Cái cân bàn sắt ở kho ông Hách

Chương 9: Cái cân bàn sắt ở kho ông Hách

Đám cưới Hảo, phù dâu và phù rể đi cạnh nhau suốt hai tiếng mà không nói với nhau một câu.

Sáng hôm ấy là một ngày cuối tháng Mười năm 2018, trời trong, gió heo may, cánh đồng cói hai bên đường vừa gặt xong trơ gốc vàng. Nhà trai ở xóm Đồng, cách Cồn Ngang một con mương. Đoàn rước dâu đi bộ, mười hai người bê mười hai mâm lễ lại quả phủ vải đỏ, Thiều đi đầu bên trái, Miên đi đầu bên phải, cách nhau đúng một sải tay.

Miên về từ tối hôm trước. Nó mặc áo dài hồng phấn, tóc búi, trang điểm nhẹ, trông lạ hẳn. Tám tháng không gặp, Thiều thấy nó gầy đi, cằm nhọn hơn, và có một cái gì cứng hơn ở khóe miệng. Lúc tập dượt ở nhà Hảo, nó gật đầu chào Thiều như chào một người khách của nhà trai. Thiều cũng gật lại.

Hảo mặc váy cưới trắng, tay cầm hoa, đi giữa đoàn, cứ chốc chốc lại liếc sang hai đứa, thở dài thành tiếng.

Đi tới giữa con đường đất băng qua cánh đồng, chỗ có một cây cầu tre bắc qua mương, đoàn phải dừng lại cho từng người qua. Cầu hẹp, chỉ vừa một người, tre lâu ngày trơn. Miên đi trước, mâm quả trên tay, giày cao gót. Tới giữa cầu, gót giày nó lọt vào khe giữa hai cây tre. Nó chao người.

Thiều ở ngay sau. Nó không kịp nghĩ. Nó đặt mâm quả của mình xuống đầu cầu, bước lên, đỡ lấy cái mâm trên tay Miên bằng một tay, tay kia nắm khuỷu tay nó. Miên đứng vững lại. Hai người đứng trên cây cầu tre hẹp, giữa cánh đồng cói trơ gốc, cái mâm quả phủ vải đỏ ở giữa.

Miên rút chân ra khỏi khe tre. Nó cầm lại cái mâm.

– Anh đi chậm thôi. – Nó nói, không nhìn Thiều. – Đi nhanh thế người sau theo không kịp.

Rồi nó đi tiếp. Thiều quay lại đầu cầu, bê mâm quả của mình lên. Câu ấy là câu đầu tiên Miên nói với nó sau tám tháng. Cả buổi lễ hôm ấy, nó nhớ đi nhớ lại câu ấy, không biết là trách hay là gì khác.

Tối hôm ấy, lúc tiệc tan, Miên đi xe ôm ra ngã ba bắt xe đêm về Hà Nội, không chào ai ngoài cô dâu.

Đơn hàng ba nghìn cái túi đến vào tháng Hai năm 2019.

Chị Diệu gọi từ Hà Nội, giọng phấn khởi. Ông khách người châu Âu đã chốt: ba nghìn túi cói theo mẫu Thiều gửi, giao trong tháng Sáu, đặt cọc ba mươi phần trăm. Nếu đợt này tốt, mỗi năm hai đợt.

Thiều ngồi tính. Ba nghìn cái túi cần hơn một tấn cói khô loại đẹp. Ô con thoi một vụ cho được ba trăm cân, chưa bằng một phần ba. Phải mua. Mà vụ cói chiêm năm ấy, chưa tới tháng Tư, cả vùng Cồn Ngang, xóm Đồng, xóm Bến đã bán sạch cói non cho ông Hách. Ông ứng tiền trước cho từng nhà từ tháng Chạp, giá cao hơn năm ngoái một chút, ai cũng mừng nhận. Tới khi Thiều đi hỏi mua, nhà nào cũng lắc đầu: bán cho ông Hách rồi, cầm tiền rồi.

Thiều đến kho ông Hách. Ông ngồi trên cái ghế xoay sau bàn gỗ, cạnh cái cân bàn sắt to bằng cái giường, uống trà.

– Mày cần cói à? – Ông cười. – Có. Tao có thừa. Năm mươi nghìn một cân.

Giá cói khô ngoài chợ năm ấy chừng hai mươi lăm nghìn. Thiều đứng nhìn ông.

– Bác mua của bà con bao nhiêu?

– Đấy là việc của tao. – Ông Hách đặt chén trà xuống. – Tao đã bảo mày từ năm kia rồi. Tao bao hàng cho mày, mày không chịu. Bây giờ mày cần cói thì mày mua giá của tao. Hoặc mày bán xưởng cho tao, tao trả công cho chín đứa đàn bà của mày, giá tử tế. Mày chọn.

Câu trả lời đến với Thiều từ một chỗ không ngờ: cái miệng của bà Mão.

Bà Mão năm ấy bảy mươi tư tuổi, vẫn đan túi ở xưởng Thiều mỗi sáng, vừa đan vừa kể chuyện cả xóm không sót nhà nào. Một sáng đầu tháng Ba, bà than:

– Lão Hách cân điêu. Năm nào cũng thế. Nhà tao gánh sang mười gánh cói, tao tự cân ở nhà được hai tạ mốt, sang kho lão chỉ còn một tạ chín. Lão bảo cói nhà tao còn ướt, cân ở nhà là cân con, không chuẩn. Ai cũng biết mà ai nói được. Nợ lão cả.

Mấy chị ngồi đan cạnh đó nhao nhao. Nhà nào cũng có một chuyện tương tự. Cân ở nhà nhiều hơn cân ở kho, lần nào cũng thế, chênh một ít, không đủ để cãi nhau, chỉ đủ để tức.

Thiều ngồi nghe, không nói gì. Chiều hôm ấy, nó đạp xe ra chợ Bến.

Ở cổng chợ có một cái cân đối chứng, cân bàn, sơn xanh, có tem kiểm định, do ban quản lý chợ đặt cho người mua kiểm tra hàng. Thiều ra ban quản lý, gặp ông trưởng ban, hỏi mượn. Ông trưởng ban bảo cân đối chứng không cho mượn đi đâu, cân để ở cổng chợ, ai cần thì mang hàng ra cân, không mất tiền.

– Thế thì được ạ. – Thiều nói. – Cháu mang hàng ra.

Phiên chợ Bến ngày rằm tháng Hai âm lịch đông nhất mùa xuân, người mua kẻ bán từ sáu giờ sáng. Thiều đứng ở cạnh cái cân đối chứng từ năm giờ rưỡi.

Bảy giờ, bà Mão gánh tới hai bó cói khô, đặt lên cân đối chứng. Kim chỉ hai mươi cân rưỡi. Thiều ghi vào giấy, mấy người đứng quanh cùng nhìn kim. Rồi bà gánh thẳng tới kho ông Hách, cách chợ hơn cây số, bán. Tám giờ rưỡi bà quay lại chợ, giơ lên tờ phiếu cân của kho: mười tám cân bốn.

Mấy người đang đứng mua cá gần đó ngoái lại.

Chị Hằng xóm Đồng làm y như thế với ba bó: cân đối chứng hai mươi chín cân, phiếu kho hai mươi sáu. Anh Sử xóm Bến, bốn bó: cân đối chứng ba mươi chín cân, phiếu kho ba mươi lăm.

Tới mười giờ, quanh cái cân đối chứng đã có cả trăm người đứng xem. Người ta lục túi tìm phiếu cân cũ của nhà mình, có người chạy về nhà lấy. Có người lấy máy tính trên điện thoại ra tính. Chênh lệch nhà nào cũng gần như nhau: hụt chừng một phần mười.

Ông trưởng ban quản lý chợ đứng xem từ đầu, mặt nặng dần. Mười giờ rưỡi, ông gọi điện cho ai đó. Mười một giờ, có hai cán bộ của xã đi xe máy tới.

Thiều không nói gì nhiều. Cả buổi sáng nó chỉ đứng cạnh cái cân, ghi lại số cân lên một tờ giấy, chụp ảnh từng tờ phiếu cân cạnh kim cân. Có người hỏi nó định làm gì, nó bảo cháu không định làm gì, cháu chỉ muốn biết hai cái cân có giống nhau không.

Hai giờ chiều, ông Hách đến chợ. Ông đi thẳng tới cái cân đối chứng, mặt đỏ gay, nhìn đám người, nhìn Thiều.

– Thằng ranh con. – Ông nói. – Cói đang ướt sương thì nặng, ra tới kho gió thổi khô thì nhẹ. Mày biết cái gì.

– Cói của bà Mão cân ở đây lúc bảy giờ, bác ạ. – Thiều nói. – Tới kho bác chưa tới tám giờ. Gánh đi một quãng đường mà cói khô đi được hai cân thì cói nhà bác là cói gì?

Đám người cười ồ. Ông Hách đứng im. Một trong hai cán bộ xã bước tới, nói gì đó với ông, giọng nhỏ. Ông gạt tay, quay đi.

Đi được mấy bước, ông quay lại, nhìn Thiều, nói to, đủ cho cả chợ nghe:

– Mày nhớ đấy.

Tuần sau, cán bộ quản lý thị trường về kiểm tra kho ông Hách. Cái cân bàn sắt bị niêm phong mang đi kiểm định. Kết quả thế nào thì cả vùng chỉ nghe đồn. Nhưng từ hôm ấy, nhà nào bán cói cho ông Hách cũng tự cân ở nhà trước, gánh ra cân đối chứng sau, rồi mới mang tới kho. Và một nửa số nhà trong ba xóm, những nhà đã trả xong tiền ứng, mang cói sang bán cho xưởng của Thiều.

Thiều đề nghị với họ một thứ chưa ai ở vùng ấy làm: ký giấy bao tiêu ba năm. Giá cố định, thấp hơn giá ông Hách lúc cao nhất, nhưng cao hơn giá ông Hách lúc thấp nhất. Mùa được hay mất, xưởng vẫn mua đủ số đã ký. Có người chê, có người ký. Hai mươi bảy hộ ký.

Tháng Sáu, ba nghìn cái túi lên xe công-ten-nơ ở Hà Nội, đúng hạn.

Cũng trong những tháng ấy, chú Khoát bỏ chạy xe cho ông Hách.

Chú bán chiếc công nông cũ, mua một chiếc xe tải nhỏ đã qua sử dụng, thùng một tấn, sơn lại màu xanh. Chú đến xưởng Thiều vào một buổi sáng cuối tháng Ba, sau phiên chợ hôm ấy ba ngày, đứng ở sân, tay đút túi quần, nói cụt lủn:

– Mày cần xe chở cói thì gọi chú. Chú chở. Giá như người ta.

Thiều nhìn chiếc xe tải sơn mới.

– Chú lấy đâu ra tiền mua xe thế ạ?

– Vay ngân hàng. – Chú Khoát nói, quay mặt đi. – Hỏi lắm.

Thiều không hỏi nữa. Từ hôm ấy, chiếc xe tải xanh chở cói cho xưởng, chở hàng ra ngã ba gửi xe khách, có những hôm chở cả bà Thoảng đi chạy thận khi trời mưa to. Chú Khoát không nhắc tới Miên. Thiều cũng không. Hai người đàn ông làm việc cạnh nhau, ít nói, như hai người cùng đứng một cái khung chiếu mà không ai cần đếm nhịp.

Tháng Mười một năm 2019, một công ty nhập khẩu ở Hà Nội muốn ký hợp đồng trực tiếp với xưởng Thiều, không qua chị Diệu, mỗi năm mười nghìn sản phẩm. Họ gửi về một tập giấy tờ dày cộp: hợp đồng, phụ lục, yêu cầu hóa đơn, chứng từ, đăng ký kinh doanh. Thiều đọc ba đêm liền. Nó hiểu được chữ, không hiểu được việc.

Hảo đang bụng bầu tám tháng, ngồi cạnh nó ở xưởng, lật xấp giấy, lắc đầu.

– Cái này phải lập hợp tác xã, phải có kế toán, phải xuất hóa đơn. Anh với em làm sao biết.

– Anh đi học.

– Học đến bao giờ? Họ cho mười lăm ngày trả lời. – Hảo đặt xấp giấy xuống, nhìn Thiều. – Có một đứa biết đấy. Học năm cuối kế toán. Thực tập ở công ty kiểm toán.

Thiều không nói gì.

– Em gọi nó nhé.

– Nó không nghe máy của anh đâu.

– Thì em gọi. Nó nghe máy của em.

Hảo gọi ngay tối hôm ấy, bật loa ngoài, đặt điện thoại lên cái chõng giữa xưởng. Thiều ngồi ở đầu kia xưởng, cầm cái khuôn gỗ, không đan.

Chuông đổ bốn hồi. Rồi giọng Miên, mệt, đằng sau có tiếng xe cộ Hà Nội.

– Tao đây.

Hảo kể. Kể dài, kể rối, kể cả chuyện ba nghìn cái túi, chuyện cái cân ở chợ Bến, chuyện hai mươi bảy hộ ký bao tiêu. Miên nghe hết, không ngắt lời câu nào. Kể xong, đầu dây im lặng lâu tới mức Hảo phải hỏi mày còn đấy không.

– Còn. – Miên nói. – Gửi tao xấp giấy ấy. Chụp từng trang, gửi cả.

– Mày giúp à?

– Tao giúp mày. – Miên nói. Rồi nó dừng một chút, như biết có người khác đang nghe. – Không phải giúp anh ấy.

— Hết chương 9 —