Giấy báo trúng tuyển

Chương 4: Giấy báo trúng tuyển

Người tìm thấy bà Thoảng nằm giữa sân phơi là Miên.

Chiều mùng bốn tháng Bảy năm 2015, gió Lào thổi từ phía tây sang, khô và rát như hơi lò bánh mì. Cả xóm Cồn Ngang trốn trong nhà, chỉ có cói là phơi ngoài sân, vì cói gặp nắng ấy chỉ một buổi là trắng. Miên sang nhà Thiều trả cái quạt nan mượn từ hôm trước, gọi cô ơi mấy tiếng không ai thưa, đi vòng ra sau thì thấy bà Thoảng nằm nghiêng giữa những hàng cói trải dài, cái cào tre văng ra một bên, nón lá lăn tới tận gốc chuối.

Miên mười sáu tuổi, vừa học xong lớp Mười một. Nó không hét. Sau này kể lại, nó bảo nó không biết vì sao lúc ấy nó bình tĩnh thế. Nó quỳ xuống, áp tai vào ngực bà Thoảng, nghe thấy tim đập. Nó kéo bà vào bóng râm hiên nhà, đổ nước lên khăn đắp trán, rồi chạy sang nhà bên cạnh gọi chú Hòa có xe máy. Chú Hòa chở, Miên ngồi sau ôm bà Thoảng, ba người một xe ra trạm y tế xã. Trạm y tế đo huyết áp xong thì không dám giữ, gọi xe chuyển thẳng lên bệnh viện tỉnh.

Lúc ấy Thiều đang ngồi trên chiếc xe khách từ Thanh Hóa về, vừa thi xong môn cuối kỳ thi trung học phổ thông quốc gia. Nó làm bài Toán được, bài Lý chắc chín điểm. Nó đang nghĩ tới chuyện về nhà kể với mẹ thì điện thoại kêu. Đầu dây là giọng Miên, bình tĩnh tới lạ.

– Anh xuống xe đi. Đừng về nhà. Cô đang ở bệnh viện tỉnh, phòng cấp cứu. Em ở đây rồi.

Bác sĩ trực là một người đàn ông gầy, đeo kính, nói chậm, nói từng chữ cho Thiều nghe rõ. Mẹ Thiều bị suy thận mạn, giai đoạn cuối. Huyết áp cao lâu năm mà không biết, không chữa, thận hỏng dần dần, tới hôm nay thì không gánh nổi nữa. Từ nay mẹ phải chạy thận nhân tạo, mỗi tuần ba buổi, mỗi buổi chừng bốn tiếng, đều đặn, không được bỏ. Trước mắt phải đặt một cái ống tạm ở cổ để lọc máu. Sau đó mổ nối mạch máu ở cánh tay, đợi vài tuần cho chỗ nối dùng được, rồi mỗi lần chạy thận sẽ chọc kim vào đó.

– Bảo hiểm y tế trả phần lớn. – Bác sĩ nói. – Nhưng đi lại, ăn uống, thuốc ngoài danh mục thì gia đình phải lo. Nhà em ở đâu?

– Cồn Ngang ạ. Nga Sơn.

– Bốn chục cây. – Bác sĩ gật đầu, như đã tính sẵn. – Một tuần ba lần. Em là con trai duy nhất à?

– Vâng.

Bác sĩ nhìn Thiều một lúc qua cặp kính, rồi vỗ vai nó, không nói thêm gì.

Thiều đi ra hành lang. Miên ngồi trên băng ghế nhựa xanh, tay ôm cái nón lá của bà Thoảng mà nó nhặt ở gốc chuối mang theo suốt dọc đường. Nó đứng dậy khi thấy Thiều.

– Cô làm sao?

Thiều kể. Nó kể lại đúng những gì bác sĩ nói, từng chữ, như học sinh trả bài. Kể xong, nó ngồi xuống băng ghế, và lúc ấy, ngay giữa hành lang bệnh viện tỉnh đông người qua lại, mùi cồn và mùi cơm hộp, nó mới bắt đầu run. Hai bàn tay nó run tới mức nó phải kẹp vào giữa hai đầu gối.

Miên ngồi xuống cạnh Thiều. Nó không nói câu gì kiểu đừng lo, sẽ ổn thôi. Nó đặt cái nón lá của bà Thoảng lên đùi Thiều, rồi ngồi đó, vai chạm vai.

Cuối tháng Bảy có điểm thi. Thiều được hai mươi lăm điểm rưỡi ba môn Toán, Lý, Hóa. Giữa tháng Tám, giấy báo trúng tuyển gửi về, trường bách khoa ở Hà Nội, ngành cơ khí chế tạo. Cả xóm Cồn Ngang chưa ai đỗ trường ấy. Bà Mão cuối xóm mang sang một nải chuối, bảo nhà có ông kỹ sư rồi. Thầy chủ nhiệm gọi điện chúc mừng, dặn nhập học đầu tháng Chín, nhớ mang theo hồ sơ.

Thiều cất tờ giấy báo lên gác bếp, đặt cạnh ba bó cói có thẻ ghi năm. Bó 2013. Bó 2014. Bó 2015, mới buộc tháng trước, còn thơm mùi nắng.

Mẹ nó đã về nhà từ đầu tháng. Trên cổ bà dán một miếng băng che cái ống lọc máu tạm, cánh tay trái quấn băng chỗ vừa mổ nối mạch. Bà gầy hẳn đi, da tái như cói chưa phơi. Thứ Hai, thứ Tư, thứ Sáu, năm giờ sáng, Thiều chở mẹ bằng chiếc xe máy cũ ra đầu đê, đi bốn chục cây số lên bệnh viện tỉnh, ngồi đợi bốn tiếng ở hành lang khoa thận nhân tạo, rồi chở về. Đợt nắng, mẹ ngồi sau, ôm lưng nó, đầu đội hai lớp nón. Đợt mưa, hai mẹ con trùm chung một tấm áo mưa, nước vẫn tạt vào tận cổ.

Một buổi tối cuối tháng Tám, bà Thoảng gọi Thiều lại cạnh giường.

– Tờ giấy báo đâu, đưa mẹ xem.

Thiều trèo lên gác lấy xuống. Bà cầm, đọc chậm từng chữ, cái tên trường, cái tên ngành, cái tên con trai bà in rõ ràng bằng mực đen.

– Mùng năm tháng Chín nhập học à?

– Vâng.

– Mày đi đi. – Bà gấp tờ giấy lại, đặt vào tay nó. – Mẹ tự đi xe khách được. Xe khách sáng nào chả có. Mẹ ngồi xe, người ta thả ở cổng bệnh viện.

Thiều không trả lời ngay. Nó ngồi xuống mép giường, nhìn cánh tay trái của mẹ, chỗ băng gạc. Bác sĩ dặn sau mỗi lần chạy thận, mẹ sẽ mệt rũ, có hôm hạ huyết áp, đứng không vững. Hôm thứ Sáu tuần trước, ra khỏi phòng chạy thận, mẹ nó vịn vào tường đi được mười bước thì quỵ xuống. Nó đã phải cõng mẹ ra tận cổng.

– Mẹ tự đi được. – Bà Thoảng nói lại, như đọc được nó đang nghĩ gì. – Mày đừng nhìn mẹ kiểu ấy.

– Mỗi tháng tiền xe khách hết bao nhiêu, mẹ tính chưa?

Bà im.

– Tiền con ở Hà Nội, tiền trọ, tiền ăn, tiền học, mẹ tính chưa?

– Mẹ dệt chiếu.

– Mẹ ngồi được một tiếng là phải nằm.

Bà Thoảng nhìn con trai. Cái nhìn ấy Thiều sẽ nhớ mãi: không phải cái nhìn giận, cũng không phải cái nhìn thương hại chính mình. Đó là cái nhìn của một người thợ dệt đang đếm sợi, thấy thiếu, biết là thiếu, mà không biết lấy đâu ra.

– Con ở nhà một năm. – Thiều nói. – Một năm thôi. Con xin bảo lưu. Con làm ra tiền, sang năm con đi.

Nó biết bảo lưu không dễ như thế. Nó cũng biết, một năm thôi là câu người ta nói để người khác yên lòng. Mẹ nó cũng biết. Hai mẹ con nhìn nhau, không ai nói thêm.

Miên biết chuyện ba ngày sau, qua miệng bà Mão.

Chiều hôm ấy nó ra bãi tìm Thiều. Thiều đang làm cỏ ở ô con thoi, đầu đội nón, lưng ướt đẫm. Miên đứng trên bờ ruộng, chân đi dép tổ ong, tay cầm một tờ giấy, gió thổi bay tóc lòa xòa.

– Anh ngu à?

Thiều đứng thẳng lên, tay vẫn cầm nắm cỏ.

– Anh đỗ bách khoa. – Miên nói to, to tới mức ông Tám đang tát nước ở ruộng bên cạnh ngẩng lên nhìn. – Cả xóm này chưa ai đỗ. Anh học giỏi nhất cái trường ấy. Anh định ở nhà cắt cói à?

– Thế ai chở mẹ anh?

– Bố em chở!

– Bố mày chạy xe kiếm ăn. – Thiều nói, không to. – Một tuần ba buổi, mỗi buổi mất nguyên ngày. Bố mày nghỉ thì nhà mày ăn gì?

– Thì thuê người!

– Lấy tiền đâu?

Miên đứng im. Tờ giấy trong tay nó run phần phật. Thiều nhìn thấy đó là tờ giấy in từ máy tính, danh sách các ngành của trường bách khoa, có cả điểm chuẩn từng năm, chắc nó nhờ ai in ở hàng photo ngoài phố. Nó đã khoanh bút đỏ vào dòng ngành cơ khí.

– Anh định ở đây cả đời dệt chiếu à? – Giọng Miên vỡ ra.

– Ừ. Chắc thế.

– Em thì không. – Miên nói. Nó nhìn qua đầu Thiều, nhìn ra phía cửa sông, nơi những con thuyền nhỏ đang về bến. – Sang năm em thi. Em đỗ thì em đi, và em sẽ không về cái xóm này nữa. Không bao giờ.

Câu ấy rơi xuống giữa ô cói như một hòn sỏi rơi xuống ao. Thiều đứng nghe tiếng nó vọng mãi. Cô Nhạn ngày đi cũng đứng ở đầu ngõ, cũng nhìn về phía con đường lên đê, có lẽ cũng đã nghĩ một câu tương tự, chỉ không nói ra.

Thiều cúi xuống, nhổ tiếp một khóm cỏ.

– Ừ. – Nó nói. – Mày đi đi.

Miên đứng thêm một lúc. Rồi nó vò tờ giấy lại, ném xuống ruộng, quay đi, đi một mạch lên đê, không ngoái lại. Tờ giấy rơi xuống mặt nước giữa hai hàng cói, nổi lềnh bềnh. Thiều đợi Miên khuất hẳn mới lội tới vớt lên, vuốt phẳng, gấp làm tư, nhét vào túi áo.

Đêm ấy Thiều ngồi tính.

Nó ngồi dưới ngọn đèn ở bàn điện thoại, trải ra một tờ giấy, ghi từng khoản. Tiền xăng lên tỉnh, tiền ăn, tiền thuốc. Tiền công dệt một đôi chiếu. Số chiếu mẹ nó còn dệt được một tuần, số chiếu nó dệt được nếu thuê người đứng go. Cộng trừ mãi, con số cuối cùng bao giờ cũng âm. Âm ít hay âm nhiều tùy tháng, nhưng bao giờ cũng âm.

Rồi nó ngồi nhìn cái khung dệt trong góc nhà, cái khung hai người mà từ nay chỉ còn mình nó. Nó nghĩ tới những cái túi cói, cái làn cói, cái hộp đựng đồ bằng cói mà nó thấy bày bán ở mấy cửa hàng lưu niệm trên phố cổ Hà Nội trong một tờ báo cũ dùng gói hàng. Một cái túi cói nhỏ bằng hai bàn tay, tốn chưa tới một bó cói, bán được tám mươi nghìn, bằng nửa đôi chiếu đẹp. Người làm được cái túi ấy không cần khung, không cần người đứng go, chỉ cần đôi tay và một cái khuôn gỗ.

Mười một giờ, có tiếng gõ cửa.

Thiều ra mở. Miên đứng ngoài hiên, mặc bộ đồ ngủ hoa, khoác hờ cái áo sơ mi cũ của chú Khoát rộng thùng thình. Hai tay nó ôm một con lợn đất màu xanh lá, bụng đã đập vỡ một lỗ.

– Một triệu hai trăm ba mươi nghìn. – Nó nói, chìa con lợn ra. – Em đếm rồi. Tiền mừng tuổi từ lớp Sáu.

– Mày làm cái gì thế?

– Em không cho anh. – Miên nói nhanh, mắt nhìn sang chỗ khác. – Em cho cô. Mua thuốc cho cô. Anh không được lấy tiêu linh tinh.

Thiều đứng ở ngưỡng cửa, nhìn con lợn đất vỡ bụng trong tay nó. Một đồng xu năm trăm rơi ra, lăn trên nền xi măng, kêu leng keng, rồi nằm yên dưới chân nó.

Nó không cầm. Miên dúi con lợn vào ngực nó, quay người đi. Tới bờ rào râm bụt, nó dừng lại, nói vọng về mà không quay đầu:

– Câu lúc chiều em nói thật đấy. Sang năm em đi.

Thiều đứng ở cửa, ôm con lợn đất, cho tới khi đèn nhà bên kia tắt.

— Hết chương 4 —