Lá thư gửi lớp trưởng

Chương 3: Lá thư gửi lớp trưởng

– Mày trồng cói làm gì? Nhà mày thiếu cói à?

Chú Khoát hỏi mà không nhìn Thiều. Chú đang cúi xuống gầm chiếc công nông, tay đen sì dầu, vặn một cái ốc gỉ. Chiếc xe đỗ trên mặt đê, đầu chĩa về phía bãi, thùng xe chất nửa chừng những bó cói vàng óng mới phơi.

Thiều đứng bên cạnh, tay cầm cái liềm, đầu đội nón. Tháng Hai năm 2013, nó mười lăm tuổi, học lớp Mười, cao hơn chú Khoát nửa cái đầu.

– Cháu muốn tự trồng một ô, chú ạ. Ô con thoi sát chân đê ấy. Từ hồi cô Nhạn đi, nó bỏ hoang, cỏ lác mọc kín rồi. Cháu trả chú tiền thuê.

Chú Khoát vặn xong cái ốc. Chú chui ra khỏi gầm xe, đứng thẳng lên, lau tay vào cái giẻ vắt ở thắt lưng, nhìn xuống bãi. Ô ruộng ấy nằm ngay dưới chân đê, hai đầu nhọn, giữa phình, đúng hình cái con thoi dệt vải. Ngày trước cô Nhạn cấy cói ở đó, thứ cói tơ thân nhỏ, dẻo, chỉ để dệt chiếu hoa. Miên hồi bé hay theo mẹ ra đấy, ngồi trên bờ ruộng bắt cua. Giờ cả ô ruộng xám ngắt cỏ lác, giữa có một vũng nước đọng phản bóng trời.

– Ruộng này của mẹ con Miên. – Chú nói.

– Cháu biết ạ.

Chú Khoát quay sang nhìn Thiều. Lần đầu tiên từ đầu buổi chú nhìn thẳng vào nó, cái nhìn lâu, dò dẫm, giống cái nhìn đêm giao thừa ba năm trước. Thiều không cúi xuống.

– Mày trồng cho ai?

– Cho cháu.

Chú Khoát im. Một con cò trắng sà xuống cái vũng nước giữa ô ruộng, đứng một chân. Chú nhìn con cò, rồi nhổ một bãi nước bọt xuống chân đê.

– Trồng thì trồng. Không lấy tiền. Cói mày bán được thì bán, chú không đòi. – Chú leo lên ghế lái, nổ máy. Chiếc công nông rung bần bật, khói đen phụt ra. Chú nói to qua tiếng máy: – Nhưng mày làm thì làm cho tử tế. Bỏ dở giữa chừng thì đừng trách chú.

Thiều không nói thật với chú Khoát, và cũng không nói thật với mẹ. Mẹ hỏi thì nó bảo trồng thêm cói để dệt nhiều chiếu bán, có tiền đóng học. Bà Thoảng nghe, gật, rồi nhìn theo lưng con trai đi ra bãi với cái cuốc, lâu ơi là lâu.

Lý do thật thì nó chưa nói với ai, vì nói ra nghe ngớ ngẩn. Năm Thiều lên mười, có lần mẹ nó vừa dệt vừa kể chuyện bố. Bà bảo hồi bố hỏi bà, bố tự ra bãi trồng một ô cói, tự cắt, tự chẻ, tự phơi, rồi mang sang nhà bà nhờ dệt một đôi chiếu cưới. Ông bảo chiếu cưới mà dệt bằng cói người mình tự trồng thì nằm mới êm. Bà cười bảo bố mày nói linh tinh, cói nào chẳng là cói. Nhưng bà vẫn giữ đôi chiếu ấy, giờ đã sờn mép, cuộn trên nóc tủ, không cho ai trải.

Thiều không biết mình có tin câu ấy không. Nó chỉ biết, mùa hè năm lớp Chín, có một buổi chiều nó đạp xe qua cổng trường và thấy Miên đứng dưới gốc phượng, tóc mới cắt ngang vai, đang cãi nhau với thằng bán kem về chuyện cái que kem bị gãy. Miên cãi được, cầm que kem mới, quay đi, nhìn thấy Thiều, giơ que kem lên vẫy. Chỉ thế. Mà tối hôm ấy về nhà, Thiều dập go lệch nhịp ba lần, mẹ nó phải dừng tay hỏi mày ốm à.

Nó trồng cói trên ô ruộng của mẹ Miên. Nó tự nhủ là để giữ cho ô ruộng khỏi hoang, để lúc nào cô Nhạn về, cô có cói tơ mà dệt chiếu hoa. Đấy là lý do nó nói được thành lời với chính mình. Còn cái lý do kia, nó để yên trong bụng, như người ta giấu một hòn than vào tro.

Cả tháng Hai, Thiều ra bãi mỗi chiều sau giờ học. Nó cuốc hết cỏ lác, đắp lại bờ, khơi lại cái rãnh dẫn nước lợ từ sông vào. Nó xin cói giống ở ruộng nhà bà Mão cuối xóm, tách từng khóm, cắm xuống bùn, mỗi khóm cách nhau một gang tay. Bùn bãi lạnh buốt, ngập tới đầu gối. Đêm về, chân nó tím tái, mẹ nó đun nước lá ổi cho ngâm.

Tháng Sáu, ô cói con thoi lên xanh ngắt, cao ngang ngực. Thiều cắt vụ đầu. Nó phơi, chẻ, chọn ra một bó những cây đẹp nhất, thân tròn đều, không vết sâu, buộc bằng một sợi lạt, rồi lấy bút bi viết lên một mảnh bìa cứng: 2013. Nó cất bó cói lên gác bếp, chỗ khói hun cho khỏi mốc. Vụ đầu cói còn thưa, số còn lại nó mang ra chợ Bến bán được hơn bốn trăm nghìn, đóng học.

Tháng Tư năm 2014, Miên học lớp Mười, Thiều lớp Mười một, cùng trường cấp ba ngoài phố, cách xóm bảy cây số. Sáng nào hai đứa cũng đạp xe cùng nhau, Miên đi trước, Thiều đi sau, cách nhau một quãng vừa đủ để không ai trêu.

Một buổi trưa, Miên chặn Thiều ở nhà xe. Mặt nó đỏ, tay cầm một cái phong bì màu hồng nhạt, gấp cẩn thận, dán băng dính kín bốn góc.

– Anh đưa hộ em cái này cho anh Tuệ.

Thiều nhìn cái phong bì. Tuệ là lớp trưởng lớp nó, con thầy giáo dạy Toán, chơi ghi ta ở văn nghệ trường, kỳ nào cũng học sinh giỏi tỉnh. Nửa trường con gái thích Tuệ. Thiều biết. Nó chỉ không ngờ trong cái nửa trường ấy có Miên.

– Mày tự mà đưa.

– Em không dám. – Miên nói, giọng nhỏ hẳn xuống. Từ hôm xông đất Tết năm nào, nó đổi sang gọi anh xưng em, mà chỉ khi nhờ vả hoặc khi cần nịnh. Lúc cãi nhau thì vẫn mày tao. – Anh ngồi cạnh anh ấy mà. Anh đưa đi. Đừng nói là của em. À không, nói là của em. Nhưng đừng nói to.

– Mày điên à.

– Anh đưa không?

Thiều cầm cái phong bì. Nó nhẹ bẫng, mà Thiều thấy nó nặng như cầm một hòn gạch.

– Có mỗi thế. – Nó nói. – Lần sau mày tự đưa.

Giờ ra chơi tiết ba, Thiều đặt cái phong bì hồng lên bàn Tuệ. Tuệ nhìn cái phong bì, nhìn Thiều, nhướng mày.

– Của mày à?

– Không. Của em gái tao.

– Mày làm gì có em gái.

– Con bé hàng xóm. Lớp Mười A Ba.

Tuệ cười. Cái cười không phải cười cợt, mà là cái cười của đứa quen nhận phong bì. Nó bóc thư ra đọc ngay, ngay trước mặt Thiều. Thiều quay mặt ra cửa sổ, nhìn cây bàng sân trường, cố không nhìn trang giấy, nhưng vẫn kịp thấy nét chữ tròn quen thuộc của Miên, cái nét chữ đã viết bốn trang giấy ô li gửi sang Đài Trung năm nào.

Tuệ đọc xong, ngồi im một lúc. Rồi nó xé một trang giữa vở Hóa, viết mấy dòng, gấp tư, đưa cho Thiều.

– Mày đưa lại hộ tao. Nói với em ấy là tao cảm ơn.

– Mày viết gì?

– Mày đọc thì biết.

Thiều không đọc. Cả buổi chiều, mảnh giấy gấp tư nằm trong túi áo ngực nó, ngay chỗ tim đập. Ba lần nó đưa tay vào túi, ba lần rút ra.

Chiều tan học, nó đưa cho Miên ở nhà xe. Miên cầm, không mở, nhét vào cặp, đạp xe về một mạch, không đợi nó.

Tối hôm ấy Thiều tìm thấy Miên ở trên đê, chỗ ngay trên ô cói con thoi. Nó ngồi bó gối, mảnh giấy gấp tư đã bị vò nát nắm trong tay. Trời đã nhá nhem. Dưới bãi, ô cói xanh thẫm, gió thổi rạp từng đợt.

Thiều đến ngồi cách nó hai bước. Nó mang theo một bó cói tươi cắt chiều nay và con dao chẻ. Nó không nói gì, chỉ đặt bó cói và con dao xuống cạnh Miên.

Miên nhìn bó cói. Rồi nó cầm con dao, cầm một cây cói, đặt ngang đùi, chẻ. Chẻ cói là phải nhẹ tay, mũi dao đặt đúng giữa thân, kéo một đường cho cây cói tách làm hai nửa đều nhau. Miên chẻ mạnh, nhanh, cây nào cũng lệch, có cây đứt ngang. Thiều không can.

– Anh ấy bảo coi em như em gái. – Miên nói, mắt vẫn nhìn xuống con dao. – Anh ấy bảo anh ấy thi Y. Anh ấy bảo bây giờ chưa phải lúc. Anh ấy viết chữ đẹp hơn em.

– Ừ.

– Em gái. – Nó chẻ thêm một cây, đứt ngang. – Ai cũng coi em như em gái. Anh cũng coi em như em gái.

Thiều không trả lời.

– Đúng không? – Miên quay sang.

– Mày cẩn thận dao.

Đúng lúc ấy lưỡi dao trượt. Miên kêu lên. Một đường máu mảnh như sợi chỉ hiện ra ở đầu ngón tay trỏ. Thiều chộp lấy tay nó, bóp chặt đầu ngón tay, rồi lục trong túi quần lấy ra một mảnh vải màn, thứ nó luôn mang theo để lau tay khi cắt cói, quấn lại.

Miên nhìn ngón tay được quấn vải, rồi nhìn cổ tay Thiều đang giữ tay nó. Hai cái chấm trắng nhỏ ngày xưa vẫn còn đó.

– Anh vẫn còn sẹo à?

– Ừ.

– Đáng đời.

Rồi nó khóc. Không phải khóc vì ngón tay, Thiều biết. Nó khóc như người ta khóc khi không còn sức giữ nữa, tiếng nấc dồn lên từng đợt, vai run. Thiều ngồi yên, tay vẫn giữ ngón tay quấn vải của nó, mắt nhìn xuống ô cói đang tối dần. Thiều nghĩ, nếu bây giờ nói ra thì mình là thằng gì. Một thằng nhân lúc người ta vừa bị từ chối thì chen vào. Nó không nói.

Từ dưới chân đê có tiếng xe đạp lạch xạch. Hảo, bạn cùng lớp Miên, nhà ở xóm dưới, dắt xe lên tìm. Thấy hai đứa ngồi, Hảo đứng khựng lại. Ánh sáng cuối ngày đủ cho nó thấy Miên đang khóc, và đủ cho nó thấy Thiều đang nhìn Miên bằng cái nhìn gì.

Lúc Miên đi xuống đê rửa mặt ở cái cống tiêu, Hảo đứng lại cạnh Thiều, nói khẽ:

– Anh thích con Miên à?

– Mày điên à.

– Em không nói với nó đâu. – Hảo nói, như không nghe thấy. – Nhưng anh cứ nhìn nó kiểu ấy thì chả cần em nói.

Tháng Năm năm ấy, bà Chiêm mất. Bà bảy mươi tám tuổi, sáng còn ngồi chẻ cói ngoài hiên, trưa nằm ngủ rồi không dậy nữa. Đám tang ba ngày, cả xóm Cồn Ngang sang giúp. Bà Thoảng nấu cơm cho đội kèn. Thiều cùng mấy thanh niên dựng rạp, khiêng bàn ghế. Miên mặc áo sô trắng, quấn khăn tang, quỳ cạnh bố bên quan tài, mặt sưng húp mà không khóc thành tiếng.

Chiều ngày thứ hai, một chiếc xe ôm từ ngoài phố chở vào một vòng hoa to, hoa cúc trắng và hoa ly, giữa có dải băng tang đỏ chữ vàng. Người chở bảo có người đặt qua điện thoại từ nước ngoài, trả tiền chuyển khoản rồi. Mọi người xúm lại xem. Chú Khoát từ trong nhà đi ra, nhìn dải băng một giây, rồi bước tới, chặn trước mặt mọi người.

Thiều đứng gần nhất. Nó đọc được dòng chữ trên dải băng: Con Mai Thị Nhạn cùng gia đình kính viếng.

Chú Khoát rút con dao nhíp trong túi ra, cắt phăng dải băng ngang chữ Nhạn. Đoạn đuôi dài một gang tay rơi xuống đất. Chú cúi nhặt, vò lại, nhét vào túi quần, rồi treo vòng hoa lên cạnh quan tài như không có gì xảy ra. Có người xì xào. Chú Khoát quay lại, mặt sắt lại, ai cũng im.

Miên quỳ bên quan tài, ngẩng lên nhìn đúng lúc bố nó cắt.

Tối hôm ấy, lúc rạp đã vãn khách, đội kèn nghỉ, chỉ còn ngọn đèn dầu trên bàn thờ, Miên ra hiên tìm Thiều. Nó vẫn quấn khăn tang, hai mắt đỏ quạch.

– Anh đứng gần. – Nó nói. – Anh đọc được không? Đoạn bố em cắt ấy.

Thiều nhìn nó. Trong rạp, dưới ánh đèn dầu, chú Khoát đang ngồi một mình cạnh quan tài mẹ, lưng còng xuống.

– Viết sai tên, chắc thế. – Thiều nói.

– Không phải. Em thấy chữ cuối. Có chữ "gia đình". Ông bà ngoại em đã có vòng hoa riêng rồi. – Miên nhìn thẳng vào Thiều. – Thế thì mẹ em còn gia đình nào nữa, mà phải viết "cùng gia đình"?

— Hết chương 3 —