Phiên thứ nhất ở phủ thành

Chương 17: Phiên thứ nhất ở phủ thành

– Gầy thế này à? – Bà Chắt cầm cổ tay con trai, bóp bóp như người đi chợ nắn con gà. – Ăn cơm nguội phải không? Mẹ biết ngay mà.

Chẩn cười. Cả đường xuôi từ Đá Ngựa, anh đã nghĩ đến lúc gặp mẹ thì sẽ nói gì, nói thế nào cho bà khỏi sợ. Cuối cùng bà chẳng để anh nói câu nào. Bà kéo anh ngồi xuống bậc đá, cắt cho anh một miếng bánh đúc, rưới tương, bắt ăn ngay trước mặt mấy anh phu khuân vác.

– Mẹ lên đây ba hôm rồi, – bà nói. – Ông lái Hai đi nhanh, gió thuận. Cậu Lịch nhà con ra tìm, mẹ còn tưởng cậu ta là kẻ lừa đảo, mẹ không đi. Cậu ta phải giở cái thư mẹ gửi con ra, con đưa cho cậu ta mang theo đấy, đọc cho mẹ nghe từng câu, mẹ mới tin.

Lịch đứng bên cạnh, gãi đầu, mặt đỏ.

– Mẹ ở nhà trọ cậu Lịch thuê, buồn chân quá, mẹ gánh bánh ra bến bán. Tiền phòng mẹ trả bằng tiền bánh, con khỏi phải lo.

Chẩn ăn hết miếng bánh. Bánh đúc của mẹ, mềm, thơm mùi gạo tẻ và nước vôi trong, vẫn đúng cái vị anh ăn từ hồi còn lẫm chẫm. Anh không nói được gì. Anh chỉ gật đầu.

Tối hôm ấy, Lịch kể cho anh nghe việc ở ngõ Hàng Thùng.

Quan Thông phán Nghiêm Cảnh đọc lá thư ngay ở cổng nhà, đứng dưới đèn lồng mà đọc. Đọc xong, ông ta không nói một câu nào với Lịch, chỉ bảo người nhà cho cậu ăn cơm. Rồi ông ta thay áo công phục, đi ra khỏi nhà lúc trời đã tối, đến gần sáng mới về. Sáng hôm sau, có lệnh từ dinh quan Thiêm sự Án sát: mọi phạm nhân giải từ các châu về dự thu thẩm, kể từ năm nay, giam ở dãy nhà ngang trong dinh khách, do lính của Án sát ty canh giữ, không giam ở ngục phủ. Lệnh ấy không nhắc đến tên châu nào.

Sáng mười lăm, Quách Tư và Nông Văn Sầm được giao cho lính Án sát ty. Người lái thuê tên Nhỡ cũng bị giao theo, kèm tờ biên bản về chuyện ở thác Bà Rền, có chữ ký của ông Thản, anh Pò và thầy Thông.

Đêm rằm tháng Bảy, phủ thành Tĩnh Biên thả đèn trên sông.

Người ta thả đèn cho những người chết đuối, những người chết đường, những vong hồn không ai cúng giỗ. Hàng trăm ngọn đèn giấy màu đặt trên những miếng bẹ chuối, trôi lững lờ trên mặt sông, ánh lửa vàng lấp lánh dưới trăng tròn. Bà Chắt mua hai cái đèn. Bà không nói thả cho ai. Chẩn biết. Hai mẹ con đứng ở bậc đá cuối cùng, đặt hai ngọn đèn xuống nước, đẩy nhẹ. Hai ngọn đèn xoay xoay một lúc rồi trôi theo dòng, lẫn vào hàng trăm ngọn đèn khác.

– Cha con chết vì lặn xuống tìm con bé nhà bán chiếu, – bà nói, mắt vẫn nhìn theo hai ngọn đèn. – Người ta bảo cha con ngu. Đò lật thì bơi vào, việc gì phải lặn. Mẹ chẳng cãi ai. Mẹ chỉ nghĩ, cha con mà không lặn, thì cha con không phải là cha con.

Chẩn đứng im bên cạnh mẹ cho đến khi hai ngọn đèn khuất hẳn sau khúc quanh.

Sáng mười sáu tháng Bảy, phiên thu thẩm mở ở công đường phủ Tĩnh Biên.

Công đường phủ rộng gấp ba công đường châu, cột lim sơn son, nền lát gạch bát giác. Quan Thiêm sự Diêm Trọng Khang ngồi ở án giữa, một người gần năm mươi, gầy, mặt xương, đôi mắt mệt mỏi của người đã đọc quá nhiều hồ sơ. Bên tả là Tri phủ Vưu Khắc Hòa, người béo tốt, da trắng, râu tỉa cẩn thận. Bên hữu là Thông phán Nghiêm Cảnh.

Hồ sơ của mười một châu huyện trong phủ lần lượt được đọc. Đến quá trưa thì đến lượt châu Hạ Lũng.

Tri phủ Vưu là người đọc. Ông ta đọc tờ trát phủ đã gửi lên Hạ Lũng: quan châu giam giữ phạm nhân hơn hai tháng mà không trình phủ, dùng đàn bà không có tên trong sổ để khám nghiệm. Rồi ông ta nói thêm, giọng thong thả:

– Lại nghe đâu quan châu Hạ Lũng tra tấn phạm nhân để lấy cung, ép một lính canh khai bừa, vu cho người làm của hiệu Tăng Ký là hiệu buôn lương thiện có tiếng ở Hạ Lũng hai mươi lăm năm.

Chẩn đứng dậy, vái.

– Bẩm quan Thiêm sự, giam phạm nhân hơn hai tháng mà chưa trình phủ, đó là lỗi của hạ quan. Hạ quan nhận. Dùng người đàn bà khám nghiệm, đó là việc của hạ quan, vì nha châu không có ngỗ tác. Hạ quan đã ghi rõ vào biên bản, có ấn châu, xin quan xét. Còn việc tra tấn, xin quan cho gọi phạm nhân lên hỏi.

Quan Thiêm sự gật đầu. Nông Văn Sầm được dẫn lên trước.

Sầm quỳ giữa công đường, không đợi hỏi đã nói, giọng oang oang:

– Bẩm quan lớn, quan châu bắt chúng con về nha, đánh chúng con suốt đêm, bắt thằng Ngoạn khai bừa. Thằng Ngoạn còn trẻ, không chịu được đòn, quan châu bảo gì nó khai nấy!

Tri phủ Vưu khẽ gật gù.

Chẩn không cãi. Anh chỉ xin quan Thiêm sự cho Hoàng Văn Ngoạn lên.

Ngoạn bước lên, quỳ xuống cạnh Sầm, hai tay bám vạt áo. Quan Thiêm sự nhìn cậu một lúc.

– Mày có bị đánh không?

– Bẩm quan... không ạ. – Ngoạn lí nhí. – Quan châu cho con ngồi ghế, cho con uống nước chè.

– Nó nói dối! – Sầm quát. – Nó sợ quan châu!

Quan Thiêm sự không nhìn Sầm. Ông ta bảo lính phủ cởi áo Ngoạn ra, cho cậu quay lưng lại. Lưng cậu trai gầy nhom, xương sống nhô lên từng đốt, da trắng, không một vết roi. Ông ta bảo cởi áo Sầm. Lưng Sầm to, đen, cũng không một vết.

– Mày nói bị đánh suốt đêm, – quan Thiêm sự nói, giọng không lên không xuống. – Đánh bằng gì mà không để lại dấu?

Sầm há miệng ra, rồi ngậm lại.

Chẩn trình thêm tờ biên bản cô Na khám người hai phạm nhân hôm bắt về nha, có chữ ký của hai người lính coi ngục và thầy Thông. Không thương tích. Sổ ngục ghi từng bữa cơm, từng ngày, có cả ngày Quách Tư bị đầu độc và tên người đã cứu hắn.

Quan Thiêm sự đọc hết từng tờ, không bỏ dòng nào.

– Đầu độc? – Ông ta ngẩng lên.

– Bẩm, ngày mồng Sáu tháng này, – Chẩn nói. – Cơm từ ngoài gửi vào. Và trên đường giải xuống phủ, ở thác Bà Rền, có người giả làm lái thuyền định lật thuyền, trong khi hai phạm nhân bị xích chân. Người ấy đang bị giam trong dinh quan.

Tri phủ Vưu nhíu mày.

– Quan châu Hạ Lũng kể chuyện như kể chuyện tuồng. Người ta đầu độc, người ta lật thuyền. Ai? Vì sao? Một tên quản lý hiệu buôn giết một tên thủ kho vì nợ cờ bạc, thì ai cần giết nó?

– Bẩm quan Tri phủ, – Chẩn nói, – chính vì thế hạ quan mới nghĩ anh Mộc không chết vì nợ cờ bạc.

Quách Tư được dẫn lên.

Hắn quỳ, mặt vẫn còn xám, hai má hóp lại sau trận ốm. Quan Thiêm sự hỏi hắn có giết Hà Văn Mộc không, vì sao. Quách Tư cúi đầu, im lặng. Rồi hắn ngẩng lên, đưa mắt nhìn quanh công đường.

Chẩn nhìn theo ánh mắt hắn. Ở dãy ghế dành cho người làm chứng phía sau, có một người đàn ông chừng ba mươi tuổi, mặc áo vải xanh, ngồi khoanh tay. Mặt hắn giống Quách Tư như đúc, chỉ không có vết sẹo ở cằm.

Quách Ba.

Bên cạnh Quách Ba, áo lụa nâu, hai tay chắp trên đùi, là chủ Lộc. Ông ta được Tri phủ cho gọi xuống làm chứng về việc quan châu Hạ Lũng ép hiệu Tăng Ký tính lại nợ.

Ở đầu kia dãy ghế, thầy Thông ngồi thẳng lưng, hai tay đặt trên gối, mắt nhìn xuống nền gạch. Ông không nhìn chủ Lộc, chủ Lộc cũng không nhìn ông. Hai mươi hai năm, hai người ấy đã đi qua nhau ở chợ Đá Ngựa không biết bao nhiêu lần mà không ai nhìn ai, như hai người lạ, như những người biết quá nhiều về nhau.

Quách Tư cúi đầu xuống.

– Bẩm quan, – hắn nói, giọng đều đều như đọc thuộc, – tôi với thằng Mộc có nợ cờ bạc. Tôi lên đòi, nó trượt chân ngã.

Chủ Lộc khẽ thở ra.

Quan Thiêm sự hỏi thêm vài câu, Quách Tư đều trả lời như thế. Nợ cờ bạc. Trượt chân. Không biết gì khác. Tri phủ Vưu gõ nhẹ ngón tay lên án.

– Vậy là rõ, – ông ta nói. – Một vụ ngộ sát vì nợ nần. Quan châu Hạ Lũng không có gì ngoài lời một tên lính canh khai và những chuyện kể. Bản phủ xin quan Thiêm sự xét định cho gọn, kẻo các châu khác còn chờ.

Quan Thiêm sự không trả lời ngay. Ông ta nhìn Quách Tư đang quỳ, nhìn hai người đàn ông ngồi ở dãy ghế làm chứng, nhìn Chẩn. Rồi ông ta quay sang Thông phán Nghiêm Cảnh. Hai người nhìn nhau một lúc, không nói gì.

– Quan châu Hạ Lũng, – quan Thiêm sự nói, – quan muốn gì?

– Bẩm quan, hạ quan xin được hỏi riêng từng người, – Chẩn nói. – Mỗi người một phòng, không ai thấy ai, không ai nghe ai. Có thư lại của quan ngồi ghi. Hạ quan không đánh ai, không dọa ai. Chỉ hỏi.

Tri phủ Vưu bật cười.

– Hỏi riêng thì được gì? Hỏi chung không ra, hỏi riêng thì ra à?

Quan Thiêm sự gấp tập hồ sơ lại.

– Ngày mai, – ông ta nói, – cho quan châu Hạ Lũng một ngày. Mỗi người một phòng. Thư lại của Án sát ty ghi. Lính của Án sát ty canh cửa. – Ông ta nhìn sang dãy ghế làm chứng. – Kể cả người làm chứng.

Chủ Lộc vẫn ngồi nguyên, nhưng hai bàn tay ông ta đặt trên đùi, ngón cái bàn tay phải bắt đầu miết vào ngón trỏ, miết đi miết lại, như đang lần một chuỗi hạt bàn tính không có ở đó.

— Hết chương 17 —