Bữa cơm có bọ mạ

Chương 11: Bữa cơm có bọ mạ

– Tờ thông báo ấy không có giá trị bắt buộc gì cả. – Luật sư Khuê nói qua điện thoại, giọng bình thản như đọc dự báo thời tiết. – Đơn mới nộp, chưa được cấp. Chưa được cấp thì chưa có quyền gì để cấm ai. Họ gửi để dọa thôi. Mà kể cả sau này có được cấp, người ta cũng không cấm được dân làng dùng tên làng mình để chỉ nơi làm ra hàng của mình một cách trung thực. Em bảo ông Bổn cứ in nhãn, ghi rõ tên hợp tác xã. Đừng sợ.

– Nhưng làng sợ rồi, chị ạ.

– Thì phải có người đứng giữa sân mà nói cho làng nghe. – Chị ngừng một chút. – Chủ nhật tuần sau chị về. Đám giỗ thứ tư trong đời chị.

Chị về thật. Chiều chủ nhật ấy, theo lời ông Bổn kể lại qua điện thoại, cả hai mươi mốt hộ ngồi chật nhà văn hóa nghe một người đàn bà tóc ngắn, nói giọng Hà Nội lẫn chữ "rứa", giải thích luật suốt hai tiếng đồng hồ. Cuối buổi, ông ở hàng ghế đầu, người hăng hái đòi kiện nhất, đứng lên hỏi đúng một câu: "Rứa thì tau in nhãn được không?" Chị Khuê bảo được. Ông ngồi xuống, vỗ đùi đánh đét.

Tuần sau, những chiếc hũ đầu tiên dán nhãn giấy mới của hợp tác xã lên xe khách ra Hà Nội. Nhãn đơn giản, nền vàng nhạt, in hình con đê và dãy hũ, dòng chữ "Tương Yên Lự, Hợp tác xã Tương Yên Lự". Cô Nhuận bóc một chiếc ra xem, gật gù bảo nhãn quê mà sạch, nhìn là muốn mua.

Giữa tháng Mười, bọ mạ ra Hà Nội.

Đó là ý của mẹ Diệp. Bà gọi điện cho mạ ba lần, lần nào cũng nói một câu: "Chị ra chơi với em một chuyến. Em nợ chị một bữa cơm." Lần thứ ba, mạ nhận lời.

Mạ ra vì Mừng, mạ nói thế. Nhưng tối hôm trước khi đi, mạ gọi cho Mừng, hỏi một câu rất nhỏ:

– Con Mây có ở nhà không?

– Có, mạ. Thy ở nhà.

Mạ im một lúc.

– Tau có mặc áo dài không hè? Hay mặc áo bà ba cho thật thà?

Sáng thứ Bảy, mười bảy tháng Mười, Mừng ra bến Giáp Bát đón bọ mạ. Bọ mặc bộ com lê màu cứt ngựa may từ đám cưới chú út mười lăm năm trước, cài cúc đến tận cổ. Mạ mặc áo dài nâu mượn của bà hàng xóm, hơi rộng ở vai. Hai người xách theo hai thùng tương và một túi lạc rang to bằng cái gối.

Trên xe buýt về ký túc xá, bọ ngồi sát cửa sổ, hai tay giữ chặt thùng tương trên đùi như sợ nó nhảy ra ngoài. Đến mỗi ngã tư, bọ lại ngoái nhìn dòng xe máy chen chúc, lắc đầu. Mạ thì nắm tay Mừng suốt, không buông, dù xe đông đến mức đứng cũng khó.

Cả ngày, Mừng đưa bọ mạ đi xem trường. Bọ đứng trước cổng Bách khoa rất lâu, ngước nhìn cái biển tên trường, không nói gì. Mạ sờ vào bức tường ký túc xá, hỏi phòng con ở tầng mấy, rồi đếm cửa sổ từ dưới lên. Buổi chiều ghé quán cô Nhuận, cô Nhuận đã nán lại chờ từ sáng, ôm chầm lấy mạ như người quen mười năm, ép bọ ăn ba bát bánh đúc.

Sáu giờ chiều, xe nhà họ Tạ đến đón.

Căn biệt thự ven hồ sáng đèn. Mẹ Diệp ra tận cổng đón, ôm mạ. Ông Thụy bắt tay bọ, hai bàn tay một trắng một đen siết vào nhau, cả hai cùng lúng túng không biết buông ra lúc nào. Duy cúi đầu chào lễ phép. Bác Chiên lén nhìn bọ mạ từ cửa bếp, rồi quay vào, lát sau mang ra một đĩa nem rán vàng ruộm mà Mừng biết chắc không có trong thực đơn.

Thy đứng sau cùng, cạnh cây đàn ở góc phòng khách. Thy mặc một chiếc váy xanh nhạt, tóc buộc gọn, hai tay đan vào nhau trước bụng.

Mạ nhìn thấy Thy.

Mừng đứng ngay bên cạnh, nên cô thấy hết. Mạ dừng lại giữa phòng khách, cái túi lạc trên tay trễ xuống. Mạ nhìn Thy như nhìn một cái gì đó ở rất xa, bên kia sông, trong sương. Thy cũng nhìn mạ. Không ai bước tới. Không ai nói gì. Cả hai đứng như thế có lẽ chỉ hai giây, nhưng Mừng thấy như lâu bằng một buổi chiều.

– Đây là Thy, con gái em. – Mẹ Diệp nói, rồi chợt khựng lại, như vừa nghe thấy câu mình nói.

– Cháu chào bác. – Thy cúi đầu.

– Ờ. – Mạ nói. – Ờ, chào cháu.

Cô Huyền đến lúc mọi người vừa ngồi vào bàn. Áo vest ghi, nụ cười rạng rỡ. Cô bắt tay bọ, ôm mạ, khen mạ mặc áo dài đẹp, khen bọ trẻ hơn tuổi. Cô ngồi ở đầu bàn, chỗ nhìn được hết mọi người.

Bà Tố là người xuống sau cùng. Bác Chiên dìu bà xuống cầu thang. Bà dừng lại ở bậc cuối, nheo mắt nhìn bọ.

– Mi là thằng Đạm. – Bà nói. – Con o Tảo.

Bọ đứng bật dậy.

– Dạ. Thưa o.

Ông Thụy và mẹ Diệp nhìn nhau ngơ ngác. Bà Tố đi thẳng tới, không cần ai dìu nữa, ngồi xuống chiếc ghế cạnh bọ, nhìn ông từ đầu đến chân.

– Hồi tau về giỗ, mi mới ba bốn tuổi, ở truồng chạy ngoài bãi. – Bà nói, giọng Nghệ tuôn ra như nước vỡ bờ, như chưa từng rời làng một ngày. – Mạ mi dạy tau làm tương năm tau mười lăm tuổi. Dạy tau ủ mốc, dạy tau gõ hũ. O ấy nói: tương chín thì tiếng đục, tương non thì tiếng chát, người cũng rứa. Mi còn gõ hũ không?

– Dạ còn. Ngày mô cũng gõ.

Bà Tố gật đầu. Bà quay sang Mừng, rồi lại nhìn bọ.

– Mi nuôi cháu tau mười tám năm. – Bà nói. – Mi nuôi nó có cái lưỡi biết nếm tương. Cái lưỡi ấy nhà tau ba đời không ai có lại được.

Bọ cúi đầu, hai tay đặt trên đầu gối, không nói được gì.

Bữa cơm hôm ấy kéo dài đến chín giờ. Bà Tố nói chuyện với bọ mạ gần như suốt, hỏi chuyện làng, chuyện người này mất năm nào, cây đa đầu bãi còn hay đã đổ. Ông Thụy và mẹ Diệp ngồi nghe, như nghe kể về một đất nước khác. Duy thỉnh thoảng hỏi bọ một câu về cách làm tương, rồi lấy điện thoại ra ghi chép.

Thy ngồi cuối bàn, gần như không ăn.

Đến món tráng miệng, cô Huyền mới lên tiếng, giọng thân tình như hỏi chuyện mùa màng.

– Anh Đạm, nghe nói làng mình mới lập hợp tác xã à? Hay quá. Em vẫn bảo làng mình phải làm ăn bài bản lên.

– Dạ, mới lập. – Bọ đáp.

– Em chỉ lo một điều. – Cô Huyền gắp cho mạ miếng dưa hấu. – Làng mình hiền, ai nói gì cũng tin. Có người ở ngoài xúi kiện cáo, giấy tờ, luật sư, tốn tiền tốn công mà chẳng đi đến đâu. Công ty với làng là người một nhà, có gì anh cứ gọi thẳng cho em. Mấy cái giấy thông báo là phòng pháp chế bên em làm theo quy trình, anh đừng để bụng.

Bọ đặt đũa xuống ngay ngắn trên mép bát.

– Tui không để bụng. – Ông nói. – Tui chỉ để nhãn.

Cô Huyền chưa hiểu, nụ cười còn treo trên môi.

– Hũ tương nhà tui, nhãn có chữ Yên Lự. – Bọ nói tiếp, chậm rãi. – Mạ tui in chữ đó bằng con dấu gỗ từ hồi chưa có công ty mô hết. Tui cứ in. Ai muốn kiện thì kiện.

Bà Tố bật cười khùng khục, lấy khăn chấm miệng. Duy cúi mặt xuống bát chè, vai rung rung. Ông Thụy nhìn em gái, rồi nhìn bọ, như người vừa thấy một con số lạ trong bảng báo cáo mà chưa biết nên hỏi ai.

Cô Huyền cười theo, cười to hơn mọi người một chút.

– Anh Đạm vui tính thật.

Lúc mọi người chuyển ra phòng khách uống trà, mẹ Diệp bảo Thy rót trà mời khách. Thy bưng khay trà đi một vòng. Đến chỗ mạ, Thy cúi xuống, rót nước vào chén. Ấm trà va vào miệng chén lách cách. Tay Thy run. Nước tràn ra ngoài chén một chút, chảy xuống đĩa lót.

– Cháu xin lỗi. – Thy nói, giọng nghẹn.

Mạ không nhìn chén trà. Mạ nhìn bàn tay Thy, rồi nhìn lên mặt Thy. Nhìn đôi lông mày rậm, nhướn lên ở đuôi như hai nét bút lông.

– Không răng. – Mạ nói khẽ. – Cháu... giống bà ngoại nhà tui hồi trẻ. Bà cũng có đôi lông mày ni.

Thy đứng sững, cái ấm trà còn cầm trên tay. Rồi Thy đặt ấm xuống, xin phép lên phòng, bước đi rất nhanh.

Ở đầu kia phòng khách, cô Huyền đặt chén trà xuống, không cười.

Mừng thấy hết. Cô cũng thấy, chỉ một giây sau, cô Huyền lại cười, đứng dậy, đi về phía bếp.

Cô Huyền quay ra với một cái khay nhỏ. Trên khay có một chiếc hũ màu nâu bóng, giả sành, nắp nhựa, dán nhãn vàng in hình con đê và dãy hũ. Hình ấy giống nhãn của hợp tác xã đến mức Mừng phải nhìn lại hai lần mới thấy chỗ khác: chữ in nghiêng, ở dưới có thêm dòng "Tạ Gia".

– Anh Đạm, chị Huê. – Cô Huyền nói, đặt khay xuống trước mặt bọ. – Đây là lô đầu tiên của dòng Tương Yên Lự công ty mới làm. Nghiệm thu cuối tháng Chín. Anh chị là người trong nghề, nếm cho em một miếng, chỉ giáo cho.

Cô mở nắp hũ, cắm vào một chiếc thìa nhỏ.

Bọ nhìn chiếc hũ. Rồi ông nhìn sang Mừng. Mừng không nói gì.

Bọ cầm thìa, xúc một chút, đưa lên mũi trước. Ông ngửi rất lâu, lâu đến mức cả phòng khách im phăng phắc. Rồi ông nếm, ngậm trong miệng, mắt nhắm lại.

Ông mở mắt, đặt chiếc thìa xuống khay. Tiếng thìa chạm khay rất khẽ.

– Đậu ni mốc. – Bọ nói.

Không ai thở.

– Anh Đạm nói đùa. – Cô Huyền bật cười, tiếng cười trong và vang. – Lô này qua kiểm nghiệm đầy đủ rồi anh ạ. Công nghiệp nó khác làng mình một chút, nên mùi có khác.

– Tui không biết công nghiệp. – Bọ nói, giọng không to, không nhỏ, như nói với cái hũ. – Tui chỉ biết đậu. Đậu ni lúc vào nong đã mốc xanh rồi. Rang cho thơm thì át được mùi, chớ không át được cái hậu. Cái hậu ni đắng như hạt lạc để quá mùa.

Ông đứng dậy, cài lại cái cúc áo com lê đã lỏng.

– Mạ tui dạy: mốc xanh, mốc đen là đổ. Không được tiếc.

Rồi ông quay sang ông Thụy, cúi đầu.

– Tui xin phép anh chị. Muộn rồi, mai tui với nhà tui về sớm.

— Hết chương 11 —