Bảy bó cói trên gác bếp

Chương 10: Bảy bó cói trên gác bếp

Bảng tính đầu tiên Miên gửi cho Hảo lúc một giờ mười bảy phút sáng, kèm đúng một dòng: "Mày đưa anh ấy đọc. Sai chỗ nào thì nhắn qua mày, đừng gọi tao."

Sáng ra Hảo chuyển sang. Thiều đọc trên cái điện thoại nứt màn hình, ngồi ở xưởng dưới tấm bạt xanh. Bảng tính có mười hai trang. Trang đầu là danh sách giấy tờ phải làm để lập hợp tác xã, đánh số từ một tới hai mươi ba, cái nào xong thì tô xanh, cái nào chưa thì để trắng. Trang thứ hai là mẫu điều lệ, có chú thích bằng chữ đỏ ở những chỗ phải điền. Trang thứ ba là cách tính giá thành một cái túi, chi tiết tới từng sợi lạt buộc. Những trang sau là sổ thu chi mẫu, mẫu phiếu nhập cói, mẫu hợp đồng bao tiêu viết lại cho chặt, mẫu bảng lương.

Ở trang cuối, Miên ghi thêm một mục, chữ nghiêng: "Giá xưởng đang bán cho chị Diệu thấp hơn giá thành thật mười một phần trăm, vì chưa tính công người gom hàng và tiền xăng chở cô đi viện. Phải tính vào."

Thiều đọc dòng ấy ba lần. Rồi nó nhờ Hảo nhắn lại, đúng như dặn: "Anh đọc rồi. Không sai chỗ nào." Nó định gõ thêm "Cảm ơn em", gõ rồi xóa chữ "em", rồi xóa luôn cả câu.

Tháng Mười hai năm ấy, Miên về Cồn Ngang một cuối tuần để lấy chữ ký.

Lập hợp tác xã phải có danh sách thành viên, mỗi người ký một tờ đơn, có bản sao căn cước, có biên bản họp. Hai mươi bảy hộ bao tiêu cộng chín người đan ở xưởng, ba mươi sáu cái chữ ký, mà một nửa là các bà các cô ngoài sáu mươi, phải cầm tay chỉ chỗ ký. Miên đi từng nhà. Thiều chở. Nó ngồi sau xe Thiều, ôm một cái cặp nhựa dày cộp, suốt hai ngày chỉ nói những câu kiểu: nhà tiếp theo là nhà ai, anh rẽ trái, anh đợi em ở ngoài.

Nhà bà Mão, bà cụ cầm tay Miên, nhìn nó rồi nhìn Thiều đứng ngoài ngõ, móm mém:

– Hai đứa giận nhau lâu thế. Giận gì mà giận dai thế, giận như vợ chồng.

– Bà ký vào đây ạ. – Miên nói, chỉ vào ô trống trên tờ đơn. – Bà ký tên, hoặc bà điểm chỉ cũng được.

Tối Chủ nhật, việc chưa xong. Còn phải đối chiếu sổ sách cũ của xưởng từ năm 2016 tới giờ, những tờ phiếu, những hóa đơn bán lẻ, những tờ giấy Thiều ghi tay. Thiều mang hết ra cái bàn ở xưởng, chất thành hai chồng cao. Miên ngồi vào bàn, mở máy tính xách tay, bắt đầu nhập.

Bà Thoảng đi nằm từ tám giờ. Hảo về từ chín giờ, bụng to vượt mặt, đi lạch bạch. Còn lại hai người dưới tấm bạt xanh, ngọn đèn tuýp và tiếng côn trùng ngoài bãi.

Mười giờ, Miên hỏi:

– Giấy tờ năm 2016, quý ba, anh để đâu? Thiếu hết tháng Tám.

– Chắc trên gác. Hồi ấy anh hay để trên gác bếp cho khỏi ẩm.

– Em lên lấy.

– Để anh.

– Em lên lấy. – Miên đã đứng dậy.

Gác bếp nhà Thiều thấp, phải trèo một cái thang tre bảy bậc, lên tới nơi thì phải bò. Khói bếp mấy chục năm hun đen xà, đen vách, đen cả mái ngói. Miên bò vào, bật đèn pin điện thoại. Mùi khói, mùi bồ hóng, và một mùi khác, ngai ngái, ngọt, mùi cói khô.

Ánh đèn pin quét qua một cái thúng đựng giấy tờ, một cái nồi đồng cũ, mấy bao tải. Rồi dừng lại ở góc trong cùng.

Bảy bó cói nằm thẳng hàng sát vách, bó nào cũng buộc lạt cẩn thận, cũng gắn một mảnh bìa cứng ghi năm bằng bút bi. 2013. 2014. 2015. 2016. 2017. 2018. 2019. Bó năm 2013 ngả màu vàng sẫm, bó năm 2019 còn trắng ngà. Những cây cói trong bó thẳng tắp, tròn đều, không một vết sâu, như người ta đã chọn từng cây một.

Đặt trên bó năm 2015 là một tờ giấy gấp đôi. Miên với lấy, mở ra. Giấy báo trúng tuyển. Trường bách khoa. Ngành cơ khí chế tạo. Trịnh Văn Thiều.

Miên ngồi im trên gác bếp, đèn pin rọi vào tờ giấy. Bên dưới, Thiều gọi vọng lên:

– Thấy chưa? Cái thúng bên phải ấy.

– Thấy rồi.

Nó gấp tờ giấy báo lại, đặt về chỗ cũ, đúng chỗ cũ. Nó lấy cái thúng giấy tờ, bò ra, trèo xuống.

Thiều đỡ cái thúng. Miên phủi bồ hóng trên đầu gối, không nhìn nó.

– Bảy bó cói trên ấy là gì?

– Cói giống.

– Cói giống ai để trên gác bếp. – Miên nói. – Cói giống người ta để gốc dưới ruộng.

– Anh để.

– Để làm gì?

Thiều đặt cái thúng lên bàn, lấy ra một xấp phiếu, phủi bụi.

– Để dành. Cói ô con thoi, mỗi năm anh giữ một bó đẹp nhất. Mai kia dệt cái gì cần cói đẹp thì có.

– Dệt cái gì?

– Chưa biết.

Miên nhìn nó một lúc. Rồi nó ngồi xuống, kéo xấp phiếu về phía mình, bắt đầu nhập tiếp. Hai người làm tới hai giờ sáng. Cả buổi, Miên không hỏi thêm câu nào về bảy bó cói. Nhưng có một lúc, Thiều ngẩng lên, thấy nó đang ngồi im, ngón tay đặt trên bàn phím mà không gõ, mắt nhìn về phía cái thang tre.

Gần hai giờ, bà Thoảng trở dậy, lục cục dưới bếp, bưng lên hai bát cháo hành nóng. Bà đặt một bát trước mặt Miên, ngồi xuống cái ghế đẩu cạnh nó, nhìn nó ăn như nhìn một đứa trẻ.

– Con gầy quá. Hà Nội không có cơm à?

– Có cô ạ. Cháu ăn ít thôi.

Miên ăn được nửa bát thì đặt thìa xuống, cầm lấy cánh tay trái của bà Thoảng, chỗ cầu nối mạch máu. Nó đặt mấy đầu ngón tay lên đường gồ dưới da. Dưới ngón tay nó, mạch máu rung lên liên hồi, rần rật, như có một con dế nhỏ đang đập cánh bên trong.

– Nó rung thế này suốt ạ?

– Suốt. – Bà Thoảng cười. – Bác sĩ bảo rung là tốt. Hôm nào nó không rung mới phải lo. Đêm nằm tao nghe nó như nghe tiếng go.

Miên giữ tay bà rất lâu. Thiều ngồi ở đầu kia bàn, cúi xuống xấp phiếu, không nhìn sang.

Tháng Một năm 2020, Hợp tác xã Cói Cồn Ngang được cấp giấy chứng nhận đăng ký. Tờ giấy được Hảo lồng khung kính, treo ngay trên cột tre giữa xưởng. Tháng Hai, công ty ở Hà Nội ký hợp đồng.

Tháng Ba, dịch bệnh tới.

Cả nước giãn cách. Công-ten-nơ không đi được, công ty nhập khẩu báo hoãn đơn hàng vô thời hạn. Cửa hàng của chị Diệu trên phố Hàng Bè đóng cửa, phố cổ vắng tanh không một ông khách Tây. Kho của hợp tác xã chất đầy túi cói làm sẵn, cao tới mái bạt.

Mà hai mươi bảy hộ bao tiêu vẫn gặt cói vụ chiêm, vẫn mang tới. Theo giấy đã ký, hợp tác xã phải mua.

Ông Hách đi ngang qua xưởng một buổi chiều tháng Năm, dừng lại ở cổng, nhìn đống cói chất ngoài sân, cười:

– Bao tiêu. Ba năm. Mày bao tiêu bằng cái gì?

Thiều không trả lời. Tối hôm ấy nó gọi cho Miên, gọi thẳng vào số Miên, lần đầu tiên sau hơn hai năm. Nó tưởng máy vẫn chặn. Chuông đổ.

– Em nghe. – Giọng Miên.

Thiều im một giây, vì không chuẩn bị.

– Hợp tác xã sắp không trả được tiền cói cho bà con.

– Em biết. Hảo kể rồi. – Miên nói. – Em đang làm. Anh đợi em hai ngày.

Hai ngày sau, Miên gửi về một bảng tính khác. Nó đã tính ba phương án. Một: xin bà con giãn tiền, trả làm ba đợt, có lãi. Hai: vay gói hỗ trợ cho hợp tác xã bị ảnh hưởng dịch, nó đã tìm đủ giấy tờ cần. Ba: bán hàng trong nước, đổi mẫu túi đi chợ cho người Việt, bán qua mạng. Nó khuyên làm cả ba.

Thiều làm cả ba. Bà con đồng ý giãn tiền, không ai đòi lãi. Khoản vay được duyệt vào tháng Tám. Túi đi chợ bán qua mạng, Hảo bế con Cốm mới bảy tháng ngồi trả lời tin nhắn khách hàng từ sáng tới đêm. Hết năm 2020, hợp tác xã không lãi đồng nào, nhưng không nợ ai đồng nào.

Tháng Sáu năm 2020, Miên tốt nghiệp qua màn hình máy tính, không có lễ, không có mũ cử nhân. Tháng Tám, nó vào làm ở một công ty kiểm toán trên đường Láng Hạ, thuê một phòng trọ nhỏ ở Hoàng Mai. Cuộn chiếu cói có sợi đỏ đi theo nó từ ký túc xá sang phòng trọ.

Cũng tháng Tám, chú Khoát đi khám vì hay chóng mặt. Chú không bảo con gái. Người chở chú lên bệnh viện tỉnh là Thiều, nhân hôm chở bà Thoảng đi chạy thận. Bác sĩ bảo chú bị tăng huyết áp, phải uống thuốc hằng ngày, bỏ rượu, bỏ thuốc lào. Chú cầm đơn thuốc, gấp tư, nhét túi áo, ra cổng bệnh viện mua ngay một gói thuốc lào.

Thiều chụp lại đơn thuốc, gửi cho Miên. Kèm một dòng: "Bố em không cho anh nói. Anh nói."

Tối hôm ấy Miên trả lời. Ba chữ, rồi thêm ba chữ.

"Em biết rồi. Cảm ơn anh."

Thiều đọc đi đọc lại. Từ hôm đứng ở cửa nhà nó đêm hai mươi tám Tết năm 2018, đây là lần đầu tiên Miên viết chữ "anh" mà không phải để chỉ một người thứ ba.

Mười chín tháng Chạp, gần Tết Tân Sửu, dịch lại bùng ở Hải Dương. Hà Nội khuyến cáo người dân hạn chế về quê. Công ty kiểm toán của Miên yêu cầu nhân viên không rời thành phố.

Tối hôm ấy, chú Khoát gọi điện cho con gái. Chú ít khi gọi, mỗi lần gọi chỉ hỏi ăn chưa, có tiền không, rồi cúp. Lần này chú nói lâu hơn. Giọng chú không có mùi rượu.

– Tết không về được à?

– Không được bố ạ. Công ty cấm. Về rồi quay lại phải cách ly.

– Ừ. – Chú im một lúc. – Thế thì ra Giêng, hết dịch thì về. Bố có chuyện muốn nói.

– Chuyện gì hả bố?

– Chuyện mẹ mày. – Chú nói. – Với cả chuyện cái ô ruộng con thoi. Có cái giấy tờ bố phải đưa cho mày. Bố nói qua điện thoại không được.

– Bố cứ nói đi.

– Không. – Chú nói, rất chắc, như người đã nghĩ kỹ. – Về rồi bố nói. Mày về, bố con mình ra bãi, bố nói.

Miên không biết, và chú Khoát cũng không biết, rằng đấy là lần cuối cùng hai bố con hẹn nhau một việc gì.

— Hết chương 10 —