Hai mươi phần trăm một năm

Chương 15: Hai mươi phần trăm một năm

Đêm mùng hai Tết, hai mẹ con nằm chung một cái giường, lần đầu tiên sau mười tám năm, và bà Nhạn kể.

Bà kể trong bóng tối, vì bật đèn thì bà không kể được. Miên nằm quay lưng ra ngoài, mắt mở, nghe tiếng mẹ ở sau gáy, gần tới mức cảm được hơi thở.

Bà kể về năm thứ ba ở Đài Trung. Bà chăm một bà cụ tám mươi tư tuổi bị liệt nửa người, nhà chủ ở tầng bốn một khu chung cư không có thang máy. Một tối mùa đông bà bế bà cụ từ giường sang xe lăn, trượt chân, ngã, trật cột sống. Nhà chủ cho nghỉ không lương. Bà nằm ba tuần trong căn phòng trọ chung của sáu người lao động, ai đi làm người ấy, chỉ có một anh thợ cơ khí người Nghệ An ở phòng bên, sáng nào trước khi đi làm cũng mang sang một bát cháo, tối về lại mang thêm một bát.

– Mẹ gọi về cho bố con. – Bà Nhạn nói. – Mẹ bảo mẹ trả hết nợ rồi, mẹ ngã, mẹ muốn về. Bố con hôm ấy say. Bố con nói một câu.

– Câu gì?

Bà im lâu.

– Bố con bảo về làm gì, về để cả xóm biết mày đi trả nợ cờ bạc cho tao à. – Bà nói. – Bố con bảo ở luôn bên ấy đi, bên ấy có thằng nào nó thương thì mày theo nó.

Miên nằm im.

– Bố con không định nói thế. – Bà Nhạn nói tiếp, nhanh, như sợ con nghĩ sai về người đã chết. – Mẹ biết. Sáng hôm sau bố con gọi lại xin lỗi. Nhưng mẹ nằm ở đấy, cột sống đau, có người mang cháo sang cho mẹ, mà chồng mẹ ở nhà thì... Mẹ không đổ cho bố con. Mẹ chọn. Mẹ chọn cái chỗ có người mang cháo. Mẹ chọn bỏ con. Con ghét mẹ thì con ghét đúng người.

Ngoài sân, gió từ biển thổi vào, giàn râm bụt xào xạc. Miên nghe thấy mẹ mình thở run run sau gáy.

– Con không ghét mẹ. – Miên nói, sau một lúc rất lâu. – Con định ghét. Con không ghét được.

Bà Nhạn không trả lời. Một bàn tay đặt lên vai Miên, nhẹ, như sợ làm vỡ. Miên để yên bàn tay ấy ở đó tới sáng.

Mùng sáu Tết, ngân hàng mở cửa. Miên đi lên chi nhánh ngoài phố, mang theo giấy chứng tử của bố, giấy tờ khai nhận di sản mà nó đã làm từ năm 2021, căn cước của mình. Nó xin sao kê tài khoản của bố từ tháng Một năm 2019 tới lúc bố mất.

Cô giao dịch viên in ra mười một trang giấy. Miên ngồi ngay ở ghế chờ, lấy bút dạ quang tô từng dòng. Ngày mười hằng tháng, từ tháng Hai năm 2019 tới tháng Hai năm 2021, đều đặn hai mươi lăm lần, mỗi lần bốn triệu năm trăm nghìn, chuyển tới tài khoản mang tên Đồng Văn Hách, nội dung chuyển khoản do bố nó tự gõ, không dấu: "Khoat tra lai thang". Có tháng bố gõ thiếu chữ "thang". Có tháng gõ sai thành "Khaot".

Miên ngồi nhìn cái chữ "Khaot" rất lâu. Rồi nó lấy điện thoại, mở trang bảng tính "Nợ bố" của chính mình. Từ tháng Sáu năm 2021 tới tháng Một năm 2024, ba mươi hai lần, mỗi lần một triệu tám trăm nghìn.

Ba phần trăm một tháng là ba mươi sáu phần trăm một năm.

Làm kiểm toán gần bốn năm, Miên đã đọc đủ hợp đồng vay để biết con số ấy có vấn đề. Nhưng nó không muốn đoán. Chiều hôm ấy nó tìm tới một văn phòng luật sư nhỏ ngoài phố, gặp một ông luật sư ngoài năm mươi, đặt lên bàn tờ giấy vay của bố, giấy nhận chín mươi triệu, mười một trang sao kê và bảng tính của nó.

Ông luật sư đọc rất kỹ. Rồi ông xác nhận cái điều Miên đã nghĩ. Theo Bộ luật Dân sự năm 2015, lãi suất hai bên thỏa thuận trong hợp đồng vay không được vượt quá hai mươi phần trăm một năm. Phần vượt quá thì không có hiệu lực. Tiền lãi đã trả vượt mức ấy, khi có tranh chấp, được tính trừ vào nợ gốc.

– Cô tính thử chưa? – Ông hỏi.

– Cháu tính rồi ạ. – Miên lật bảng tính. – Hai mươi phần trăm một năm của một trăm năm mươi triệu là hai triệu rưỡi một tháng. Bố cháu trả bốn triệu rưỡi, thừa hai triệu mỗi tháng, hai mươi lăm tháng là năm mươi triệu. Từ khi bố cháu mất tới khi cháu trả chín mươi triệu gốc thì ba tháng không ai trả lãi, cháu tính theo mức hai mươi phần trăm, bảy triệu rưỡi, trừ đi. Sau đó cháu trả lãi sáu mươi triệu còn lại, đúng ra chỉ một triệu một tháng, cháu trả một triệu tám, thừa tám trăm nghìn, ba mươi hai tháng là hai mươi lăm triệu sáu. Cộng lại, trừ đi, số trả thừa là sáu mươi tám triệu một trăm nghìn.

– Nợ gốc còn lại?

– Sáu mươi triệu ạ.

Ông luật sư đặt bút xuống, nhìn Miên qua cặp kính.

– Thế thì cô không còn nợ ông ấy nữa. Ông ấy còn nợ cô tám triệu một trăm.

Mùng tám Tết, Miên lên kho ông Hách. Thiều chở nó, đứng chờ ngoài sân, cạnh cái cân điện tử có tem kiểm định.

Miên đặt lên bàn gỗ của ông Hách một tập giấy, kẹp gọn: bản sao tờ giấy vay, giấy nhận chín mươi triệu, sao kê ngân hàng có tô vàng, bảng tính một trang, và một tờ giấy in sẵn, tiêu đề "Giấy xác nhận đã thanh toán hết nợ".

Ông Hách đọc. Đọc lâu. Mặt ông đỏ dần lên từ cổ.

– Thỏa thuận rồi. – Ông nói. – Thằng Khoát ký ba phần trăm. Giấy trắng mực đen.

– Thỏa thuận cũng không được vượt hai mươi phần trăm một năm, bác ạ. – Miên nói. – Luật ghi thế. Bác muốn ra tòa thì bác cứ ra. Tòa tính đúng như cháu tính. Có khi tòa còn tính ra nhiều hơn, vì cháu tính phần ba tháng không trả lãi theo cách có lợi cho bác.

– Mày dọa tao?

– Cháu không dọa. – Miên nói. – Cháu đến để thôi. Bác còn nợ cháu tám triệu một trăm nghìn. Cháu không đòi. Bác ký vào tờ này, xác nhận nhà cháu hết nợ, trả lại cháu tờ giấy vay gốc của bố cháu. Thế là xong. Không ai phải ra tòa.

Ông Hách nhìn nó. Rồi nhìn ra sân, chỗ Thiều đang đứng, tay đút túi quần, lưng tựa vào chiếc xe tải xanh.

– Tao cho thằng Khoát vay lúc nó cần. – Ông nói. – Không ai trong cái xóm ấy cho nó vay được một trăm năm mươi triệu đâu.

– Cháu biết. – Miên nói. – Cháu cảm ơn bác chuyện ấy. Nhưng bác cho vay là để lấy ô ruộng con thoi, không phải để lấy lãi. Bác không xem sổ đỏ vì bác không cần. Bây giờ bác không lấy được ruộng, thì thôi. Bác đừng lấy cả cái phần không phải của bác.

Ông Hách im rất lâu. Rồi ông mở ngăn kéo, lục một lúc, lấy ra tờ giấy kẻ ngang gấp làm tư, mép đã sờn, chữ bút bi xanh nghiêng về bên trái. Ông đặt nó lên bàn. Ông cầm bút, ký vào tờ xác nhận, ký mạnh, rách cả giấy một chút.

– Thằng Khoát. – Ông nói, không nhìn Miên. – Cả đời nó dại. Có mỗi đứa con là khôn.

Mùng mười Tết, bà Nhạn ký hợp đồng tặng cho quyền sử dụng ô ruộng con thoi cho Miên ở văn phòng công chứng ngoài phố. Bà ký bằng bàn tay vẫn còn chai ở đầu ngón trỏ, cái chai của người luồn cói mấy chục năm trước. Ký xong, bà cầm cái bút, nhìn chữ ký của mình một lúc, rồi đưa bút cho con gái.

Chiều hôm ấy, Tín sang nhà Thiều học dệt chiếu. Thiều cho nó đứng go. Cậu bé dập lệch, dập mạnh, dập nhẹ, cả cái khung rung lên lạch cạch. Thiều ngồi luồn cói, không sửa, chỉ bảo: nghe tiếng ấy, dập theo tiếng ấy. Tới sợi thứ hai mươi, Tín dập đều tay. Nó cười toe, hỏi anh ơi, sao trên gác nhà anh có cả đống cói buộc thẻ ghi năm, để làm gì. Thiều bảo để dành. Tín hỏi để dành cho ai. Thiều không trả lời. Bà Thoảng nằm trên chõng, bật cười thành tiếng.

Mùng mười một, bà Nhạn và Tín lên xe khách ở ngã ba, ra sân bay. Miên tiễn. Thiều chở hành lý. Bà Lụa đứng trong quán nhìn ra, lần này không nói gì.

Lúc xe sắp tới, bà Nhạn kéo Thiều ra một góc, sau cái kệ bánh gai.

– Cô biết. – Bà nói nhỏ. – Từ cái ảnh đầu tiên cháu gửi, cô đã biết. Thằng bé mười ba tuổi không chụp ảnh con bé hàng xóm cẩn thận thế được, nếu chỉ là hàng xóm.

Thiều không nói gì.

– Cô không nói với nó đâu. – Bà Nhạn nói. – Cô nợ cháu nhiều quá rồi, cô không lấy cả cái việc ấy của cháu. Nhưng cháu nói đi. Đừng như cô. Đừng để mười lăm năm.

Xe tới. Bà Nhạn ôm Miên một cái rất chặt, rồi lên xe. Tín vẫy tay qua cửa kính, vẫy mãi, cho tới khi xe khuất sau rặng phi lao.

Tháng Chín năm 2024, Vĩ cầu hôn Miên ở một quán cà phê nhỏ bên hồ Tây, không quỳ, không nhẫn kim cương, chỉ có một câu hỏi và một cái hộp nhỏ đựng chiếc nhẫn bạc. Miên gật đầu.

Nhà Vĩ vừa có tang bà nội, theo lệ phải đợi qua năm. Hai bên thống nhất làm đám cưới vào tháng Mười năm 2025.

Miên gọi cho Thiều ngay tối hôm ấy. Thiều đang ở xưởng.

– Em đồng ý rồi. – Miên nói. Giọng nó vui, cái vui thật, Thiều nghe ra. – Tháng Mười năm sau. Anh làm phù rể cho Vĩ nhé. Anh ấy bảo anh ấy quý anh.

Thiều đứng giữa xưởng, nhìn tấm giấy chứng nhận hợp tác xã lồng khung kính treo trên cột tre.

– Chúc mừng em.

– Anh có vui không?

– Có. – Thiều nói. – Vĩ là người tử tế.

Cúp máy, Thiều đi vào nhà, trèo lên gác bếp. Mười hai bó cói nằm thẳng hàng sát vách. Mười một bó ghi năm, từ 2013 tới 2023. Bó thứ mười hai, nhỏ hơn, ghi: vụ cuối. Năm nay ruộng đã sang tên Miên, Thiều vẫn cấy, vẫn gặt, nhưng không giữ bó nào nữa. Nó bảo với mẹ, cói ấy giờ là cói nhà người ta.

Nó bê từng bó xuống. Mẹ nó trên chõng mở mắt nhìn, không hỏi.

Sáng hôm sau, Thiều nhóm bếp, đặt lên một nồi nước to, pha phẩm nhuộm đỏ, thứ màu đỏ son ngày xưa cô Nhạn vẫn dùng dệt bông mẫu đơn. Nó chọn ra hai mươi cây cói đẹp nhất, nhúng vào nồi.

– Hai mươi sợi đỏ. – Bà Thoảng nói từ trên chõng. – Dệt cái gì mà cần hai mươi sợi đỏ?

– Chiếu cưới, mẹ ạ. – Thiều nói, tay vẫn khuấy nồi phẩm. – Chiếu cưới cho nó.

— Hết chương 15 —