Một người luồn, một người dập

Chương 20: Một người luồn, một người dập

Thiều tỉnh dậy trên cái chõng ngoài hiên vì một tiếng động mà nó đã nghe mỗi tối suốt hai mươi năm, nhưng chưa bao giờ nghe lúc năm giờ sáng.

Tiếng thanh tre luồn cói. Sột. Rồi im. Rồi sột.

Nó ngồi dậy. Trời chưa sáng hẳn, mặt ao còn phủ sương, bờ rào râm bụt gãy một nửa in đen trên nền trời xám nhạt. Trong nhà có ánh đèn. Nó đẩy cửa bước vào.

Cái khung dệt đã được kê lại giữa nhà. Trên khung, tấm chiếu cưới được căng lại, phần đã dệt cuộn tròn ở thanh trục phía trước, chỉ để lộ ra gang cuối cùng với những sợi đay dọc buộc chặt vào thanh ngang. Ai đó đã tháo nút buộc ở đầu sợi đay, gỡ từng sợi, căng lại lên khung, đều tay, không sợi nào chùng. Việc ấy phải mất cả tiếng đồng hồ.

Cục đá ong đã được tháo khỏi sợi dây thừng trên xà nhà, đặt dưới gầm chõng.

Bà Thoảng ngồi trên giường trong, đắp chăn, tay cầm cốc nước nóng, nhìn ra. Bà không nói gì, nhưng khóe miệng bà nhếch lên.

Miên ngồi ở chỗ luồn cói. Nó mặc cái áo khoác cũ của bố, tóc búi cao, mắt thâm quầng vì thức. Trước mặt nó, trên cái nong tre, là một bó cói tơ đã chẻ, và một sợi cói nhuộm đỏ duy nhất, màu đỏ còn tươi như vừa vớt khỏi nồi phẩm.

Nó cầm thanh tre, đã luồn sẵn một sợi cói qua những sợi đay đầu tiên của gang cuối. Sợi cói nằm đó, chưa được dập, còn hơi lỏng.

– Anh ra đứng go đi. – Miên nói, không ngẩng lên. – Em không dập được một mình.

Thiều đứng im ở cửa.

– Em tháo cục đá ra rồi. – Miên nói tiếp. – Cô bảo em tháo. Cô bảo cục đá ấy treo mười năm rồi, đủ rồi.

Thiều đi vào. Nó đứng vào chỗ quen sau thanh go. Bàn tay trái quấn băng, nó không nắm chặt được, nên nó đặt lòng bàn tay lên, tì cả cánh tay xuống, tay phải nắm chắc đầu kia. Nó dập.

Cạch.

Sợi cói đầu tiên của gang cuối nép sát vào sợi trước, chặt khít.

Họ dệt không nói gì một lúc lâu.

Miên luồn chậm. Tay nó quen bàn phím, không quen thanh tre, mấy sợi đầu nó luồn lệch, Thiều phải đợi. Nhưng tới sợi thứ mười, nhịp đã đều. Luồn, dập. Luồn, dập. Cái khung rung lên dưới tay hai người, đều đặn như tiếng tim.

Đây là lần đầu tiên từ năm bảy tuổi Miên ngồi chỗ luồn cói trên cái khung này. Lần ấy nó với không tới mép khung, Thiều phải chạy sang kéo nốt. Bây giờ tay nó dài, nó với tới.

Ngoài sân, trời sáng dần. Một con gà trong xóm gáy, rồi con nữa. Có tiếng ai đó đẩy xe rác qua ngõ, tiếng xẻng xúc bùn.

Tới giữa gang, Miên dừng tay. Nó cầm sợi cói đỏ trên nong lên.

– Đêm qua em nhuộm. – Nó nói. – Phẩm của mẹ em, còn một gói trong tủ, mười chín năm rồi mà vẫn đỏ. Em đun trên bếp ga, nhuộm hỏng ba sợi, sợi này mới được.

Nó luồn sợi đỏ qua khung. Luồn chậm, cẩn thận, từ mép này tới mép kia. Lần này không ai phải chạy sang kéo hộ.

– Đánh dấu hôm nay. – Miên nói.

Thiều dập go. Sợi đỏ thứ hai mươi mốt nằm giữa gang cuối, cách sợi đỏ thứ hai mươi gần hết chiều dài tấm chiếu.

– Sợi này xa thế. – Thiều nói. – Cách hẳn một cái chiếu.

– Sợi này không phải của anh. – Miên nói. – Sợi này của em. Em đặt đâu thì em đặt.

Thiều nhìn nó. Miên vẫn không ngẩng lên, cầm sợi cói trắng tiếp theo, luồn.

– Thế em trả lời rồi à? – Thiều hỏi.

– Em trả lời từ chiều qua rồi. – Miên nói. – Anh ngu thì anh không biết. Hảo nó còn biết.

Thiều dập go. Cạch. Nó đứng im, tay vẫn đặt trên thanh go.

Miên đặt thanh tre xuống. Lần đầu tiên từ lúc Thiều bước vào, nó ngẩng lên nhìn thẳng vào Thiều.

– Em cũng thương anh. – Nó nói. Giọng nó không run. Như người ta đọc một con số đã cộng đi cộng lại ba lần. – Em biết muộn hơn anh mười mấy năm. Em biết từ hôm nào em không nhớ. Có khi từ hôm Toàn đếm tên anh. Có khi từ hôm em thấy bảy bó cói trên gác. Có khi từ đêm em ngủ trên cái chiếu này ở Hoàng Mai mà khóc không biết vì sao. Em không biết. Em làm kế toán mà em không đếm được cái này.

Nó dừng lại.

– Nhưng em biết là từ chiều qua, em không muốn đếm nữa.

Trên giường trong, bà Thoảng đặt cốc nước xuống cái ghế đẩu, khẽ thôi, nhưng hai đứa đều nghe thấy. Bà nằm xuống, kéo chăn trùm lên tận cằm, quay mặt vào vách. Lần này bà không run vai. Lần này bà cười, cười không thành tiếng, cả cái chăn rung lên.

Thiều buông thanh go. Nó đi vòng qua khung, tới chỗ Miên ngồi. Nó không biết phải làm gì tiếp theo. Mười ba năm, nó đã nghĩ tới lúc nói ra, chưa bao giờ nghĩ tới lúc sau khi nói ra. Nó đứng đó, lóng ngóng, cái tay quấn băng buông thõng.

Miên đứng dậy. Nó cầm lấy bàn tay trái quấn băng ấy, cẩn thận, tránh chỗ khâu. Nó lật ngửa lên, nhìn hai cái chấm trắng ở cổ tay.

– Lần này em không cắn. – Nó nói.

Thiều bật cười. Miên cũng cười. Hai người đứng cạnh cái khung dệt, tay nắm tay, cười như hai đứa trẻ, cho tới khi bà Thoảng trong chăn nói vọng ra:

– Dệt nốt đi. Bỏ dở giữa chừng chiếu hở.

Gang cuối xong lúc bảy giờ sáng. Thiều tháo chiếu khỏi khung, buộc mép, khâu viền. Miên ngồi cạnh, cầm đầu sợi đay cho Thiều khâu.

Họ trải tấm chiếu ra giữa nhà, dài hai mét, rộng một mét sáu, chiếm gần hết khoảng nền trống. Hai mươi sợi đỏ ở đầu chiếu, sợi nọ cách sợi kia không đều. Một sợi đỏ ở cuối chiếu, cách xa hẳn, một mình.

Bà Thoảng ngồi dậy, khoác áo, đi ra, đứng ở mép chiếu nhìn. Bà nhìn rất lâu. Rồi bà cúi xuống, sờ vào gang cuối, cái gang dệt bằng hai người, chỗ Miên luồn lệch mấy sợi đầu.

– Chỗ này lồi. – Bà nói.

– Cháu luồn chưa quen cô ạ.

– Ừ. – Bà Thoảng gật đầu. – Lồi thế mới biết là hai người dệt.

Giữa tháng Mười một, nước lợ trong ruộng đã trong lại, Thiều và Miên ra ô con thoi dặm cói. Chỗ nào gốc chết sau bão thì tách khóm ở chỗ dày, cắm sang chỗ thưa, mỗi khóm cách nhau một gang tay, như Thiều đã làm năm mười lăm tuổi. Miên xắn quần lội bùn, ngã một lần, đứng dậy, cả người lấm lem, cười tới chảy nước mắt.

Trưa, hai người ngồi nghỉ trên bờ ruộng, ăn cơm nắm muối vừng bà Thoảng gói cho.

– Từ giờ anh còn giữ bó cói mỗi năm không? – Miên hỏi.

– Chiếu dệt xong rồi. – Thiều nói. – Giữ làm gì nữa.

Miên nghĩ một lúc, rồi lắc đầu.

– Vẫn giữ. – Nó nói. – Nhưng từ năm nay em chọn. Em buộc thẻ.

– Em chọn cói không bằng anh.

– Thì anh dạy. – Miên nói. – Năm mười lăm tuổi em chẻ cói còn đứt tay. Chọn cói thì chắc không đứt tay.

Thiều cười. Chiều hôm ấy, ở góc gác bếp, cạnh chỗ mười hai bó cói cũ từng nằm, có thêm một bó nhỏ, buộc lạt, chọn từ những cây cói vụ mùa hiếm hoi còn đứng được sau bão. Mảnh bìa cứng gắn trên bó ghi bằng nét chữ tròn của Miên: 2025. Bên dưới, nhỏ hơn: hai người chọn.

Bà Thoảng bắt Thiều đưa mảnh bìa xuống cho bà xem, đọc xong lại bắt mang lên buộc vào chỗ cũ, không nói gì. Nhưng tối ấy bà nấu thêm một nồi chè đỗ đen, thứ chè chỉ nấu những hôm trong nhà có chuyện vui.

Tết Bính Ngọ năm ấy rơi vào giữa tháng Hai năm 2026.

Ô ruộng con thoi sau bão lên lại xanh từ tháng Mười, gốc cói cũ đâm mầm mới, dày hơn cả trước. Xưởng hợp tác xã lợp lại mái tôn mới, lần này Thiều bắt vít chặt gấp đôi. Hảo được bầu làm phó giám đốc hợp tác xã, nhận chức xong thì về khóc một trận, sáng hôm sau lại chống nạnh chỉ huy như cũ. Ông Hách gửi sang một sọt cam Tết, không kèm lời nhắn nào. Vĩ gửi từ Úc về một tấm thiệp, viết: chúc anh chị, em biết mà.

Đêm giao thừa, bà Nhạn gọi video từ Đài Trung. Tín chen vào màn hình, hỏi chị ơi bao giờ cưới, em về đứng go. Miên bảo mùa thu, khi cói vụ mùa vừa gặt. Bà Nhạn bảo mẹ về. Lần này mẹ về thẳng nhà, không ngồi quán bà Lụa nữa.

Sáng mùng một, bảy giờ, Miên sang xông đất nhà bà Thoảng.

Nó không chui qua bờ rào râm bụt, bờ rào giờ đã trồng lại, cây non chưa cao. Nó đi vòng ra ngõ, đứng ở cổng, mặc cái áo dài màu hoa cà của mẹ, đã đem ra tiệm may chữa lại cho vừa người. Tay nó xách một túi kẹo lạc và một cành đào nhỏ chặt ở vườn nhà mình.

Bà Thoảng ra mở cổng. Thiều đứng sau mẹ.

Miên bước qua ngưỡng cửa bằng chân phải, như bà nội nó dặn mười sáu năm trước. Nó nói một mạch câu chúc, câu chúc nó đã học thuộc từ năm mười một tuổi, chỉ đổi đi hai chữ cuối:

– Cháu chúc cô năm mới mạnh khỏe, dệt chiếu bán đắt, anh Thiều bớt ngu.

Bà Thoảng cười tới mức phải vịn vào cánh cổng.

Thiều đứng sau mẹ, mặt nóng ran, như hồi mười hai tuổi. Trên giường trong nhà, tấm chiếu cưới đã trải sẵn từ đêm qua, hai mươi mốt sợi đỏ, để bà Thoảng nằm thử trước, xem có êm không.

— Hết —