuống.

– Cô làm cái trò gì thế?

– Một lít nước nặng một cân, ông ạ. – Dương nói. – Hai mươi lít là hai mươi cân. Cái thùng nặng bao nhiêu cũng mặc kệ nó. Cân lúc không, cân lúc có nước, trừ đi, cái cân nào đúng thì phải ra đúng hai mươi.

– Thế cân nào sai?

– Thì không ra hai mươi.

Ông Tửu nhìn cái thùng nước, nhìn cái cân đòn mới mua của mình, nhìn Dương. Rồi ông bật cười, cái tiếng cười khô khốc của người hút thuốc lào cả đời.

– Con vạn mà nghĩ được trò này. – Ông nói. – Mồng năm tôi cũng ra sân kho. Tôi mang cái thùng này ra cho cô. Tôi cũng nộp thóc khoán hai sào, tôi cũng muốn biết.

Giang thì không nói gì suốt quãng đường về. Đến đầu ngõ, con bé mới quay sang Dương.

– Chị ơi. Nếu nước giếng với nước mưa thì có khác không? Nước sông đục thì có nặng hơn không?

– Có khác, nhưng ít lắm. Lệch vài lạng trên hai chục cân là cùng. Không lệch đến cân rưỡi.

– Thế lúc ở sân kho, chị phải dùng nước gì cho người ta khỏi cãi?

Dương dừng lại, nhìn con bé.

– Em nghĩ xem.

Giang nghĩ một lúc.

– Nước giếng khơi đầu xóm. – Nó nói. – Cả làng ăn nước giếng ấy. Không ai bảo nước ấy là nước gian được.

Dương cười. Cô xoa đầu con bé, cái đầu tóc cứng như rơm.

Tối mồng hai tháng Chín, Dương và Đằng đến nhà ông Bảng.

Nhà ông chủ nhiệm ở cuối làng, một gian nhà gạch cũ, sân nhỏ trồng một cây hồng xiêm. Ông Bảng ngồi ở hiên, dưới ngọn đèn dầu, đang đọc một tờ báo cũ đã gấp tư. Ông đeo kính, cái áo đại cán bạc màu vẫn cài kín cổ. Thấy hai người vào, ông gấp tờ báo lại, chỉ cái chõng tre.

– Ngồi đi. Thằng Đằng với vợ nó. Có việc gì?

Dương không vòng vo. Cô nói chuyện cái cân. Cô không nhắc tên Nguyệt, không nhắc chuyện quả cân dưới gầm giường. Cô chỉ nói chuyện hai bao thóc, chuyện cân đòn ở lò gạch, chuyện một lít nước nặng một cân.

– Cháu không xin ông bắt ai. – Cô nói. – Cháu chỉ xin ông một điều. Sáng mồng năm, trước khi thu thóc, ông cho cả làng xem cái cân. Ai muốn kiểm thì kiểm. Bằng nước giếng làng, bằng ca đong của cửa hàng nhà nước.

Ông Bảng ngồi im một hồi. Ông tháo kính, gập lại, đặt lên tờ báo.

– Xã viên có quyền xem cân. – Ông nói. – Xưa nay vẫn thế. Chỉ có điều chưa ai đòi xem.

Ông nhìn ra cây hồng xiêm tối om.

– Năm ngoái, sau vụ mất bốn tạ, tôi có bảo ông Thược mang quả cân lên trạm đo lường trên tỉnh kiểm lại. Ông ấy bảo quả cân kiểm định rồi, giấy tờ đây, đi lại mất ba ngày, tốn tiền hợp tác xã. Tôi tin. – Ông dừng lại. – Không. Tôi không tin. Nhưng tôi không có cách nào để không tin.

Ông quay sang nhìn Đằng.

– Năm ngoái tôi để mày mang tiếng. Y sĩ Tuân lên nói với tôi đêm ấy mày sốt, tôi biết. Nhưng chìa khóa treo trên cột nhà mày. Ông Thược có sổ sách, có biên bản. Tôi già rồi, tôi sợ mở ra một cái gì đấy mà tôi không đóng lại được.

Đằng không nói gì. Anh ngồi thẳng lưng, hai tay đặt trên đùi, như một người lính ngồi trước chính trị viên.

– Vụ này trên tỉnh cử người về giám sát thu thóc. – Ông Bảng nói. – Một ông bên Liên hiệp hợp tác xã. Mồng năm ông ấy có mặt ở sân kho từ sáng. Tôi sẽ mời ông ấy đứng cạnh cái cân.

Ông đứng dậy, chống tay vào cột hiên.

– Tôi bảy mươi tuổi đầu rồi, cô ạ. Tôi đi du kích từ năm mười sáu tuổi. Tôi sợ nhất là chết đi mà cái làng này vẫn tin cái cân ấy.

Trên đường về, trăng mồng hai mỏng như sợi chỉ, treo thấp trên lũy tre. Hai người đi trên con đường đê, gió sông thổi lồng lộng. Mùa gặt mùa đã bắt đầu ở mấy thửa ruộng cao. Mùi rơm mới bay theo gió, ngai ngái, ngọt.

Đằng đi chậm, cái chân trái lệch. Dương đi bên cạnh, tay anh ở cạnh tay cô, thỉnh thoảng chạm vào nhau.

– Cô biết không. – Anh nói. – Từ ngày cô ngã ao, cô khác lắm.

– Anh nói rồi.

– Tôi nói lại. – Anh dừng chân. Hai người đứng giữa mặt đê, dưới bầu trời đầy sao. – Cô khác đến mức có lúc tôi nghĩ cô không phải là cô.

Dương nhìn anh. Trong bóng tối, cô không thấy rõ mặt anh, chỉ thấy cái dáng gầy cao, đôi vai xuôi, và đôi mắt.

– Em không phải người cũ, anh ạ. – Cô nói khẽ. – Em không biết giải thích thế nào. Nhưng em không phải người cũ.

Đằng im lặng một lúc lâu. Gió thổi tóc cô bay lòa xòa ra trước mặt. Anh đưa tay vén tóc cô ra sau tai, chậm, vụng về, như người lần đầu cầm một thứ dễ vỡ.

– Tôi biết. – Anh nói. – Người cũ không bao giờ nhìn tôi như thế.

Anh cúi xuống. Cô không lùi lại.

Môi anh khô và nứt nẻ vì gió lò gạch, có vị mặn của mồ hôi và vị khói của than. Nụ hôn rất ngắn, rất vụng, như nụ hôn của hai người chưa từng hôn ai. Khi anh ngẩng lên, cô thấy anh đang run. Cô cũng thế.

Họ đứng đó, giữa mặt đê, không nói gì nữa. Dưới bãi bồi, có ngọn đèn trên thuyền ông Lềnh chập chờn. Có lẽ bố cô đang ngồi vá lưới, hoặc đang ngồi nhìn lên đê.

Mùa gặt mùa kéo dài một tháng. Thóc về đầy sân. Ruộng sáu suất ở cuối đồng sát bãi sậy, cái ruộng mà người ta bảo chiêm khê mùa thối, nhờ Đằng với Tuệ khơi rãnh từ đầu vụ, không bị ngập, cho thóc mẩy hạt. Bà Cử đứng nhìn đống thóc trên sân, lần này là thóc ruộng nhà, lẩm bẩm đếm. Tuệ gánh thóc về, không nói câu nào, cả tháng không nói được mười câu.

Dương không hỏi Tuệ định làm gì. Cô biết Liễn đêm nào cũng khóc. Cô nghe qua vách tiếng Liễn van chồng, giọng nghẹn: anh đừng, anh nghĩ đến con. Cô nghe tiếng Tuệ im lặng.

Đêm mồng bốn tháng Mười, cả nhà đóng bao thóc khoán. Đằng buộc miệng bao. Bà Cử khâu lại hai cái bao rách. Tuệ khuân bao xếp lên hiên. Hai anh em khuân chung một bao, mỗi người một đầu, không nói với nhau, nhưng tay chân khớp như ngày nào.

Sáng mồng năm, gà gáy lần thứ hai, Dương dậy nấu cơm. Cô thổi lửa, đặt nồi, rồi đi lên nhà gọi mọi người.

Cái chiếu của Tuệ ở gian buồng vợ chồng anh đã cuộn lại, dựng vào chân giường. Liễn ngồi trên giường, ôm cái Mít đang ngủ, mắt trân trân nhìn ra cửa.

– Anh Tuệ đâu chị?

– Đi rồi. – Liễn nói, giọng như không có hơi. – Đi từ lúc gà gáy lần đầu. Chị hỏi đi đâu, anh ấy không nói. Anh ấy chỉ cúi xuống hôn con một cái.

Ngoài sân, mấy bao thóc khoán xếp trên hiên chờ khuân ra kho. Cái áo bộ đội của Đằng vẫn treo trên đinh. Còn cái áo bông cũ rách của Tuệ thì không còn ở chỗ cũ.

— Hết chương 17 —