Mười ba cái Tết trong hộp sơn mài

Chương 14: Mười ba cái Tết trong hộp sơn mài

– Lại cái chị năm ấy.

Bà Lụa bán nước ở ngã ba đầu đê nói câu ấy khi người phụ nữ bước xuống từ chiếc xe khách chiều hai mươi sáu Tết. Bà nói không to, chỉ đủ cho Miên, đang ngồi trên cái ghế nhựa đỏ trong quán, nghe thấy.

Miên quay lại nhìn bà.

– Bà biết người ấy à?

– Biết chứ. – Bà Lụa rót nước sôi vào ấm, tay không run, mắt không rời người phụ nữ đang lúi húi kéo va li từ gầm xe ra. – Cái chị ngồi quán tôi ba ngày liền hồi đám bà Chiêm nhà cô. Sáng ngồi tới tối. Uống hết mấy ấm chè, không ăn gì. Hôm đưa tang, đoàn người đi qua trên đê, chị ấy đứng dậy, đứng nguyên ở cái cột kia, nhìn theo tới khi khuất. Tôi nhận ra chị ấy ngay, con dâu nhà bà Chiêm chứ ai. Chị ấy xin tôi đừng nói với ai. Tôi giữ mười năm nay.

Miên đứng dậy. Cái ghế nhựa đổ ra sau.

Người phụ nữ đã kéo xong va li, đứng ở mép đường, cạnh một cậu bé cao lêu nghêu đeo ba lô. Bà gầy, nhỏ hơn Miên nhớ, tóc nhuộm màu nâu đỏ đã chân trắng, mặc cái áo khoác lông màu be. Bà nhìn quanh, nhìn lên đê, nhìn vào quán. Rồi bà nhìn thấy Miên.

Mười tám năm. Miên đã tưởng tượng lúc này cả nghìn lần, từ năm bảy tuổi. Nó tưởng nó sẽ chạy. Nó tưởng nó sẽ khóc. Nó tưởng nó sẽ đứng im, quay lưng đi. Bây giờ nó đứng trong quán nước bà Lụa, cạnh cái kệ bánh gai, và nó không làm gì cả. Chân nó không nhúc nhích được.

Người phụ nữ cũng không nhúc nhích. Hai người đứng cách nhau một khoảng đường nhựa, xe máy chạy qua giữa.

Người cử động đầu tiên là cậu bé. Nó nhìn mẹ, nhìn Miên, rồi đi sang đường, đứng trước mặt Miên, cúi đầu, nói bằng một giọng Nghệ nặng trịch mà lễ phép:

– Em chào chị. Em là Tín.

Bà Nhạn bốn mươi tám tuổi. Bà không vào nhà ngay. Bà đứng ở cổng, nhìn cái sân gạch, nhìn hai cái cọc tre trơ trọi của giàn phơi cói ngày xưa, nhìn cái hiên có mâm nhôm úp chén. Rồi bà bước vào, đi thẳng tới bàn thờ, nơi ảnh chú Khoát đặt cạnh ảnh bà Chiêm.

Bà thắp ba nén hương. Tay bà run tới mức que diêm thứ ba mới cháy. Bà cắm hương, chắp tay, đứng im. Rồi đầu gối bà gập xuống, bà quỳ trên nền gạch, trán chạm vào mép bàn thờ, và bà khóc. Tiếng khóc không to. Như một tiếng thở dài kéo mãi không dứt.

Miên đứng ở cửa. Tín đứng cạnh nó, lúng túng, tay vẫn nắm quai ba lô.

– Mẹ khóc nhiều lắm. – Tín nói nhỏ với Miên, như người lớn giải thích cho người lớn. – Từ hồi chú Khoát mất. Đêm mô cũng khóc.

Miên nhìn cậu bé. Mười hai tuổi, cao gần bằng nó, mặt dài, mũi giống mẹ, cái cằm thì không giống ai Miên biết. Cậu nói chú Khoát. Mẹ đã kể với cậu về bố Miên, đủ để cậu gọi là chú.

– Em ăn gì chưa? – Miên hỏi. Câu đầu tiên nó nói trong nhà.

– Dạ chưa.

– Ra bếp với chị.

Tối hôm ấy, bà Thoảng mời hai mẹ con sang ăn cơm. Bà nấu nồi canh cua rau đay, rán cá rô, luộc một con gà. Thiều đi chợ Bến từ sáng mua thêm gỏi nhệch, thứ mà bà Nhạn ngày xưa thích nhất. Hảo bế con Bống sang, ngồi một lúc thì xin về, kéo theo cả con Cốm đang ríu rít đòi xem anh Tín.

Hai người đàn bà ôm nhau ở hiên, rất lâu, không ai nói gì. Bà Thoảng gầy guộc, cánh tay trái với cái cầu nối mạch máu. Bà Nhạn vai run. Thiều đứng sau, nhìn mẹ mình vỗ lưng người đàn bà kia từng nhịp, đều như dập go.

Bữa cơm ít người nói. Tín ăn ba bát, khen gà ngon, khen canh ngon, hỏi gỏi nhệch làm bằng cá gì. Thiều giải thích. Tín nghe chăm chú, gật gù, rồi hỏi tiếp cái khung dệt trong góc nhà sao lại có cục đá treo trên xà. Thiều bảo để dệt một mình. Tín hỏi sao không dệt hai người. Cả bàn im.

Ăn xong, bà Nhạn đứng dậy, đi ra chỗ cái va li để ở góc hiên, mở ra, lấy một cái hộp. Hộp gỗ sơn mài màu đen, nắp vẽ một cành hoa đào, to hơn quyển vở một chút. Bà mang vào, đặt lên chiếu giữa nhà, trước mặt Miên.

– Mẹ mang cái này về cho con xem.

Miên nhìn cái hộp. Rồi nó nhìn sang Thiều. Thiều ngồi ở đầu chiếu, mặt tái đi.

Miên mở nắp.

Bên trong là ảnh. Một xấp ảnh, xếp thẳng thớm, mỗi tấm cách nhau bằng một tờ giấy pơ-luya mỏng. Tấm trên cùng là ảnh in giấy bóng, cỡ bưu thiếp, đã ngả vàng: một con bé mười hai tuổi đứng trước cổng trường, mặc áo trắng, quàng khăn đỏ, cau mày nhìn vào ống kính như bị bắt chụp. Mặt sau, nét chữ học trò, nắn nót, bút bi tím:

"Tết 2011. Miên lớp Bảy. Nó cao tới vai cháu rồi. Nó học giỏi Toán nhất lớp. Cô đừng lo."

Miên lật tấm thứ hai. Tết 2012. Con bé mười ba tuổi đứng ở sân nhà bà Thoảng, tay cầm một đĩa mứt gừng. Mặt sau: "Nó vẫn ghét ăn mứt gừng mà năm nào cũng mang sang. Bà Chiêm yếu hơn năm ngoái."

Tết 2013. Tết 2014: Miên mặc áo dài trắng, đứng trên đê, tóc bay. "Nó lên cấp ba rồi. Bà Chiêm dạo này hay quên, cứ gọi nó bằng tên cô."

Miên lật nhanh hơn. Tết 2015. Tết 2016. Rồi một tấm không phải Tết, ảnh in từ điện thoại, mờ, tối: một cô gái ngồi bên cửa sổ xe khách, lấy tay áo lau một khoảng tròn trên kính. Mặt sau là chữ của bà Nhạn, viết bút chì: "Tháng Tám 2016. Thiều gửi. Con đi Hà Nội."

Tay Miên dừng lại trên tấm ảnh ấy. Nó nhớ cái đêm thứ ba ở ký túc xá. Dãy số bắt đầu bằng tám tám sáu. Chắc lừa đảo, em đừng gọi lại.

Nó lật tiếp. Tết 2017. Tết 2018: một tấm ảnh chụp từ xa, Miên mặc áo khoác, đứng ở cổng nhà mình, mặt lạnh như đá. Mặt sau, chữ bà Nhạn chép lại từ tin nhắn, bút chì:

"Nó biết rồi cô ạ. Nó không nói chuyện với cháu nữa. Cô về đi."

Tết 2019: "Nó làm phù dâu cho bạn. Nó đẹp lắm. Cô về đi."

Tết 2020: "Nó sắp ra trường. Nó giúp hợp tác xã của cháu, không lấy tiền. Cô về đi."

Tết 2021, không có ảnh, năm ấy Miên kẹt dịch không về được. Chỉ có hai tờ giấy chép tay, đề tháng Ba. Một tờ: "Chú Khoát vào viện. Cháu xin lỗi cô." Một tờ nữa: "Chú mất lúc ba giờ sáng. Nó ở cạnh chú."

Tết 2022. Tết 2023. Ảnh Miên ngồi trên mặt đê, cười, nhìn về phía người chụp. Mặt sau: "Nó cười lại rồi cô ạ. Cô về đi."

Mười ba cái Tết. Mười hai tấm ảnh Tết, một tấm ở cửa kính xe khách, hai tờ giấy chép tay.

Miên ngồi im trên chiếu. Không ai trong nhà nói gì. Tín nhìn hết người này tới người kia, rồi lặng lẽ đứng dậy đi ra hiên.

– Thiều gửi cho mẹ từ năm nó mười ba tuổi. – Bà Nhạn nói. Giọng bà khàn. – Năm 2011 mẹ gọi về nhà cô Thoảng, mẹ chỉ định hỏi xem con có khỏe không. Nó nghe máy. Mẹ hỏi nó có ảnh con không. Mẹ chỉ hỏi thế, mẹ không nghĩ nó làm thật. Hai tháng sau, mẹ nhận được cái phong bì đầu tiên, dán tem bông sen, ghi đúng cái địa chỉ mẹ đọc cho nó qua điện thoại, nét chữ học trò nắn nót từng chữ cái nước ngoài.

Miên nhìn sang Thiều. Thiều nhìn xuống chiếu.

– Mẹ xin nó đừng cho con biết. – Bà Nhạn nói. – Mẹ xin nhiều lần. Mẹ bảo nó, con mà biết mẹ ngồi bên này nhìn ảnh nó, thì con càng khổ. Con sẽ nghĩ mẹ nhìn được mà không về. Mà mẹ thì nhìn được mà không về thật.

– Năm 2014 mẹ về. – Miên nói. Không phải câu hỏi.

Bà Nhạn ngẩng lên.

– Bà Lụa bảo con. – Miên nói. – Mẹ ngồi ở quán bà ấy ba ngày.

Ở đầu chiếu, Thiều ngẩng phắt lên. Miên thấy mặt nó, và biết ngay: chuyện này Thiều cũng không biết.

Bà Nhạn gật đầu. Bà kể, chậm, từng đoạn. Năm 2014, khi nghe tin bà Chiêm mất, bà xin chủ nghỉ, mua vé máy bay về, đi xe khách thẳng từ sân bay tới ngã ba. Bà gọi cho chú Khoát từ quán nước. Chú Khoát bảo đừng vào. Chú bảo cô về thì con bé biết, mà con bé đang thi cuối năm, đang lúc mất bà, cô vào là cô giết nó. Bà ngồi ở quán ba ngày. Bà đặt vòng hoa ở hàng hoa ngoài phố, nhờ ông xe ôm mang vào, dặn ông cứ bảo là người ta đặt từ nước ngoài. Ngày đưa tang, bà đứng ở cái cột điện đầu đê, nhìn đoàn người đi qua. Bà nhìn thấy một con bé quấn khăn tang đi sau quan tài, vai so lại, đi chân đất trên mặt đê. Bà nhìn tới khi đoàn người khuất sau rặng phi lao. Rồi bà lên xe khách về Hà Nội, bay về Đài Loan.

– Bố con cắt cái băng tang. – Miên nói.

– Mẹ biết. Ông xe ôm kể.

– Bố con giữ nó. Trong tủ. Mười năm.

Bà Nhạn bịt miệng. Lần này bà không khóc thành tiếng được nữa.

Miên đi ra hiên. Thiều đi theo, đứng cách nó một bước, cạnh bờ rào râm bụt. Ngoài kia, Tín đang ngồi xổm ở góc sân, lấy que khều mấy con kiến trên gạch.

– Sao năm nào anh cũng bảo mẹ em về? – Miên hỏi, không quay lại.

– Vì em chờ.

– Em chờ bao giờ? – Miên quay ngoắt lại. – Từ năm 2018 em ghét mẹ em. Em bảo với Phương, em bảo với Hảo, em bảo với cả Vĩ, là em không có mẹ.

– Em chờ. – Thiều nói. – Em giận thì em vẫn chờ. Anh biết.

Miên nhìn nó. Trong ánh đèn hắt ra từ cửa, mặt Thiều bình thản như mặt nước ao lúc không có gió. Nó ghét cái vẻ bình thản ấy. Nó cũng không ghét được.

Sau lưng hai đứa, bà Nhạn đi ra, tay vẫn cầm cái hộp sơn mài. Bà đứng ở ngưỡng cửa.

– Miên. – Bà gọi. Cả buổi tối bà chưa dám gọi tên con. Bây giờ bà gọi, lần đầu tiên sau mười tám năm, không qua một cái điện thoại nào. – Cái ruộng con thoi, mẹ không ký bán đâu. Mẹ về để ký cho con. Ruộng ấy ông ngoại cho mẹ, bây giờ mẹ cho con.

– Thế nợ của bố?

– Mẹ trả. – Bà Nhạn nói. – Mẹ có để dành. Sáu mươi triệu mẹ trả được.

Miên đứng im. Rồi nó lắc đầu, chậm, rất chắc.

– Không. Mẹ không trả nợ cho bố con lần nữa.

— Hết chương 14 —