Dấu nhạn trên đá chặn

Chương 8: Dấu nhạn trên đá chặn

– Mày đọc được không? – Tín hỏi.

Ngạn lắc đầu. Nó đọc được chữ Thủy Lợi Kinh, thứ chữ nôm na của người làm ruộng. Còn mấy hàng chữ trên tấm bia này là chữ quan, nét vuông vức, sắc như khắc bằng kiếm.

Tấm bia nằm nghiêng dưới chân tảng đá có dấu nhạn, nửa thân vùi trong cát. Ngạn đã đào nó lên bằng cái mai, đào gần một khắc, mồ hôi chảy vô cả mắt. Bia cao ngang ngực người, đá xanh, mặt trước khắc chữ chi chít. Ở góc dưới bên phải, lại là con chim nhạn bay trên cây sậy cong.

Tín quỳ xuống, phủi cát, lấy ngón tay dò theo từng chữ. Nhà buôn ba đời, khế ước, văn tự, sổ thuế, Tín đọc từ năm sáu tuổi.

– "Năm Canh Tý, Nghiêm gia ở Thượng Phù, vâng theo nghị của Liên Minh Bách Tông, đắp Đập Ngăn Long tại hẻm Đá Kẹp, ngăn sông Phù thành hồ Trữ Linh. Để thượng nguồn khỏi họa lũ, để linh khí sông Phù không trôi uổng ra biển." – Tín ngừng, liếc lên Ngạn, rồi đọc tiếp, chậm hơn. – "Lại lấp đầu Lòng Sông Cũ bằng Đê Chặn, để nước lũ không tràn mất khí của hồ. Đập cao bốn mươi hai trượng, đáy dày sáu mươi trượng. Ba năm thì xong."

Bốn mươi hai trượng. Đáy dày sáu mươi trượng. Ngạn nghe trong tai phải mình giọng Kiều Lão, khàn khàn, lẩm bẩm trên mặt Đê Sau.

– Còn nữa. – Giọng Tín nhỏ lại. – "Thủy sư chủ trì: Kiều Bá Lư. Vẽ đập, tính nước, chọn đá, dựng đê, một tay ông ấy làm. Khắc bia ghi công."

Gió núi buổi sáng thổi qua chân Đê Chặn, lạnh buốt. Phía sau bức tường đá, tiếng nước ầm ầm không dứt. Ngạn đứng đó, cầm cái mai, nhìn con chim nhạn trên góc bia, nhìn con chim nhạn trên cán mai. Nó không thấy giận. Chưa. Nó chỉ thấy lạnh, cái lạnh của Khí Tù đêm qua còn sót lại đâu đó trong xương.

– Kiều Bá Lư là ông già giữ đê hả? – Tín hỏi khẽ.

– Ừ.

– Ổng... – Tín không nói hết câu.

Ngạn ngó lên con đê đá. Từ chỗ nó đứng, không thấy được đầu bên kia. Bên kia là hồ Trữ Linh. Là thứ bùn đen bóng như mỡ người ta vét lên bán một cân bằng một cân vàng. Là thứ đất đỏ mà năm nào sông Phù cũng chở về Doi Lở, hồi ông nội nó còn nhỏ. Là cái lý do nước trong. Nước đói.

Dưới chân nó, giữa đám đá cuội, có một khúc xương trắng nhỏ, cong cong. Một mẩu xương sườn cá Hô Lũ con.

– Về, – nó nói.

Chuyến bay về dài nhất đời Ngạn. Cái mai gỗ lim chở hai đứa, chòng chành, thấp sát mặt lòng sông, chỉ nhanh hơn ngựa chạy một chút. Ngạn mới Đắp Bờ được nửa ngày, khí trong người chưa quen chạy kiểu này. Cứ chừng nửa canh giờ, cái mai lại rung lên, sà xuống, sượt qua mấy ngọn đá cuội. Tín ngồi phía sau, ôm chặt lưng nó, không nói câu nào.

Qua cột bảy lúc giữa trưa. Cột năm lúc đầu giờ Mùi. Tới cột ba thì mặt trời đã ngả về tây, ánh nắng chiếu xiên vô lòng sông vàng như mật. Ngạn dồn khí xuống chân tới mức hai bắp chân run bần bật. Cột hai. Cột một. Đê Sau hiện ra trong màn sương tro, con đường hở ở giữa đã hẹp lại chỉ còn bằng cái cửa nhà.

Mặt trời chạm núi.

Cái mai lao qua khe hở. Mép sương quẹt qua vai trái Ngạn, lạnh như ai tát nước đá. Rồi tiếng gió, tiếng người, tiếng trâu thở đổ ập vô tai phải nó cùng một lúc. Cái mai rơi xuống mặt đê. Hai đứa lăn ra cỏ.

Sau lưng, sương tro khép lại không một tiếng động.

Ngạn nằm ngửa, thở dốc. Có những gương mặt cúi xuống nhìn nó. Mấy vị trưởng lão. Mấy đứa nội môn. Có tiếng xì xào: thằng điếc giữ đê, Đắp Bờ rồi, lên Đắp Bờ ở trong đó. Có tiếng Tông chủ Chu, êm như mọi khi, khen một câu gì đó, rằng mười tám tuổi Đắp Bờ từ chỗ không gợn là chuyện chưa từng có.

Nó không nghe hết. Nó tìm một gương mặt.

Kiều Lão đứng dưới chân đê, cạnh con Nghé Già, đội nón rách. Ông không leo lên. Ông chỉ đứng đó nhìn lên, nhìn cái mai lim trong tay Ngạn, nhìn bộ mặt của Ngạn. Rồi ông quay đi, dắt trâu về chòi.

Có một người nữa đứng hơi tách ra khỏi đám nội môn, áo lam sạch sẽ, không một vết bùn. Nghiêm Thế Khải. Nó nhìn Ngạn, rồi nhìn về phía bắc, về phía lòng sông đã khép sương. Nó không nói gì. Nhưng Ngạn nhớ mấy dấu giày đế mỏng cạnh cột mốc thứ chín.

Tối đó, Ngạn xuống chòi.

Kiều Lão ngồi bên lò đất, nồi cháo sôi lục bục. Ông không ngẩng lên khi nó bước vô. Ngạn đi tới cái chõng tre, đặt cái mai gỗ lim xuống, xoay cán mai cho hình con nhạn ngửa lên dưới ánh lửa.

– Con thấy cái bia rồi.

– Ta biết.

– Thầy nói con đừng đi quá cột bảy.

– Ta nói vậy.

– Vì thầy sợ con thấy cái bia?

Kiều Lão khuấy nồi cháo thêm mấy vòng, rồi đặt cái muỗng xuống.

– Ta sợ mày thấy cái bia, mà chưa biết nó nghĩa là gì.

– Con biết nó nghĩa là gì. – Giọng Ngạn bật ra cao hơn nó muốn. – Nó nghĩa là thầy đắp cái đập. Cái đập chặn hết đất đỏ trên nguồn. Nó nghĩa là nước sông Phù xuống tới Doi Lở trong veo, nước đói, ăn mỗi năm mười mấy sải đất. Nó nghĩa là nhà con sập xuống sông giữa đêm, cha con gãy chân, con trâu nhà con bị bán để con lên đây học phép đắp bờ. Học của chính người đắp cái đập.

Kiều Lão không nói gì. Ông ngồi im, hai bàn tay đặt trên đầu gối, mấy ngón tay chai sần co lại.

– Có phải không thầy?

– Phải.

Một chữ. Không thêm, không bớt. Ngạn đứng đó, chờ ông nói tiếp. Chờ ông giải thích. Chờ ông nói hồi đó ông bị ép, ông không biết, ông bị lừa. Chờ một cái gì đó để nó còn bám vô.

– Sao thầy làm?

– Hồi đó ta tin. – Kiều Lão nhìn vô lửa. – Ta là thủy sư nhà họ Nghiêm. Trên Thượng Phù, cứ mười năm có một trận lũ lớn, mỗi trận chết hàng ngàn người. Ta đi vớt xác trong ba trận. Ta tin là chặn được nước thì hết chết. Ta tin linh khí giữ lại được thì là của người. Ba năm ta đứng ở hẻm Đá Kẹp, coi người ta xếp từng tảng đá. Đập xong, Nghiêm gia trả công ta bằng Linh Nê. Ta ăn nó mà lên Tích Đầm.

– Rồi dưới hạ nguồn thì sao?

– Ta không tính tới hạ nguồn. – Ông nói chậm, như người ta đọc lại một tờ khai đã đọc nhiều lần. – Ta tính nước, tính đá, tính lũ. Ta không tính đất. Ta không biết nước trong thì đói. Ta là thủy sư, không phải thợ đắp bờ. Cha mày biết. Ta không biết.

Ngạn đứng im. Trong lò, một khúc củi nổ lách tách.

– Mười hai năm sau, ta biết. – Kiều Lão nói tiếp. – Lúc đó đã muộn.

– Thầy biết rồi thì thầy làm gì?

Ông ngẩng lên nhìn nó. Đôi mắt nâu đục như nước ao sau mưa. Có cái gì đó trong đó, nhưng Ngạn không đọc được.

– Ta giữ Đê Sau.

– Đó không phải là làm gì. – Ngạn nói. – Đó là trốn.

Kiều Lão không cãi. Ông cúi xuống, múc cháo ra hai cái chén mẻ, đặt một chén về phía Ngạn.

– Mày muốn hỏi gì nữa thì hỏi.

Ngạn không cầm chén cháo. Nó nghĩ một lúc. Rồi nó hỏi câu nó đã muốn hỏi từ cái đêm trăng tròn ba năm trước.

– Cái tiếng sột sột dưới lòng đê là gì?

Kiều Lão im một lúc rất lâu. Lâu tới nỗi nồi cháo trên lò ngưng sôi.

– Chưa tới lúc.

Ngạn gật đầu. Nó gật đầu như người ta gật đầu khi đã nghe đủ.

Nó cởi cái túi vải đen trên cổ, nắm trong tay một lúc, rồi đeo lại. Nó nhìn cái mai gỗ lim nằm trên chõng.

– Con trả thầy cái mai.

– Mai là của mày. – Kiều Lão nói. – Mày đắp bờ bằng nó rồi.

– Con không muốn đắp bờ bằng cái mai của người đắp đập.

Nó quay đi. Tới cửa chòi, nó dừng lại, không quay đầu.

– Ba năm thầy dạy con. Con cám ơn thầy. Nhưng con không ở đây nữa.

Nó bước ra. Ngoài trời tối đen, sao dày đặc, gió từ Lòng Sông Cũ thổi qua mặt đê ràn rạt. Nó đi thẳng lên con đường mòn có phân trâu, không ngoái lại.

Tín đã ngồi chờ ở gốc tre đầu đường mòn từ lúc nào, ôm gối, cái túi da rỗng vắt trên vai.

– Mày nói xong rồi hả?

– Xong rồi.

– Ổng nói sao?

– Ổng nói phải.

Tín đứng dậy, đi cạnh nó một đoạn. Bên phải nó. Hai đứa đi lên dốc trong im lặng, nghe tiếng dế kêu hai bên đường. Tới khúc quanh đầu tiên, Tín dừng lại.

– Mày đi trước đi. Tao quên đồ.

– Quên gì?

– Cái bầu nước. Để ở chòi ông già hồi chiều.

Ngạn gật đầu, đi tiếp. Nó không để ý Tín không hề mang bầu nước xuống chòi.

Tín chạy ngược xuống. Cửa chòi còn mở, ánh lửa hắt ra một vệt vàng trên cỏ. Nó đứng ngoài cửa, nhìn vô.

Kiều Lão vẫn ngồi đó, bên lò lửa, hai chén cháo nguội trước mặt. Ông không ăn chén nào. Ông cầm cái mai gỗ lim trên tay, ngón cái miết đi miết lại trên hình con chim nhạn, chậm, như người ta vuốt lưng một con mèo già.

Tín gõ cửa.

Kiều Lão ngẩng lên. Ông nhìn thằng con trai mập mạp đứng ở ngưỡng cửa, nhìn rất lâu. Rồi ông chìa cái mai ra.

– Giữ giùm nó.

– Ổng nói ổng không muốn.

– Bây giờ không muốn. – Kiều Lão nói. – Ngày nào đó sẽ cần.

Tín cầm lấy cái mai. Nó nặng hơn Tín tưởng, lạnh như cục đá dưới giếng. Tín cởi cái áo khoác ngoài, quấn cái mai lại hai vòng, kẹp vô nách.

– Ông có muốn nhắn gì với nó không?

Kiều Lão lắc đầu. Rồi ông nghĩ một lúc, và nói:

– Nói với nó, đừng tin ai bảo nó rằng bờ đắp xong là xong.

Tín đi rồi, Kiều Lão ngồi một mình thêm một lúc. Rồi ông đứng dậy, đội cái nón rách, cầm cây đèn dầu, đi ra chân đê. Không phải đi về phía con đường mòn. Đi về phía cái ao bèo dưới chân đê, nơi ba năm nay Ngạn ngồi nghe nước. Ông lội xuống ao, nước tới gối. Ông cúi xuống, vạch đám bèo tấm ở một góc ao sát chân đê, lần tay vô một chỗ dưới mặt nước.

Rồi cái đèn dầu tắt. Và cái bóng ông già biến mất vào lòng đê.

— Hết chương 8 —