Cục đá ong và hai mươi sợi đỏ

Chương 16: Cục đá ong và hai mươi sợi đỏ

– Anh dệt chiếu cưới cho nó lấy người khác à?

Hảo đứng ở cửa, hai giờ sáng, tay cầm cái đèn pin, áo mưa còn nhỏ nước. Nó đi kiểm tra kho hàng của hợp tác xã sau trận mưa rào nửa đêm, thấy nhà Thiều còn sáng đèn, ghé vào. Và nó nhìn thấy cái khung dệt.

Tháng Ba năm 2025. Tấm chiếu trên khung đã dài được hơn một mét. Không phải chiếu trơn, không phải chiếu hoa bán chợ. Cói tơ trắng ngà, dệt chặt tới mức nước đổ lên chắc không thấm, hai mép viền gấp đôi đều như cắt bằng máy. Ở đầu chiếu, chỗ gối đầu, một dải những sợi cói đỏ chạy ngang, sợi nọ cách sợi kia không đều, có chỗ sát nhau, có chỗ cách một khoảng rộng, như hàng rào ai cắm vội.

Thiều ngồi luồn cói, không ngẩng lên. Cục đá ong trên xà nhà đung đưa.

– Anh hâm à? – Hảo bước vào, giọng rít qua kẽ răng để khỏi đánh thức bà Thoảng. – Anh dệt chiếu cưới, bằng cói anh trồng mười một năm trên ruộng nhà nó, cho nó mang về nhà thằng khác nằm?

– Vĩ tử tế.

– Em không hỏi Vĩ có tử tế không! – Hảo nói, rồi tự bịt miệng mình lại, liếc về phía chõng. Bà Thoảng không cựa. Hảo hạ giọng. – Em hỏi anh bị làm sao.

Thiều kéo dây. Cục đá ong rơi xuống, kéo thanh go dập xuống một tiếng cạch.

– Mày ngồi đi.

Hảo không ngồi. Nó đứng nhìn tấm chiếu một lúc lâu. Rồi nó ngồi xuống cái ghế đẩu cạnh bàn điện thoại cũ, vai sụp xuống, như người hết hơi.

Năm 2023, Hảo ly hôn. Lợi, chồng nó, thợ xây hiền lành, mê đánh bạc trên mạng từ hồi dịch, nợ ba trăm triệu, giấu vợ hai năm, tới khi người ta tới tận nhà đòi. Hảo bán đôi bông tai cưới, bán con lợn nái, trả được một phần, rồi ôm hai đứa con về nhà mẹ đẻ. Bây giờ nó là quản đốc sản xuất của hợp tác xã, quản bốn mươi người, tối về dạy con Cốm tập đánh vần, ru con Bống ngủ, có những đêm như đêm nay mưa to thì đi một vòng kiểm tra kho.

– Em lấy chồng năm hai mươi tuổi. – Hảo nói, mắt vẫn nhìn tấm chiếu. – Vì em sợ ế. Vì mẹ em bảo con gái hai mươi tuổi chưa chồng là cả xóm nói. Em chọn đại người đầu tiên hỏi. Giờ em một mình với hai đứa con.

Thiều không nói gì.

– Còn anh, người ta chả bắt anh chọn gì. Anh có thời gian. Anh có mười mấy năm. – Hảo nói. – Anh câm suốt.

– Không phải lúc.

– Lúc nào cũng không phải lúc! – Hảo lại suýt hét. – Năm nó mười sáu không phải lúc vì nó còn nhỏ. Năm nó hai mươi không phải lúc vì nó đang giận. Năm bố nó mất không phải lúc vì nó đang đau. Năm mẹ nó về không phải lúc vì nó đang rối. Bây giờ nó sắp cưới, chắc lại không phải lúc vì nó sắp cưới. Anh định đợi tới lúc nào? Tới lúc nó có cháu nội à?

Thiều luồn thêm một sợi cói. Kéo dây. Cạch.

– Em nói với nó. – Hảo đứng dậy. – Em không chịu nổi nữa. Mười một năm em giữ cái miệng em rồi.

– Mày nói thì anh không bao giờ nói được nữa. – Thiều nói, lần đầu tiên ngẩng lên. – Mày nói, nó nghe từ miệng mày, thì nó nghe được cái gì? Nó nghe một chuyện của người khác. Nó sẽ thương anh, hoặc nó sẽ khó xử, rồi nó sẽ phải chọn trong lúc đang cầm thiệp cưới. Anh không muốn nó phải chọn thế.

– Thế anh muốn thế nào?

Thiều nhìn tấm chiếu.

– Anh muốn nó có một cái chiếu đẹp nhất xóm này. – Nó nói. – Thế thôi.

Hảo đứng nhìn nó. Mắt nó đỏ lên, mà nó không khóc. Nó giơ ngón tay trỏ lên, chỉ vào mặt Thiều, như hồi bé hai đứa chỉ tay thề với nhau.

– Trước đám cưới. – Hảo nói. – Anh không nói trước đám cưới thì em nói. Em thề.

Rồi nó đi ra, kéo mũ áo mưa trùm lên đầu, bước vào cơn mưa đang ngớt.

Thiều đã chuẩn bị cái chiếu ấy từ tháng Chín năm trước.

Mười hai bó cói trên gác, nó tháo từng bó, chẻ lại, phơi lại hai nắng, chọn lại từng cây. Cây nào có vết, cây nào đầu ngọn hơi cong, nó bỏ ra. Từ mười hai bó, nó lấy đủ cói cho một cái chiếu đôi khổ một mét sáu, dài hai mét. Hai mươi cây cói nhuộm đỏ, nó phơi riêng trên một cái nong, che lưới cho chim khỏi đậu.

Nó dệt từ tháng Mười. Một mình, cục đá ong kéo go, mỗi sợi cói luồn xong phải dừng tay kéo dây, mỗi tối chỉ được chừng một đốt tay. Những tối mẹ chạy thận về mệt, nó không dệt. Những tối hợp tác xã có đơn hàng gấp, nó không dệt. Nhưng tối nào dệt được, nó dệt cẩn thận hơn bất cứ cái chiếu nào nó từng làm.

Hai mươi sợi đỏ, nó đặt ở đầu chiếu, chỗ gối đầu. Không cách đều. Sợi thứ nhất và sợi thứ hai cách nhau một đốt ngón tay. Sợi thứ năm và sợi thứ sáu cách nhau rộng hơn hẳn. Từ sợi thứ mười ba tới sợi thứ mười lăm, khoảng cách rộng nhất, rộng tới ba đốt. Rồi những sợi cuối lại sát vào nhau.

Không ai nhìn vào mà hiểu. Bà Thoảng nhìn, hỏi sao mày đặt lệch thế. Thiều bảo đặt thế cho đẹp. Bà Thoảng nhìn con trai rất lâu, rồi bảo ừ, đẹp.

Tháng Sáu, Miên đưa Vĩ về Cồn Ngang.

Vĩ là người thành phố, chưa từng thấy ruộng cói. Anh đứng trên mặt đê, nhìn cánh đồng xanh chạy tới chân trời, rạp xuống rồi đứng lên theo từng đợt gió biển, và nói một câu khiến bà Thoảng quý ngay: trông như có người vuốt.

Vĩ ở lại hai ngày. Anh xắn quần lội ruộng với Thiều, ngã hai lần, cười to. Anh ngồi đan túi với các bà các chị ở xưởng, đan hỏng ba cái, được bà Mão tám mươi tuổi khen có hoa tay. Tối đầu tiên, anh xin đứng go cho Thiều dệt. Thiều ngồi luồn, Vĩ dập. Vĩ dập đều tay từ sợi thứ năm.

– Anh dệt chiếu gì đây anh? – Vĩ hỏi, nhìn dải sợi đỏ ở đầu chiếu.

– Chiếu cưới.

– Cho ai ạ?

– Cho hai đứa.

Vĩ ngẩng lên, nhìn Thiều. Rồi anh nhìn tấm chiếu, nhìn dải sợi đỏ. Anh không hỏi gì thêm. Anh dập go tiếp, đều tay, nhẹ hơn trước.

Chiều hôm sau, trước bữa cơm, Miên dẫn Vĩ ra nghĩa trang giữa đồng thắp hương cho bố. Mộ chú Khoát nằm ở hàng thứ ba, cạnh mộ bà Chiêm, nhìn ra phía đê. Vĩ cắm hương, chắp tay, đứng lâu hơn Miên nghĩ. Rồi anh nói với tấm bia, giọng nhỏ, nghiêm, như báo cáo với cấp trên:

– Cháu là Vĩ. Cháu xin phép chú cho cháu lấy Miên. Cháu hứa không để Miên phải gánh nợ cho ai.

Miên đứng sau lưng anh, nhìn cái gáy anh đỏ lên vì nắng. Nó không biết vì sao câu ấy làm nó muốn khóc. Có lẽ vì chưa ai từng nói với bố nó một câu nghiêm túc như thế.

Lúc về, đi trên bờ ruộng giữa đồng, Vĩ đi trước, Miên đi sau. Đi được một quãng, Vĩ dừng lại, quay đầu nhìn về phía xóm Cồn Ngang, những mái ngói thấp, những giàn phơi cói, cái khói bếp chiều.

– Em có biết không. – Anh nói. – Lúc ở Hà Nội, em nói chuyện nhanh lắm. Về đây em nói chậm hẳn. Em đi cũng chậm.

– Thế à?

– Ừ. – Vĩ cười. – Anh để ý từ hôm qua.

Bữa cơm tối hôm ấy, Vĩ uống hai chén rượu với Thiều, mặt đỏ lên, nói nhiều hơn mọi khi.

– Em được visa rồi anh ạ. – Anh nói với Thiều, giọng vui. – Visa tay nghề đi Úc. Nộp ba năm nay, tháng trước mới có. Cưới xong tháng Mười hai em sang trước, thu xếp chỗ ở, Miên sang sau. Bên ấy công ty em làm có chi nhánh, kế toán như Miên dễ xin việc lắm.

Thiều đặt chén rượu xuống. Nó nhìn sang Miên. Miên đang gắp cá cho bà Thoảng, đôi đũa dừng lại giữa chừng. Nó không nhìn Thiều.

– Thế à. – Thiều nói. – Chúc mừng em.

Đêm ấy, khi Vĩ đã ngủ ở nhà Miên, Miên ra mặt đê. Thiều đã ở đó.

Hai người ngồi cạnh nhau. Dưới bãi, ô ruộng con thoi, giờ là ruộng của Miên, cói vụ chiêm đã gặt xong, gốc mới lên xanh mờ trong bóng tối.

– Em chưa nói với anh. – Miên nói.

– Ừ.

– Em chưa quyết. Vĩ tưởng em quyết rồi. Em chưa quyết.

– Ừ.

– Năm em mười bảy tuổi, em đứng ở đúng chỗ kia. – Miên chỉ xuống bờ ruộng. – Em bảo em sẽ đi, sẽ không về cái xóm này nữa. Bây giờ em được đi thật. Đi xa hơn cả mẹ em. – Nó cười, cái cười méo. – Mà em không biết em có muốn không.

Thiều nhìn xuống ô ruộng. Nó nghĩ tới mẹ Miên đứng ở cột điện đầu đê năm 2014, nhìn đoàn đưa tang khuất sau rặng phi lao. Nó nghĩ tới cái câu bà Nhạn nói sau kệ bánh gai: đừng để mười lăm năm. Nó nghĩ tới cái chiếu trên khung, còn thiếu một gang.

– Em đi đi. – Nó nói.

Miên quay sang nhìn nó.

– Anh lúc nào cũng bảo em đi đi. – Miên nói, giọng nhỏ, không giận. – Năm em mười bảy anh bảo mày đi đi. Bây giờ anh bảo em đi đi. Anh chưa bao giờ bảo em ở lại.

Thiều không trả lời. Một con cò đêm kêu một tiếng khàn khàn ở đâu đó dưới bãi.

Miên ngồi thêm một lúc rồi đứng dậy, phủi quần, đi về. Thiều ngồi lại tới khuya.

Đầu tháng Bảy, tấm chiếu xong.

Gần xong. Thiều dệt tới cách mép cuối một gang tay thì dừng. Nó không dệt tiếp. Những sợi đay dọc ở gang cuối ấy để trơn, căng thẳng trên khung, chưa có sợi cói nào luồn qua.

Bà Thoảng ngồi dậy trên chõng, nhìn tấm chiếu.

– Còn một gang.

– Vâng.

– Sao không dệt nốt?

Thiều tháo tấm chiếu khỏi khung, cẩn thận, chậm rãi, buộc chặt đầu sợi đay ở gang cuối cho khỏi tuột. Nó cuộn chiếu lại, gói trong một tấm vải trắng.

– Đoạn cuối phải hai người dệt, mẹ ạ. – Nó nói. – Con dệt một mình đủ rồi.

— Hết chương 16 —